Дунё янгиликлари

Габон ҳам мусулмонлар ўлкаси

Нуфусининг бир қисми мусулмонлар бўлган Габон Африка ўлкасининг тинч мамлакатларидан биридир.

Гавон республикаси Марказий Африка ғарбида жойлашган. Ғарбда Гвения кўрфази, шимолда Экватор Гвенияси ва Камерун, шарқда Конга билан чегарадош. 1960 йилнинг 17 августида француз мустамлакачилигидан озод бўлган.  

Кам нуфуси, етарли табиий бойликлари ва хорижий сармоялар мамлакатни минтақанинг энг бой ўлкаларидан бирига айлантирган. Африканинг энг тинч ва хотиржам ўлкаларидан бири саналади.

Истибдод даври

Габоннинг туб аҳолиси пигменлардир деб тахмин қилинади.

1471-1473 йиллар орасида португалияликлар Габон соҳилларига етиб келди.

XVII аср ва XVIII юзйиллик бошларида европаликлар ҳабаш тижоратчилари билан биргаликда  фил суяги ва қаҳва савдосини йўлга қўяди.

1843 йилда французлар Габонга  келиб жойлаша бошлади. Шимолдан келган французлар маҳаллий аҳолининг ерларни секин-аста ўзлаштириб олишда давом этди.

1849 йил французлар португалларнинг қул савдоси билан шуғулланувчи кораблини қўлга киритади ва французлар озод қилган қуллар Либвериль аҳоли пунктини барпо этади. Либвериль ҳозирда Габоннинг пойтахт шаҳридир.

XIX асрдан бошлаб французлар мамлакатнинг ичкарисига  кириб боради. 1875-80 йилларда Конго дарёси ҳавзасини тадқиқ этган Пьер де Бразза маҳаллий аҳоли йўлбошчилари билан бир неча шартномалар тузади. 1880 йилда де Бразза Габоннинг шарқий қисмидаги Франсвиль шаҳрига асос солади. 1883 йил у Франция республикасининг ҳозирги Габон ва Конго давлатлари ўрнидаги ҳудудга ҳукумат комиссари этиб тайинланади.

1886 йил Габон француз мустамлакаси деб эълон қилинади. Сўнгра француз Конгоси билан бирлаштирилади. 1888-1904 йиллар орасида Габон француз Экваторига қарам бўлади.

 


Мустақиллик даври

1956 йил Габон автоном республика мақомини олди.  

1958 йил Габон республика деб эълон қилинди

1960 йил Габон республикаси мустақиллиги эълон қилинди.

 1961-1967 йилларда Леон M'бa биринчи президент бўлди. (1964и йилда франция унинг ҳокимият тепасида қолиши учун ҳаракат қилди) 1967 йилда Мба вафотидан сўнг ўша чоқда 32 ёшга кирган Альбер-Бернар Бонго (1973 йил у насронийликдан чиқиб, Ислом динига киради ва исмини ал-Ҳаж Умар Бонго деб ўзгартиради) ҳокимиятни қўлга киритди ва мамлакатда бир партиялик тизимини жорий этди.
1990 йилда кўп партиявийлик жорий этилди ва 1991 йилда янги конституция қабул қилинди. Унда кўп партиявийликка расман рухсат этилди.

1992 йилги сайловда Умар Бонго президентлик сайловида ғолиб чиқди. 2009 йил у вафот этди ва унинг ўғли Али Бонго давлатни идора эта бошлади.

 

Пойтахт Либревилдаги масжид

Габон – Африканинг энг илғор ва бой ўлкаси. Мамлакат иқтисодиёти юксалишининг асосини табиий кончилик саноати ташкил қилади. Дунёда тўртинчи ўринда турадиган марганец конларига соҳиб бўлган ўлкада нефть ва уран конлар ҳам кўп бўлиб ана шу табиий хазиналар иқтисодиёт юксалишида самарали ўрин тутади. Қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари  какао, кофе, шакар, палма ёғи, чорвачилик маҳсулотлари етиштириш ва экспорт қилиш ҳам самарали йўлга қўйилган.

 



Габон аҳолиси асоси бўлган банту қабиласи яна тўртта қабилага бўлинади: фанг, эшира, бапоуноу, батека. Қолганлари африкалик ва оврўпаликлар 154.000 атрофида. Мамлакат аҳолисининг юздан ўттизга яқини мусулмонлар, юздан 55га яқини насронийлар, қолганлари ўзларининг маҳаллий динларига эътиқод қиладилар. 

 Дамин ЖУМАҚУЛ тайёрлади.

 

 

506 марта ўқилди

Янгиликлар

Top