muslim.uz

muslim.uz

Вторник, 14 Июнь 2016 00:00

Рўзага оид шаръий масалалар

1.  Ҳомиладор ва эмизикли аёл ўзига, ҳомиласига ёки чақалоғига зарар бўладиган бўлса Рамазон рўзасини тутмаса ҳам бўладими? 

 

Ҳанафий мазҳаби олимларининг фатволарига кўра ҳомиладор аёл ўзига ёки ҳомиласига ҳамда эмадиган чақалоғига зарар бўладиган бўлса, Рамазон ойи рўзасини қодир бўлган вақтда тутиб беради, каффорат бермайди. Валлоҳу аълам.

 

2.  Рўзадор оғзига келиб қолган балғамни ютиб юборса рўзаси бузиладими?

 

 Рамазон ойида оғзига келган оддий, ҳеч нарса аралашмаган туфукни ютиш рўзага халал бермайди. Зеро оғизга келган тупукдан эҳтиёт бўлиш қийин. Ҳар вақт оғзига тўпланган туфукни туфлаб ташлаш вожиб эмас. Оғиздаги туфук таом ҳам, сув ҳам деб ҳисобланмайди. Шунга биноан рўзани бузувчи нарса эмас.

 

Аммо ўпкадан чиққан балғам, димоғдан келган сув айрим мужтаҳид уламоларнинг сўзларига кўра рўзани бузади. Валлоҳу аълам.

 

3.  Рўза вақтида эр ўз хотинини ўпса рўза бузиладими?

 

  Мазҳабимиз уламоларининг сўзларига кўра, рўза вақтида инсон шаҳватини қўзғалишига сабаб бўладиган ҳар қандай амал макруҳдир. Шунинг учун ҳам рўзадор эр хотинини ўпишдан ўзини эҳтиёт қилгани яхши. Ўзига ишонган киши хотинини ўпиши мубоҳдир. Валлоҳу аълам.

 

4.        Айрим аёллар Рамазон ойи рўзасини тўла тутиш мақсадида ҳайзни вақтинчалик кечиктирадиган дори истеъмол қилишлари мумкинми?

 

Рамазон ойи бошқа ойларда топилмайдиган ўзига хос баракот ва нафаҳотларни ўзида мужассам қилган муборак ой ҳисобланади. Аллоҳ таоло мукаллаф қодир кишиларга Рамазон ойи рўзасини фарз қилган. Узрли кишиларга эса узрлари бартараф бўлгунига қадар рўза тутмасликларига ҳам ижозат бериб, бундай дейди: “Рамазон ойи – одамлар учун ҳидоят (манбаи) ва тўғри йўл ҳамда ажрим этувчи ҳужжатлардан иборат Қуръон нозил қилинган ойдир. Бас, сизлардан ким бу ойда (ўз яшаш жойида) ҳозир бўлса, рўзасини тутсин. Кимки бемор ёки сафарда бўлса, (тута олмаган кунларининг) саноғи бошқа кунлардандир. Аллоҳ сизларга енгилликни истайди, оғирликни хоҳламайди. Бу – ҳисобни тўлдиришингиз ҳамда ҳидоятга бошлагани учун Аллоҳга такбир (ҳамду сано) айтишингиз ва шукр қилишингиз учундир”. (Бақара сураси, 185-оят).

 

Аллоҳ таоло шунингдек, ҳайз кўрган, нифосдаги аёлга ҳайз ва нифоси муддатида Рамазон ойи рўзасини қазо қилишга рухсат берган. Шундай бўлсада, айрим аёллар Рамазон ойи рўзасини тутиш шарафига муяссар бўлиш ва шу ойда Қуръони каримни тиловат қилишдан баҳра олиш мақсадида ҳайзни вақтинча тўхтатиб турадиган дориларни истеъмол қилишади.

 

Қуръони карим, саҳиҳ суннатда ва пешқадам уламоларимиздан етиб келган асарларда бу ҳақда бирон бир маълумот йўқ, аммо ҳаж мавсумида аёллар тавофдан маҳрум бўлмасликлари, масжиди ҳарамда намоз ўқиш, Қуръони карим тиловати билан машғул бўлишлари мақсадида ҳайзни вақтинча тўхтатиб турадиган воситаларни истеъмол қилишларига ижозат беришган. Ҳозирги вақтда тажрибали шифокорлар билан маслаҳат қилгандан сўнг ҳайзни вақтинча тўхтатиб турадиган дориларни истеъмол қилиш жоиз. Валлоҳу аълам.

 

5.        Рўза вақтида бирон бир касаллик туфайли орқага свеча қўйиш мумкинми?

 

Имом Аъзам (раҳматуллоҳи алайҳ) мазҳабларидаги уламоларнинг сўзларига кўра орқа тешикка қўйилган свеча рўзадорнинг рўзасини бузади. Агар бирон бир шаръий узрга биноан бўлган бўлса қазо рўзасини тутиб беради. Валлоҳу аълам.

 

 

 

6. Рамазон ойи рўзасига оид масалалар

 

- Рўзанинг фарз бўлиш шартлари: Ислом динида бўлиш, ақл, балоғат, соғлиқ, ўз юртида бўлиб, сафарга чиқмаган бўлиш, ният, ҳайз ва нифосдан пок бўлишдир. Ният аслида дил билан бўлади. Лекин тил билан ҳам айтиш афзалдир.

 

Фатовои Оламгирия (Ҳиндия).

 

- Рўзадорлиги эсида йўқ киши бирор овқат еб қўйса ё ичимлик сув ёки дори ичиб қўйса ёҳуд жинсий алоқа қилиб қўйса, рўзаси очилмайди. Аммо шу ишлардан бирортасини қасддан қилса, рўзаси очилади. Кейин у ҳар бир куннинг қазоси билан каффорат сифатида муттасил равишда 60 кун рўза тутиб беради ёки 60 та оч киши (мискин - бечора) қорнини тўйғизади. Рўзадор аёлини жинсий алоқага мажбурлаган бўлса, ўзи 60 кун каффорат, аёли бир кун қазо рўзасини тутадилар. Аёли розилик берган бўлса, у ҳам 60 кун каффорат рўзасини тутади ёки 60 та оч киши қорнини тўйғазади.(“Ҳидоя”). 

 

7. Қуйидаги ҳолатларда рўза очилади

 

§  Рўзадор тонг отмаган, деган хаёлда саҳарлик қилса-ю, аслида тонг отган бўлса, қуёш ботди, деб ўйлаб оғиз очса-ю, қуёш ботмаган бўлса, шу кунги рўзасини қазо қилиб қайта тутади, аммо каффорат вожиб бўлмайди. (Имом Сарахсий “Мабсут” китоби).

 

§  Рўзадор тишлари орасида қолган нўхотдан ёки ундан катта нарсани ютиб юборса, рўзаси очилади (нўхотдан кичик бўлса очилмайди). Агар тиш орасидаги нўхотдан кичик нарсани оғзидан чиқариб, қайта ютса, рўзаси очилади.

 

§  Рўзадор ўзини зўрлаб қусса, рўзаси очилади.

 

§  Одатда таом ҳисобланадиган ёки дори бўлган нарсани қасддан еган рўзадорга қазо ва каффорат лозим бўлади.

 

§  Рўзадор клизма қилса, қулоғига ёғ ёки дори томизса-ю, мазаси ошқозонига ёки димоғига етса, оғзига қор ёки ёмғир суви кирса, аёлини қучиб ўпганида маний чиқса, рўзаси очилади ва қазо вожиб бўлади.

 

Суббота, 20 Июнь 2015 00:00

Рўза тутиш яхшироқ

Аллоҳ таоло бизларни рўза тутишга буюрган: “Эй, имон келтирганлар! Сизлардан олдинги (уммат)ларга фарз қилингани каби сизларга ҳам рўза тутиш фарз қилинди, шояд (у сабабли) тақволи бўлсангиз” (Бақара, 183).

Среда, 08 Июнь 2016 00:00

Рамазон ойидамиз

Рамазон ойи ёзнинг энг иссиқ ва узун кунларига тўғри келди. Бу ҳол рўза тутишни бироз қийинлаштирса-да, аслида,

бу машаққатлар рўзадорга ўзгача шавқу-завқ беради.

 

Абдураҳмон ибн Афв (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Аллоҳ таоло сизларга Рамазон ойи рўзасини фарз қилди. Мен сизларга унинг кечаларида таровеҳ намозини ўқишни суннат қилдим. Ким унинг рўзасини тутса ва таровеҳни ўқиса, гуноҳларидан онаси туққан кунгидек фориғ бўлади”, деганлар» (Имом Абу Довуд).

 

Инсонмиз. Билиб-билмай гуноҳ қилиб қўямиз. Аммо гуноҳининг кечирилишини истамаган бормикан? Рамазонда мўминнинг оладиган нафаси ҳам ибодат бўлиб турса, рўза тутиш баробарида сон-саноқсиз гуноҳлардан покланиб, ҳаловатга эришиш қандай яхши! Рамазон ойи гуноҳлардан қутулиш учун ана шундай энг зўр имконият мавсумидир.

 

Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Минбар олдига келинглар”, дедилар. Биз келдик. Унинг биринчи поғонасига кўтарилиб, “Омин”, дедилар. Кейин иккинчи поғонасига кўтарилдилар-да, “Омин”, дедилар. Сўнг учинчисига кўтарилдилар-да, “Омин”, дедилар. Хутбани тугатиб тушганларида саҳобалар: “Эй Аллоҳнинг Расули, бугун сиздан ҳеч эшитмаганимиз бир нарсани эшитдик” дейишди. У зот айтдилар: “Жаброил (алайҳиссалом) менга: “Рамазон ойига етиб, мағфират қилинмаган киши ҳалок бўлсин”, деди. Мен: “Омин”, дедим. “Ҳузурида сиз зикр қилинсангиз, сизга салавот айтмаган киши ҳалок бўлсин”, деди. Мен: “Омин”, дедим. Кейин: “Кимнинг ота-онасини ёки улардан бирини кексайиб, уни жаннатга киргизмаса у ҳалок бўлсин”, деди. Мен: “Омин”, дедим» (Табароний, Байҳақий ва Ҳоким).

 

Рўза улуғ ибодат. Бироз теранроқ фикрласак, унинг қанчалар буюк имкониятлар фасли эканини англашимиз мумкин.  Рўзадор бир ой давомида куни билан ўзини еб-ичишдан тияди, нафсига қарши туради. Кун қанча узун ва ҳаво қанча иссиқ бўлмасин, ўзини назорат қилади, ҳеч ким кўрмайдиган жойларда ҳам ман қилинган нарсалардан сақланади. Жисми ва руҳини поклаб, нафсини тарбиялайди ва йил бўйи ҳаром нарсалардан тийилишга кўникма ҳосил қилади. Рўза тутган кишининг ўзига ишончи ортади, иродаси мустаҳкамланади, сабр-бардоши қатъийлашади ва яна бошқа кўплаб фазилатларга эга бўлади.

 

Вақт тўхтаб турмайди. Муштоқ бўлганимиз Рамазоннинг соатлари тобора ортда қолаверади. Ғанимат лаҳзалардан орттирган яхши амалларимиз муҳим. Яхши кўрадиган жонимизни бироз қийинчиликка қўйиб бўлса ҳам даражалар қозониладиган дақиқаларни қўлдан бой бермай, топганларимиз билан шодланадиганлар қаторида бўлолсак, умримиз зое бўлмайди. Ҳаракатларимиз эвазига муносиб самарага эга бўламиз.

 

Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: «Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) дедилар: “У (Рамазон)нинг охирги кечасида рўзадорларнинг гуноҳлари кечирилади”. Улар: “Эй Аллоҳнинг  Расули, у Қадр кечасими?”, деб сўрашди. Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): “Йўқ, лекин ишчи ишини адо этганидан сўнг ажри – ҳақи тўла қилиб берилади”, дедилар (Имом Аҳмад).

 

Бу муборак ой биз учун улуғ имконият, дедик. Билиб-билмай қилган гуноҳларимизни мағфират қилишини Аллоҳ таолодан сўрашимиз учун фурсат, ажру мукофот! Бу англай олганларга қиёси йўқ неъмат ҳам. У фақат Рамазон ойи рўзасини имон билан савоб талабида тутувчи мўмин-мусулмонларгагина берилади. 

 

Дунёда турли сабаблар туфайли очлик, ташналик азобини тортаётганлар кўп. Рамазонда қорни тўқлар ҳам ихтиёрий равишда уларнинг ҳолига тушишади. Киши қалбида уларнинг ҳолидан хабар олиш, меҳр-шафқат, раҳмат, ғамхўрлик туйғулари янаям кўпаяди.

 

Рамазон ойи ҳамманинг – каттаю кичик, бою камбағал, ҳокиму маҳкум, кучли ва кучсиз, тўқ ва очни тенглаштирадиган бағрикенг ойдир. Ҳаммамиз учун бу ой муборак кечсин. Оқибати хурсандчилик бўлган машаққатлар толдирмасин.

 

 

 

Среда, 08 Июнь 2016 05:00

Рўзадорнинг икки қувончи

   Абу Ҳурайрадан (розияллоҳу анҳу) ривоят қилинади: Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам): «Одам боласининг ҳамма амали бир неча баробар оширилади: битта яхшилик ўн баробаридан етти юз баробаригача оширилади. Аллоҳ таоло: “Рўза ундай эмас. Рўза Мен учундир. Ўзим унинг мукофотини бераман. Зеро Одам боласи шаҳвати ва таомини Мен учун тарк қилади”, деб марҳамат қилган.

 Рўзадор учун икки қувонч бор: ифтор қилганидаги бир қувончи, Парвардигорига йўлиққанида бир қувонч. Рўзадор оғзининг ҳиди Аллоҳ таоло учун мушкнинг ҳидидан ҳам ёқимлироқдир», дедилар. 

 

Бошқа ривоятда бундай марҳамат қилинади: «Рўза пардадир. Бирортангиз рўза тутса, ёмон гапирмасин ва бақириб-чақирмасин. Бирор киши уни сўкса ёки уришса, “Мен рўзадорман!” десин».

 Шарҳ: Аллоҳ таоло ҳар бир яхши амалга камида ўн баробаридан етти юз баробаригача савоб ато этиши Қуръони карим оятларида ҳам таъкидланган: “Кимки (бир) ҳасана (савобли иш) қилса, унга ўн баробар (кўпайтириб ёзилур)...” (Анъом, 160).

 “Аллоҳ йўлида молларини эҳсон қилувчилар (савобининг) мисоли гўё бир донга ўхшайдики, у ҳар бир бошоғида юзтадан дони бўлган еттита бошоқни ундириб чиқаради. Аллоҳ хоҳлаган кишиларга янада кўпайтириб (савоб) беради. Аллоҳ (карами) кенг ва билимдондир” (Бақара, 261).

 Ҳадисда рўзанинг савоби бошқа яхши амаллар савобидан улуғ экани баён этилмоқда. Зеро, унга бериладиган ажрнинг чеки йўқ. Уни Аллоҳ таоло Ўзи билади.

 Баъзи ривоятларда рўза дўзахдан парда, тўсиқдир, деб келган. Бошқа ривоятларда “Рўза сизнинг урушдаги қалқонингиз каби, дўзахдан (тўсадиган) қалқонингиздир”, “Рўза дўзахдан (тўсувчи) қалқон ва мустаҳкам қалъадир” мазмунида келган. Яна бирисида эса, “Рўза ғийбат билан тешилмаса кишига қалқон, мустаҳкам зирҳ (каби)дир”, дейилган.

 Ибн Асир ҳадис шарҳида бундай дейди: “Рўза эгасини азият келтирувчи шаҳватлардан сақлайди. Рўзадор одамда нафсини ёмонликка етакловчи шаҳватлар кесилади”.

 Ибн Арабий айтади: “Рўза дўзахдан пардадир. Чунки рўзадор киши шаҳватлардан ўзини тияди. Дўзах эса шаҳват билан ўралган. Хуллас, мўмин дунёда ўзини шаҳватлардан тийса, охиратда ўзи учун парда бўлади”.

 “Рўзадор учун икки қувонч бор: ифтор қилганида бир қувонч...” Рўзадор мўмин атрофида барча жонга роҳат берувчи неъматлар муҳайё турган ҳолда Парвардигори буюргани учун куннинг ҳароратига, очлик ва чанқоқликка сабр-матонат билан чидайди. Бу билан Парвардигор розилигига эришади. Ифторга етгач, бугунги имтиҳондан муваффақиятли ўтказгани учун, баъзи йўлини йўқотганлардан эмас, балки Ўзининг хос бандалари қаторида ибодатига муваффақ айлагани учун ва ниҳоят дуо шаксиз қабул бўладиган соатларга етказгани учун Парвардигорга чексиз шукрлар қилади.

 “...Парвардигорига йўлиққанида бир қувонч”. Охиратда рўзадорни алоҳида мукофот кутади. Аллоҳ таолонинг Ўзидан мукофот олади. Жаннатга “Райён” деб аталган хос эшикдан киради.

 “Рўзадор оғзининг ҳиди Аллоҳ таоло учун мушкнинг ҳидидан ҳам ёқимлироқдир”.

 Баъзилар буни “Аллоҳ таоло рўзадорга шундай мукофот беради, унинг баракотидан оғзининг ҳиди мушкнинг ҳидидан хушбўй бўлиб қолади”, тарзида шарҳлаганлар.

Шуни алоҳида қайд этиш керак, баъзи табиблар бу ҳидни соғлик белгиси сифатида яхшиликка йўядилар. Уларнинг фикрича, танадаги ортиқча моддалар, заифлашиб қолган ҳужайралар ва зарарли бирикмаларни тана “ёқиб юборади”. Бурунга ёқмайдиган бу ҳид, рак сингари турли касалликларга сабаб бўладиган зарарли моддаларнинг таъбир жоиз бўлса, “ёқилишидан” ҳосил бўлган “тутун” ҳидидир. Уларнинг рўза боис танадан йўқотилиши соғлик учун ўта фойдалидир.

Баъзилар: “Рўза Мен учундир...” муборак жумласи “Менга энг суюкли, наздимда энг мўътабар ибодат”, маъносидадир, деганлар.

Баъзилар: “Банданинг рўзадан ташқари барча ибодатлари қиёматда зиммасидаги бошқа банданинг ҳақини ўташ учун берилиши мумкин. Аммо тутган рўзасига тегилмайди, бандани ўша (рўзаси) билан жаннатга киритади”, дейишган.

Раҳмат ёмғири мавсуми – Рамазони шариф ойидамиз. Фурсат борида бу ой баракотидан ўз насибамизни олишни унутмайлик!

 

Манбаларлар асосида 

Содиқ НОСИР 

тайёрлади. 

Таровиҳ намозининг фазилатлари ҳақида ҳазрати Али (к.в.)дан сўраганларида, ул жаноб шундай дебдурлар:

 

“Пайғамбар (с.а.в.)дан моҳи рамазонда таровиҳ ўқимоқ фазилатлари ҳақида сўрадилар. Расули акрам (с.а.в.) шундай жавоб бердилар:

 

Биринчи кечада таровиҳ ўқиган мўмин онаси туққан кундагидек гуноҳдан чиққай.

 

Иккинчи кечада таровиҳни ўқиса, агар ота-онаси мусулмон бўлса, Аллоҳ таоло уларнинг гуноҳларини мағфират қилур.

 

Учинчи кечада таровиҳни ўқисалар, бир фаришта: “Холис қилғил амални, Аллоҳ таоло мағфират қилди”, деб овоз қилгай, яъни Аллоҳ таоло илгариги гуноҳларингни кечди, деб овоз қилур.

 

Тўртинчи кечада таровиҳ ўқиса, Таврот, Инжил, Забур ва Қуръоннинг савобини топгайлар.

 

Бешинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло хонаи Каъбанинг ичида, Мадинаи мунавваранинг масжидида ва Масжиди Ақсода намоз ўқигандек савоб бергай.

 

Олтинчи кечада таровиҳ ўқиса, Байтул Маъмурни тавоф қилган кишининг савобини бергай ва тошлару қумларнинг ҳаммаси унинг учун истиғфор айтгай.

 

Еттинчи кечада таровиҳ ўқиса, гўёки у Мусо (а.с.)ни топибди ва Мусо (а.с.)га Фиръавн ва Ҳомонга қарши ёрдам қилибди.

 

Саккизинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло Иброҳим (а.с.)га бергандек савоб бергай.

 

Тўққизинчи кечада таровиҳ ўқиса, гўёки Аллоҳ таолога
Пайғамбар (а.с.)нинг қилган ибодатларидек ибодат қилибдур.

 

Ўнинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло унга дунё ва охиратнинг яхшилигини насиб қилгай.

 

Ўн биринчи кечада таровиҳ ўқиса, дунёдан онасининг қорнидан янги туғилгандек бўлиб чиққай.

 

Ўн иккинчи кечада таровиҳ ўқиса, қиёмат кунида юзи ўн тўрт кунлик ойдек бўлиб келгай.

 

Ўн учинчи кечада таровиҳ ўқиса, қиёмат кунида барча ёмонликдан саломат бўлгай.

 

Ўн тўртинчи кечада таровиҳ ўқиса, фаришталар келиб, бул киши таровиҳ намозини ўқиган, деб унга гувоҳлик бергай. Бас, Аллоҳ таоло рўзи қиёматда ҳисоб қилмагай.

 

Ўн бешинчи кечада таровиҳ ўқиса, барча фаришталар, шу жумладан, Аршу Курсийни кўтарган фаришталар ҳам ул кишига салавот юборгайлар.

 

Ўн олтинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло оташи дўзахдан халос топмоғи ва жаннатга кирмоғига ҳукм қилгай.

 

Ўн еттинчи кечада таровиҳ ўқиса, унга пайғамбарларнинг савобидек савоб берилур.

 

Ўн саккизинчи кечада таровиҳ ўқиса, эй бандаи Худо, Аллоҳ таоло сендан албатта хушнуддир ва сенинг ота-онангдан ҳам розидир, деб бир фаришта овоз қилур.

 

Ўн тўққизинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло жаннатул фирдавсда мартабаларини баланд қилур.

 

Йигирманчи кечада таровиҳ ўқиса, шаҳид ва солиҳ кишиларнинг савоби берилур.

 

Йигирма биринчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло ул кишига жаннат ичида нурдан бир бино барпо қилур.

 

Йигирма иккинчи кечада таровиҳ ўқиса, Қиёмат куни барча ғам-андуҳлардан омон бўлган ҳолда келур.

 

Йигирма учинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло жаннатда ул кишига бир шаҳар бино қилур.

 

Йигирма тўртинчи кечада таровиҳ ўқиса, йигирма тўрт дуоси қабул бўлур.

 

Йигирма бешинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло ул кишидан гўр азобини кўтаргай.

 

Йигирма олтинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло ул кишига қирқ йиллик савобни ато қилгай.

 

Йигирма еттинчи кечада таровиҳ ўқиса, сирот кўпригидан яшиндек ўтгай.

 

Йигирма саккизинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло жаннатда унинг даражасини баланд қилгай.

 

Йигирма тўққизинчи кечада таровиҳ ўқиса, Аллоҳ таоло: “Эй бандам, жаннат мевасидан егил, Салсабил сувига чўмилгил, Кавсар сувидан ичгил, мен Парвардигорингдурман ва сен Менинг бандамдурсан”, дегай”.

 

Шайх Абдулазиз Мансур

 

 

 

Top