muslim.uz

muslim.uz

Шайх Муҳаммад Саъид Рамазон ал-Бутий

Агар қалбда Аллоҳ билан бўлган муносабатда содиқ бўлишга қалбингда жой топишни хоҳласанг, уни топа олмайсан. Агар тоатингдаги соғлом ниятга қалбингда жой топишни хоҳласанг унга ҳам жой топа олмайсан.
Бунинг йўли нима? Бунинг йўли, иккинчиси йўқ ягона воситага интилишингдир. Унинг ёрдами билан қалбингни эгаллаб олган офатларни чиқариб ташлашингдир.

Ихлосга етиш учун қалбингиздан ушбу офатларни тозалаб, уни поклашга кучи ета оладиган восита нима эканини биласизларми? 

Бу Аллоҳ субханаҳу ва таолонинг муҳаббатидир.

Лекин сен дарҳол, Аллоҳнинг муҳаббатига етишим учун қайердан куч топаман? – деб сўрайсан. Бунга жавоб беришим учун ҳозир вақт етмайди. Лекин мен сизларнинг олдингизга учта сабабни қўяман, агар шуларни амалга оширсак қалбимиз Аллоҳнинг муҳаббатига тўлиб тошади.

Биринчи сабаб, эй одам боласи, ҳаётингда сенга яхшилик қилувчи ягона зот Аллоҳ эканини эслаб юришингдир. Ушбу ҳақиқатни доимо эслаб шунга яраша муомалада бўлишингдир.

Нафасингни ўз ўрнида доимий равишда кириб чиқиб туришини ким амалга ошираётганини ўз нафсингдан бир сўраб кўр. Сени едириб ичираётган ким? Оғзингга солган луқмани ёки ичаётган бир қултум сувни сен тиқилмайдиган қилиб яратди. Ётганингда сени ухлатиб қўядиган ким? Ухлаб ором олганингдан сўнг сени қайта уйғотадиган ким? Ювиниш жойига кирганингда сени у ердаги офатлардан асрайдиган ким? Еру осмонни ва ҳайвонларни сен учун бўйсундириб қўган ким?
Агар Аллоҳ уни сен учун бўйсундирмаганида бирор қишлоқда ушбу ҳайвонларни қўлга ўргатишга ҳеч куч топа олмас эдинг.

“Ахир Биз улар учун Ўз қўлларимизла қилган нарсалардан чорваларни яратиб қўйганимизни кўрмайдиларми?! Бас, улар ўшаларга молик–эгадирлар-ку! Биз уларга ўша(ҳайвон)ларни бўйинсундириб қўйдик. Бас, улардан маркаблари бор ва улардан ерлар”. Йаасин,71-72.

Қиш фаслига муносиб бўлган қиш фаслининг мевалари билан сени ким икром этди? Баҳорингга мос келадиган баҳорий меваларни сенга ким берди? Қайноқ ёзнинг иссиғига муносиб бўлган ёз мевалари билан сенга ким эҳтиром кўрсатди? Бу ернинг зохирида ризқни, ботинида (ичида) эса неъматни сен учун пайдо қилган ким? Ким у? Аллоҳ эмасми. Бунда бирор шак ёки шубҳа борми?  Бу борлиқдаги ҳамма нарсани сен учун мусаххар қилиб бўйсундирди.

Қоида шуки, эҳсон (яхшилик) инсонни бандага айлантиради.

Шубҳа йўқки, агар Аллоҳ субханаҳу ва таоло сен учун Муҳсин эканини билсанг, Уни яхши кўришинг ва қалбингдаги муҳаббат билан унга юзланмоғинг лозим. Лекин фикр қил ва бу фикрингда давом эт, шунда қалбингни муҳаббат билан Аллоҳга юзланганини топасан.

Иккинчи сабаб: Бу инсон ўз нафсини яхши кўришидир.

Бу аниқ кўзга ташланиб турган ишлардан. Бирортамизда ўзимизни яхши кўриб, бизни доимо тинч омон ва ҳотиржам бўлишимизга олиб борадиган воситаларга бўлган хоҳишимизга шубҳа йўқ.

Омонликни сенга берган ким? Бало ва офатлардан сени саломат қилган ким? Дунёда тўлиб тошган, атрофингдаги атмосферани ўраб олган микроблардан сени ҳимоя қилаётган ким? Сени табиблар ҳам бошқалар ҳам билмайдиган сирли холда ўз борлиғингда турғазиб қўйган ким? Бу туришингни улар тушунтириб бера олмай икки маьноли мавҳум гапларни айтадиларку… Билгинки, бу мустаҳкам иммунитетдир. Сени вужудингда ушбу иммунитетни ўрнатган ким? У Аллох эмасми?
Ким ўзини яхши кўрса ўзини офатлардан ҳимоя қилган Аллоҳни севади.

Учинчи сабаб: Сен ўйлаб ва назар солиб ишонч билан Аллоҳга иймон келтирганлигингни биласан. Сен Аллоҳни бирлигига иймон келтириб Аллоҳ сени яхши кўришини биласан. Агар чуқур мулоҳаза қилсанг, буни яхши англайсан. Агар Аллоҳ сени яхши кўрмаганида ўзини сенга танитмас эди. Аллоҳ сени яхши кўрмаганида сени ибодатга йўналтириб қалбингни очиб қўймас эди. Агар Аллоҳ сени яхши кўрмаганида сен ҳожатларни қондирувчи ягона Аллоҳга иймон келтирмас эдинг. Аллоҳ сени яхши кўрмаганида еру осмонни сен учун мусаххар қилиб бўйсундирмаган бўлар эди. Шундай эмасми?

Аллоҳнинг бизга бўлган муҳаббати, бизни унга булган муҳаббатимиздан олдиндадир. Ҳа бизни севгимиздан устундир.

Ривоят қилишларича бир ибодатли аёл бир жойда хизмат килар эди. Ўша жойнинг эгаси у аёл кечаси саждада Роббисидан, “Аллоҳим сени менга булган муҳаббатинг билан мени эҳтиром қилишингни ва мағфират қилишингни сўрайман”, деб дуо қилаётган овозини эшитиб уйғониб кетди. У киши аёлнинг бу сўзларини жиддий ҳисоблаб намозини тугатишини кутиб турди. Кейин у аёлга, эй қизим ундай демагин, мени сенга бўлган муҳаббатим билан мени эҳтиром қил, деб айтгин. Сени у яхши кўришини қаердан биласан, деди. Шунда аёл, эй Хожам агар У мени яхши кўрмаганида бу вақтда мени ибодатга уйғотмас эди. Менга муҳаббати бўлмаганида ўз ҳузурида турғазмас эди. Агар мени севмаганида бу каби муножотни қилдирмас эди, деди.

Ҳа, биз айтамиз: Аллоҳим сени бизга муҳаббатинг бўлмаганида бизни масжидингда жамламас эдинг. Агар бизга муҳаббатинг бўлмаганида бизга иймонни раво кўрмас у билан қалбларимизни зийнатламас эдинг. Бизлардан куфр ва гуноҳни ёмон кўрмас эдинг.

Аллоҳ таолонинг мухаббатига муҳаббатимизни алмаштирмаймизми, эй азизлар! Мана шу учинчи сабабдир.

Ушбу уч восита билан ўзаро биргаликда муомала қилиб борсак қалбимизни эгаллаб олган ҳавои шаҳватларни ва мутаассиблигу муросасозликларни супириб ҳайдашимизга куч топа оламиз. Шунда қалб топ-тоза бўлади. Шунда қалб Аллоҳ субханаҳу ва таолонинг муҳаббати учун покиза идишга айланади.

Аллоҳ сени яхши кўрганидан кейин сен ҳам уни яхши кўрсанг, мен сенга Аллоҳ таоло ўзининг муҳаббати ва бизнинг унга бўлган муҳаббатимиз шафоатига киргазиш хушхабарини бераман.

Имом Ғаззолий раҳматуллоҳи алайҳи айтади:
Солиҳлардан бир киши бир аёлни қаттиқ йиғлаб, “Аллоҳим бу ҳаётдан зерикдим, агар мен ўлимни сотадиган кишини топсам, Аллоҳга бўлган кучли хоҳишим туфайли у ўлимни сотиб олар эдим”, деб айтаётган ушбу сўзларни эшитиб қолди.
У киши аёлга: Сизни Аллоҳга йўлиқтирадиган бирор амалингизга ишонасизми, деди.
Аёл, йўқ лекин мен уни яхши кўраман, айтингчи, мен уни яхши кўрсам ҳам у мени азоблайдими?- деди.

Ушбу сўзимни айтиб Аллоҳдан мағфират сўрайман.

Тошкент шаҳар “Эшонгузар” жоме масжиди имом-хатиби
Абдуллоҳ Ғуломов таржимаси
Манба: www.vakillik.uz

Ихлос… У бугунда унутилган Қуръоний қадрият (1-қисм)

 

Шайх Муҳаммад Саъид Рамазон ал-Бутий

Аллоҳ субханаҳу ва таолонинг Китобидаги ажойиб ўқдек кўрсатмаларга эга бўлган муқаддас сўз бугунга келиб унутилган нотаниш нарсага айланиб қолди. Айниқса бу исломга даъват этувчи фаол кишиларнинг фаолият майдонида кўрина бошлади. Ҳусусан исломий жамиятни барпо этиш ташвишини қилиб юрганларда намоён бўла бошлади.

Аллоҳ азза ва жалла китобидаги муҳим аҳамиятга эга бўлган бу муқаддас калима, бизлар Аллоҳнинг Китобида такрор ва такрор ўқиётган ихлос сўзидир. Аллоҳ таоло ушбу сўзни қанчалар аҳамиятлик эканини Китобида ифода этиб, инсонни Аллоҳга яқинлаштирадиган, тоатнинг қабул бўлишини ўзида сақлаган сирли белгини бизга баён қилиб берган.

Бу мўмин инсонни амалларида айланиб юрадиган руҳдир.

Ихлос сўзида қабул бўлиш маънолари уфириб туради. У инсонлар орасидаги улуғ даражали соғлом инсоний алоқаларни тиклаш ҳаракатини беради. Мана шу муқаддас калима, яна қайтариб айтаман, нотаниш нарсага айланди, балки кўп жамиятларимизда унутилиб бўлди. Айниқса исломий даъват ишлари ҳаракатида афсонага айланиб қолди.

Лекин ихлос нима у – эй Аллоҳнинг бандалари?

Ихлос қисқа сўз билан айтганда, у Аллоҳ азза ва жаллага содиқликдир. Бошқа ибора билан айтганда: Аллоҳга бўлган ихлос, қилаётган ишингда фақат бир ғояни хоҳлашинг у ҳам бўлса ҳеч қандай бошқа ғоя аралашмаган ягона Аллоҳнинг розилигига етиш ғоясидир. Мана шу ихлосдир. Мана шу ҳақиқатдир. У бўлмаса барча амалларимиз мазмуни йўқ бир шаклларга, маъносиз рамзларга айланади.
Балки сизлар маъноси йўқ бўлган офатни ёки ушбу сўз ҳақиқатини мулоҳаза қилиб кўрарсизлар.

Мазмуни Аллоҳнинг ризо ва раҳмати тушишини сўраш учун йўналиш деб фараз қилинган тоатлар ҳам жуда кўп. Бироқ сен ўйлаб қарасанг, ушбу тоатларнинг мазмуни шаҳватни амалга оширишдаги хоҳиш эканини кўрасан. Шунингдек уларда ҳавои истакларини амалга оширишдаги, адоват ёки нафрат нафасларини чиқаришдаги ҳамда тарафкашлик ва мутаассиблик таомини едиришдаги хоҳишларни учратасан. Булар суратдаги тоатдир, мазмуни эса бошқа.

Шу ўринда мен сизларга бир нарсани айтаман: Ҳаётимда жуда кўп анжуман ва конференцияларга таклиф этилдим, ҳаммасга ёки айримларига иштирок этдим. Лекин мен, анжуманга чақирувчиларни бирор кун ихлос масаласини ўз анжуманларининг белгиси қилиб олганини ёки муҳокама ва учрашувларининг бир бўлагида шу тўғрисида сўз юритилганини эслай олмайман. Чунки бу анжуман ва конференцияларнинг истаги кўриниш, шакл ва натижалар мусобақасидан иборат бўлиб унда ихлос кўринмайди.

Бу баён қилишимиз керак бўлган ҳақиқат балки биз азоб-уқубатларини бошдан ўтказаётган улкан мусийбатга ўҳшайди. Агар Аллоҳ йўлидаги ихлос мукаммал бўлганида биз азоб чекаётган бу қийинчиликга сира йўлиқмас эдик.

Агарда муносабатларимиз ва учрашувларимизда ҳамда жамиятларимиз ва қўшнилар билан бўлган алоқаларимизда Аллоҳ йўлидаги ихлос бўлганида ушбу мусийбат буткул йўқ бўлар эди.

Кўрмаябсизларми, биз бугунги кунда Аллоҳ йўлидаги жиҳод номи билан курашаябмиз. Бугунги кунда бу сўз қулоқларингизга кўп бора такрор эшитилаётганини сезмаябсизларми?

Аллоҳ йўлида жиҳод қиламан деб унинг якуни Алооҳ таолога иймон келтирган мўминлар ва айибсиз тинч аҳолини ўлдиришдан иборат бўлмоқда.

Аллоҳ йулида жиҳод қиламан деб унинг ҳосили бузғунчилик ва вайрон бўлишга бориб етмокда. Ваҳолангки Аллоҳ таоло бузғунчиликни тўғрилашга буюрган.

Нима учун исломнинг бебаҳо қадриятлари ва бу диннинг асосларини ўйин қилиш кўринишларини кўраябмиз. Унинг ўзига берилган номи қани? Нима учун бундай? Чунки ихлос йўқ. Чунки муносабат, унвонлар. Бу унвонлар билан бўладиган амалий муносабат эса дунёвий ишлардир. Нафрат мутаассиблик сиёсатини амалга оширишдир. Бу бор ҳақиқатдир.

Лекин муқаддас сўз далолат этаётган ихлоснинг ҳақиқати бўлганида ва уни қалбларда топганингда ишларнинг барчаси шу каби бўлармиди? Йўқ бундай бўлмас эди.

Келинг бир суриштириб кўрайлик: 
Ихлосининг маъносини билдинглар, энди борлиғимиз ва вужудимизда Аллоҳга бўлган ихлос неъматини ўрнатишимиз учун қандай восита бор?

Бу саволга жавоб беришим учун унинг таърифида айтган нарсамни сизларга яна эслатиб ўтаман: Ихлос бу Аллоҳ билан бўлган муносабатда содиқ бўлишдир. Ёки Аллоҳнинг буйруғини бажариб қилаётган тоатларингизда фақат бир ғояни хоҳлашингиз, у ҳам бўлса ҳеч қандай бошқа ғоя аралашмаган ягона Аллоҳнинг розилигига етиш ғоясидир.

Демак ихлоснинг макони қалбдир. Чунки мақсад фақат қалбдан жой олади. Чунки садоқат самимий кўнгилда топилади. Лекин қалб билан мусобақалашадиган турли интилишлар ва ёмонликлар жуда кўп.

Қалб шаҳват ва истакларни, мутаассиблик ва тўс-тўполонларни пайдо қиладиган нарса. Қалб нафрат ва адоватларни пайдо қиладиган нарса. Буларнинг барчаси қалбни эгаллаб унинг ҳуржунларини (тармоқларини) босиб олишни хоҳлайди. Агарда мана шу сабаблар ғолиб келиб қалбнинг негизини эгаллаб олса энди у ерда Аллоҳнинг ризолигни топадиган мақсадга жой қолмайди. У қалбда Аллоҳ билан бўлган муносабатда содиқ бўлишга жой қолмайди. Чунки қалб эгалланиб бўлган. Шунинг учун тоатлар шакл ва кўринишда амалга ошмоқда.

У тоатларни, қалбни эгаллаб олган нафратлар, адоватлар ва ҳавои истаклар бошқаради. Аммо доимий ўқилаётган Аллоҳнинг Китоби тоатларимизда ихлос мазмунини пайдо қилишимиз ва ибодатимизга жон киритишимизга такрор ва такрор эътибор қаратади. Одамлар эса бундан жуда бандлар.

“Ҳолбуки, улар фақат Аллоҳгагина ибодат қилишга, Унинг динигагина ихлос қилишга буюрилган эдилар”. Баййина 5.

Бас энди Аллоҳга ибодат қил, унга бирор нарсани шерик қилма. Аллоҳ субханаҳу ва таоло ушбу ихлосни ўзининг сўзи билан таржима қилиб беради.
“Сен: «Мен ҳам сизларга ўхшаган башарман. Менга, шубҳасиз, илоҳингиз битта «илоҳ» экани ваҳий қилинди. Бас, ким Роббига рўбарў келишни умид қилса, яхши амал қилсин ва Робби ибодатига биронтани шерик қилмасин», дегин”. Каҳф,110.

Одамлар бу нидони эшитишдан жуда бандлар.

Агар ихлос бор бўлганида эди, сурат ўз мазмуни билан бирлашиб кетар эди. Шундан сўнг талаб қилинаётган нарса амалга ошиб Аллоҳ субханаҳу ва таоло бизларга ўз раҳматини тўла намоён қилар эди.

Яна қайтариб айтаман: Ихлосга эриштирадиган восита нима?

Айтганимдек муаммо бу ҳавои нафслар, баъзи вақтларда бўлиб турадиган мутаассиблик ва тўс-тўполонлар мана шулар қалбни эгаллаб унинг устидан ғалаба қиладиган нарсалардир.

(Давоми бор)

Тошкент шаҳар “Эшонгузар” жоме масжиди имом-хатиби
Абдуллоҳ Ғуломов таржимаси
Манба: www.vakillik.uz

Воскресенье, 12 Ноябрь 2017 00:00

Юртнинг атоқли фарзандларини хотирлаб...

Хабарингиз бор, жорий йил 6 ноябрь куни Жиззахда атоқли давлат ва жамоат арбоби Шароф Рашидов таваллудининг 100 йиллигига бағишланган тадбирлар бўлиб ўтган эди. Тадбир доирасида муҳтарам Президентимиз томонларидан Шароф Рашидов, Ҳамид Олимжон ва Зулфияхонимларнинг хотирасига Жиззах шаҳрида ўрнатилган ёдгорлик мажмуаси ҳамда уларнинг шарафига ташкил этилган музейларнинг тантанали очилиш маросимлари ҳам ўтказилган эди.

10 ноябр, жума куни Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Усмонхон Алимов ҳазратлари ва Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Дин ишлари бўйича қўмита раиси Ортиқбек Юсупов Жиззах шаҳрида юртимизнинг атоқли фарзандлари шарафига ўрнатилган ёдгорлик мажмуаси ва музейни бориб кўрдилар.

 

Маълумот учун, Ўзбекистон Президенти 2017 йилнинг 27 мартида “Атоқли давлат арбоби ва ёзувчи Шароф Рашидов таваллудининг 100 йиллигини нишонлаш тўғрисида”ги қарорини имзолаган. Унга мувофиқ Жиззахда бу воқеага катта тайёргарлик кўрилиб, Шароф Рашидов номи билан аталувчи майдон ва музейда улкан қурилиш ва ободонлаштириш ишлари амалга оширилган.

Муҳтарам биродарлар! Жорий йилнинг ноябрь ойи Ўзбекистон мусулмонлари идораси тизимидаги барча масжид ва мадрасаларда “Абул Муъин ан-Насафий ойлиги” деб номланди. Шу муносабат билан бугунги жума мавъизамизни у зоти бобаракотнинг ҳаётлари ва ижодлари билан сизларни таништириб ўтишга бағишладик. Зеро, юртимиздан етишиб чиққан буюк алломаларни яқиндан танимоғимиз, уларнинг илмий мерослари, умуман Ислом оламида тутган ўринлари ҳақида маълумотга эга бўлмоғимиз сизу бизларнинг у зотларга нисбатан муҳаббатимиз ва эҳтиромимизнинг янада зиёда бўлишига, маънавий меросларини ўрганишга нисбатан қизиқишимизни ортишига сабаб бўлади. Пайғамбаримиз k ҳадисларининг бирида шундай марҳамат қилганлар:

عَن أَبيِ الدَّردَاء  قَالَ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: "مَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَطْلُبُ فِيهِ عِلْمًا سَلَكَ اللهُ بِهِ طَرِيقًا مِنْ طُرُقِ الْجَنَّةِ وَ إِنَّ الْمَلائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا رِضًا لِطَالِبِ الْعِلْمِ وَ إِنَّ الْعَالِمَ لَيَسْتَغْفِرُ لَهُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَ مَنْ فِي الأَرْضِ وَ الْحِيتَانَ فِي جَوْفِ الْمَاءِ وَ إِنَّ فَضْلَ الْعَالِمِ عَلَى الْعَابِدِ كَفَضْلِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ عَلَى سَائِرِ الْكَوَاكِبِ، إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الأَنْبِيَاءِ، إِنَّ الأَنْبِيَاءَ لَمْ يُوَرِّثُوا دِينَارًا وَ لَا دِرْهَمًا وَ أَوْرَثُوا الْعِلْمَ، فَمَنْ أَخَذَهُ أَخَذَ بِحَظٍّ وَافِرٍ"

(رَوَاهُ الإِمَامُ اَبُو دَاوَدَ وَ الإِمَامُ التِّرمِذِي).

яъни: Абу Дардо  айтадилар, мен Расулуллоҳ (с.а.в) ни шундай деганларини эшитдим: Ким илм талабида йўл юрса, Аллоҳ таоло унинг йўлини жаннат йўлига йўналтириб қўяди. Фаришталар толиби илмнинг розилиги учун қанотларини поёндоз қилиб турадилар. Олимнинг ҳақига осмонлару ердаги жонзотлар ҳамда сувдаги балиқлар ҳам истиғфор айтиб турадилар. Олимнинг обиддан ортиқлиги ойдин тунда ойнинг барча юлдузлардан ортиқлигига ўхшайди. Албатта, олимлар пайғамбарларнинг меросхўрларидир. Пайғамбарлар динор ёки дирҳам мерос қолдирмаганлар, балки илмни мерос қилиб қолдирганлар. Бас, уни ким олса тўкис насиба олибди” (Имом Абу Довуд ва Имом Термизий ривояти). Бошқа бир асарда эса шундай дейилган:

عَنِ الْحَسَنِ  أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ  قَالَ: كُنْ عَالِمًا  أَوْ مُتَعَلِّمًا  أَوْ مُحِبًّا  أَوْ مُتَّبِعًا وَلا تَكُنِ الْخَامِسَ فَتَهْلِكَ

(السُّنَنُ الكُبْرَى لِإمام البَيهَقِي).

яъни: Ҳасан Басрийдан ривоят қилинади, Абу Дардо  айтадилар: “Аввало олим бўл! Лоақал, таълим олувчи ёки уларни севувчи ёхуд уларга эргашувчи бўлгин. Аммо бешинчиси (мазкур тўрт хислатдан ташқаридагиси) бўлмагинки, ҳалок бўлурсан” (Имом Байҳақий “Сунани кубро” китобида келтирган).

Демак, олимларни севиш, уларга эргашиш динимиз кўрсатмаси бўлиб, айни пайтда олимларга ҳурмат Пайғамбаримиз aга эҳтиром кўрсатиш билан баробар экан. Ана шундай пайғамбарларнинг меросхўрларидан бўлмиш, юртимиздан етишиб чиққан буюк алломалардан бири Абул Муъин ан-Насафий ҳазратлари бўлиб, у зоти бобаракотнинг тўлиқ исмлари Маймун ибн Муҳаммад ибн Муҳаммад ибн Муътамад ибн Муҳаммад ибн Макҳул ибн ал-Фазл ан-Насафийдир.

Азизлар! Абул Муъин ан-Насафий  Насафда (ҳозирги Қарши шаҳри яқинидаги Қовчин қишлоғида) туғилганлар. У зотнинг таваллуд топган саналари ҳақида икки хил маълумот мавжуд. Хайруддин аз-Заркалий e  “Ал-Аълом”да 418 ҳиж. (1027 мил.) санада таваллуд топиб, 508 ҳиж. (1114 мил.) санада вафот этган деган бўлса, Умар Ризо Каҳҳола “Муъжам ал-муаллифин”да бу фикрга қўшилган, аммо Ибн Қутлубғо “Тожу ат-тарожим”да Абул Муъин ан-Насафий 508 ҳиж. (1114 мил.) йилда Зулҳижжа ойининг йигирма бешинчисида етмиш ёшида вафот этган, деган. Бундан 438 ҳиж. (1044 мил.) санада таваллуд топгани келиб чиқади. Иккала сананинг қайси бири ҳақиқат эканлиги борасида аниқ маълумот йўқ.

Абул Муъин ан-Насафий  Абу Мансур ал-Мотуридий асос солган мотуридий ақидавий мазҳаби уламоларининг энг машҳури Имом Мотуридийнинг фикрларини биринчи бўлиб ёқлаб чиққан уламолардан саналадилар. Ашъария ақидасида Боқиллоний, Ғаззолий ва ар-Розий қандай ўрин тутсалар, мотуридия ақидасида Абул Муъин ан-Насафий e шундай муҳим ўрин тутадилар. Шунингдек, ашъария мазҳабида аш-Шаҳристонийнинг китоблари қанчалик аҳамиятга эга бўлса, ан-Насафий eнинг китоблари ҳам мотуридий мазҳабида шунчалик муҳим манба саналади.

Абул Муъин Ан-Насафий  ҳақида Абдул Қодир ал-Қураший “Ал-жавоҳир ул-музийя фи табақот ал-ҳанафийя” асарида, Абдулҳай Лакнавий “Ал-фавоидул баҳийя фи тарожими ал-ҳанафийя” асарида, Ибн Қутлубғо “Тожу ат-тарожим” китобида, ал-Кафавий “Катоибу аъломил ахйор мин фуқаҳои мазҳаби ан-Нуъмон ал-мухтор” асарида, Ҳожи Халифа “Кашфуз зунун ан асомий ал-кутуб вал фунун” асарида зикр қилиб ўтганлар.

Абул Муъин ан-Насафий нинг биринчи устози отаси Муҳаммад ибн Муҳаммад бўлиб, у зот ҳам замонасининг етук уламоларидан саналган. Абул Муъин  отасидан Абу Ҳанифа eнинг “Ал-олим вал мутааллим” китобини ривоят қилганлари манбаларда зикр этилган. Шунингдек, катта боболари Абул Маъолий Муътамад ибн Муҳаммад ҳам ўзининг отасидан ривоят қилгани ҳамда Абу Саҳл ал-Исфаройинийдан илм олгани, ундан “Ахбору Макка” китобини ривоят қилгани манбаларда келган. Демак, Абул Муъин ан-Насафий eнинг илмий салоҳияти унинг ота-боболаридан мерос бўлиб келган дейиш мумкин.

Муҳтарам жамоа! Абул Муъин ан-Насафий нинг шогирдлари қаторида Абу Бакр Алоуддин ас-Самарқандий , Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Абу ал-Юср ал-Паздавий , Абу Бакр Масъуд ал-Кошоний , Нажмуддин Умар ан-Насафий , Абул Ҳасан ал-Балхий, Маҳмуд ас-Соғарчи ва бошқаларни зикр қилиш мумкин.

Абул Муъин ан-Насафий  ҳаётининг кўп қисмини Самарқанд ва Бухорода илмий ижодий ишлар билан ўтказган. Шу даврлар орасида 15га яқин илмий асарлар таълиф этган бўлиб, жумладан: “Табсиратул адилла”, “Ат-тамҳид фи илм ат-тавҳид” ва “Баҳрул калом” асарлари шулардан энг машҳурлари саналади.

Имом Насафий мол-дунёга қизиқмади, парҳезкор, фақиҳ, муҳаддис, мутакаллим бўлиб, мотуридий мазҳабини батафсил шарҳлаб, унинг кенг ёйилишига катта хисса қўшди, мотуридия ақидасига қарши бўлган мўътазила, жаҳмийя, карромийя, ботинийя каби оқимларнинг фикрига қарши туриб, уларнинг ақидаси ботиллигини аниқ, ишончли ҳужжатлар билан исботлаб, одамлар орасида илму маърифат зиёсини сочди.

Аллома “Табсиратул адилла” китобида жумладан шундай дейди: “Мўътазилалар кофир бўлмаган кимсани дўзахда абадий қолишини исботлаб хато қилдилар. Шунингдек, Ашъарий мўмин бўлмаган кимсани жаннатга киради, деб хатога йўл қўйган.Ҳақиқат шуки, савоб Аллоҳнинг ваъдаси билан билинади. Аллоҳ таоло эса жаннатни фақат мўминларга ваъда қилган. Бас, шундай экан, қайси далил билан мўмин бўлмаган кишини жаннатга киради, деб айтади. Агар у: “Мен уни мўмин, деб атамайман, балки уни кофир ва у дўзахда абадий қолади, дейман”, – деса унга қуйидагича жавоб берилади: “Қандай қилиб кофир бўлсин, ахир у ёлғон (такзиб)ни тасдиқ билан алмаштирган-ку, сен ўзинг имон бу тасдиқдир, куфр эса ёлғон (такзиб)га чиқаришдир, дегансан-ку!? У ўзини омонликка киргизмагани учун унинг тасдиғини имон демасанг, нима учун ҳақиқатда собит бўлган тасдиғини ёлғон (такзиб)га чиқариш, деб баҳоладинг? Бу сокинликни ҳаракат, қорани оқ дейишдан бошқа нарса эмас. Буларнинг барчаси амри маҳол ва бир-бирига зид ишдир. Аллоҳнинг Ўзи муваффақ қилгувчидир” (“Муқаллиднинг имони ҳақида сўз” боби 57-бет).

Ҳозирда Абул Муъин ан-Насафий нинг қабри Қашқадарё вилояти Қарши туманидаги Қовчин қишлоғида жойлашган. Муҳтарам Президентимиз шу йилнинг 24-25 февраль кунлари Қашқадарё вилоятига ташрифлари давомида калом илмининг султони, ўз замонасининг забардаст олими Абул Муъин ан-Насафий ҳазратларининг илмий меросини ўрганиш, у киши қўним топган муборак масканни обод этиш, зиёратгоҳ қилиш, мазкур зиёратгоҳ қошида кутубхона ташкил этиш, у зотнинг бизгача етиб келган асарларини таржима қилиб, халққа, хусусан, ёшларга етказиш мақсадида “Ақида илмий мактаби”ни ташкил этиш ҳақида алоҳида кўрсатма бердилар.

Шу кунларда зиёратгоҳда улкан ободонлаштириш ва қайта қуриш ишлари жадал олиб борилмоқда. Зиёратгоҳнинг қайта таъмирланиши буюк алломага бўлган юксак эҳтиромни ифода этиб, у ерда ташкил қилинадиган “Ақида илмий мактаби” аждодларимиз қолдирган бой маънавий меросни ўрганиш истагида бўлган илм аҳли, шунингдек зиёратчи юртдошларимиз ва хорижий сайёҳлар учун қулай даргоҳ бўлади.

           

ОДАМ ЖОНИГА ТАЖОВУЗ ҚИЛИШ УЛКАН ГУНОҲ!

 بسم الله الرحمن الرحيم

Муҳтарам азизлар! Жорий йилнинг 31 октябрь куни АҚШнинг Нью-Йорк шаҳрида содир этилган терактдан барчамизнинг хабаримиз бор. Бунинг оқибатида саккиз нафар бегунох инсон бевақт дунёдан кўз юмди ва бир қанча шахслар турли тан жарохатлари олди. Мазкур терактни амалга оширган шахс Ўзбекистон фуқароси эканлиги ҳам кенг омма эътиборига ОАВ орқали етказилди. Минг афсуслар бўлсинки, қандайдир бир ғаламис кимса жаҳонга ўзининг буюк алломалари, бағрикенг ва инсонпарвар халқи орқали фақат яхши ном билан танилган Ўзбекистонни дунё ҳамжамияти олдида юзини ерга қаратишга уринди.

Биз биламизки, аслида террорчининг ватани, дини ва миллати бўлмайди. Унинг касби тинч-осойишта ҳаётга раҳна солиш, одамлар қалбида қурқув ва ваҳима уйғотишдан бошқа нарса эмас.

Мазкур жирканч ишнинг бутун дунёга ўзининг бағрикенглиги, меҳмондўстлиги ва раҳм-шафқати билан донғи кетган ўзбек халқининг бир вакили томонидан амалга оширилгани эса алам устига алам бўлди. Бироқ барчамиз бир нарсани уқтиришдан чарчамаймиз, у ҳам бўлса - террор, ёвузлик ва ноинсонийлик миллат ва дин танламайди, маълум бир давлат ёки ҳудуд билан боғланмайди. Шундай экан, аксарият хорижий ОАВ воситалари томонидан асосий урғу мазкур ҳужумни содир этган Сайфулла Соиповни ўзбек миллатига ва Ўзбекистонга мансублигига қаратилаётгани ўта ачинарли ҳолдир. Негадир барча террорчилик хуружларида баралла айтиладиган “Террорнинг миллати ва ватани бўлмайди” ғояси мазкур ҳолатга келганда аксарият оммавий ахборот воситалари томонидан унутилмоқда. Агар масаланинг моҳиятига чуқурроқ эътибор қаратадиган бўлсак, 2010 йилдан бери АҚШда яшаган Сайфулла айнан ўша муҳит ва жамиятнинг меваси ҳисобланади. Зеро, у айнан ўша ерда сохта салафийларнинг таъсирига тушди, радикал шахс сифатида пишиб етилди, афсуски, охир оқибатда ўзининг аччиқ “мева”сини берди.

Агар у диний экстремизм ва турли ёт ғоялар тарқалиши олдини олиш ва бу иллатларга қарши муросасиз ва тизимли кураш олиб бориладиган ўз юрти - Ўзбекистонда яшаганида эди, унинг мазкур ўта тубан жиноятга қўл уриши тасаввур этилмасди.

Ҳозирги вақтда Ўзбекистонни жаҳон ҳамжамиятида олиб бораётган ислоҳотлари оқибатида кўплаб давлатлар турли соҳаларда ўзаро ҳамкорлик фаолиятини қилиб келмоқда. Жумладан, диний соҳадаги ислоҳотлар оқибатида Тошкентда халқаро диний конференциялар бўлиб ўтди. Бутун жаҳон диний уламолари асл ислом моҳиятини биздан келиб ўрганиб кетмоқда. Ислом динини ривожлантириш бўйича давлат томонидан юқори эътибор қаратилмоқда (Ислом цивилизацияси маркази, “Имом Бухорий” ва “Имом Термизий” халқаро марказлари, “Мир Араб” Олий мадрасасининг ташкил этилиши, зиёрат туризмини ривожлантирилиши, диний муассасаларда қўшимча ўқиш ўринлари берилиши). Лекин амалга оширилаётган ишларга қарамасдан баъзи бир ёшларимиз хорижий давлатларга чиқиб диний билим олиб, ишлаб, турли диний экстремистик оқимларнинг таъсирига тушиб қолиш ҳолатлари ва баъзи бир дала қўмондонларининг фатвоси асосида террорчилик актларини содир этиш ҳолатлари кузатилмоқда. Бунинг оқибатида муқаддас Ислом динига доғ тушиши ва ушбу ҳаракатларни ўзбек миллатига мансуб шахслар томонидан амалга оширилаётганлиги Ватанимизнинг халқаро нуфузига путур етказишига олиб келмоқда.

Ислом динимизнинг мақсади ҳам фарзандларимизни илмли, маърифатли, аҳлоқли, ҳар томонлама етук шахсларни тарбиялашдир. Муҳтарам Юртбошимиз  муқаддас динимизни ўзбеклар оиласига қанчалар сингиб, унинг ажралмас қисмига айланиб кетганига тўхталиб бундай дейдилар: “Туғилганда қулоғимизга азон айтилади, оила қурганимизда шаръий никоҳ ўқилади, дунёдан кўз юмганимизда жаноза ўқилади. Ҳатто диндан чуқур хабардор бўлмаган одам ҳам диний урф-одатларсиз, исломий туйғусиз яшай олмайди”.

Дин – илм, маърифат, тарбия, аҳлоқ омили. Давлатимиз томонидан диний эркинликнинг фуқароларимизга ҳуқуқий жиҳатдан таъминлаб берилгани ҳам ёшларимизнинг тарбиясини мукаммал бўлиши учун хизмат қилади.

Шундай экан, ҳар биримиз, ҳар бир мусулмон, ҳар бир Ўзбекистон фуқароси ёшларимизни, фарзандларимизни қаерда ва кимдан илм олаётганлигига бефарқ бўлмайлик ҳамда келажакда тўғри йўлдан адашиб турли бузғунчи, вайронкор ғояларга берилиб кетишидан асрайлик!

Муҳтарам жамоат! Аллоҳ таоло одам зотини азизу мукаррам қилиб яратган. Унинг шаънини улуғлаб, Ер юзидаги барча нарсаларни унинг манфаати учун пайдо қилган. Инсоннинг шаънига, молига, жонига ноҳақ тажовуз қилишни ҳаром қилган. Қуръони каримда бундай дейилади:

 وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آَدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا  

яъни: “Дарҳақиқат, (Биз) Одам фарзандларини (азиз ва) мукаррам қилдик ва уларни қуруқлик ва денгизга (от-улов ва кемаларга) миндириб қўйдик ҳамда уларга пок нарсалардан ризқ бердик ва уларни Ўзимиз яратган кўп жонзотлардан афзал қилиб қўйдик” (Исро сураси, 70-оят).

Муҳаммад (с.а.в.) Сиз билан биз умматларига доимий равишда панду насиҳат ва ваъзу иршод қилишга буюрилганлар. Шунинг учун Пайғамбар (с.а.в.) қиёматгача ўз умматларини рушди ҳидоятга бошлаш, нафсу шайтон йўлларидан қайтариш мақсадида Пайғамбарлик йилларининг охиригача Қуръону ҳадис таълимоти асосида фаолиятларини олиб бордилар.

Ҳазрати Расули акрам (с.а.в.) “Ҳажжатул-вадоъ”да қилган муборак хутбаларида мусулмонларга бундай деб айтганлар:

яъни: “Эй одамлар, хоҳ ўзингизнинг ва хоҳ бир-бирингизнинг қонингизни тўкишингизни Аллоҳ таоло сизларга ҳаром қилди. Шу билан бирга бир-бирингизнинг мол-мулккингизга тажовуз қилишни ҳам  сизларга ҳаром қилди” (Имом Бухорий ривояти).

Бу ҳадиси шарифда Расули акрам (с.а.в.) ҳар бир инсоннинг ҳаёт ва яшашга бўлган ҳуқуқи муқаддас эканини баён қилдилар. Шу билан бир инсон ўз жонига қасд қилиши ҳаром ва қаттиқ гуноҳ эканини ҳам  таъкидладилар.

Демак, Аллоҳ азиз қилган инсоннинг жонига қасд қилиб, унинг қонини тўкиш энг оғир гуноҳ саналади. Қуръони каримда айтиладики:

مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادٍ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا

яъни: “Бирор жонни ўлдирмаган ёки Ерда (бузғунчилик ва қароқчилик каби) фасод ишларини қилмаган инсонни ўлдирган одам худди ҳамма одамларни ўлдирган кабидир. Унга ҳаёт бахш этган (ўлимдан қутқариб қолган) одам эса барча одамларни тирилтирган кабидир” (Моида сураси, 32-оят).

Бошқа ояти каримада Аллоҳ таоло айтади:

وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

яъни: “Аллоҳ тақиқлаган жонни ноҳақ қатл қилмангиз! Ақл юритишингиз учун (Аллоҳнинг) ҳукм қилгани шу(лар)дир” (Анъом сураси, 151-оят).

Муҳтарам жамоат! Жаҳондаги  нуфузли ислом  муассасалари  уламолари, турли йўллар билан бегуноҳ одамларнинг ўлимига сабаб бўлишни шаръан ҳаром амал эканлигини эълон қилган. Бу ишни Исломга ҳеч бир алоқаси йўқ. Бу гуноҳ ишни амалга оширганлар Аллоҳ таолонинг азобига учрайди, деб алоҳида таъкидлаган.

Бунга қуйидаги ҳадислар далил бўлади. Абу Дардодан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганлар:

وعن أبي الدَّرْدَاءِ رضي الله عنه قالَ :سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: "كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَغْفِرَهُ ، إِلَّا مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا ، أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا"

رواه أبو داود و النسائي

яъни: “Барча гуноҳларни Аллоҳ таоло кечириши мумкин, бироқ Аллоҳга ширк келтирган ҳолда ўлган кишини ва бир мўминни қасдан ўлдирган мўминнинг гуноҳини кечирмайди” (Абу Довуд ва Насоий ривоят қилганлар).

Муҳтарам жамоат! Сўнги вақтларда айрим минтақаларда баъзи кишилар томонидан қўпорувчилик қилиб, Аллоҳ таоло ато этган ҳаёт нурини бевақт ўчиришга, икки дунёда абадий лаънатга ва дўзах азобига дучор бўлишдек оғир гуноҳ қилишга ўтмоқдалар.

Аллоҳ таоло ер юзида тинчликни барқарор айласин. Юртимизда яшаб ўтган улуғ аждодларимиз қатори буюк аллома Абул Муъин ан-Насафий ҳазратлари ва қолган барча уламоларнинг руҳларини шод айлаб, биз авлодларга уларнинг илмларидан баҳра олиб, роҳи ростда умргузаронлик қилмоғимизни насибу рўзи айласин! Омин!

Страница 2 из 225
Top