QAZO NAMOZLARI

Mo‘min-musulmonlar namozlarini doimo vaqtida o‘qishi lozim. Lekin biror sabab bilan, masalan, uxlab qolib vaqtini o‘tkazib yuborgan namozning qazosini o‘qishi kerak. Farz va vitr namozlar vaqtida o‘qilmasa, ularning qazosini o‘qish lozim.

Namozni vaqtida o‘qimaslik katta gunohdir. Shuning uchun qazo namozi o‘qilgach, Alloh taolodan mag‘firat tilash va har namozni o‘z vaqtida, qazo qilmay o‘qishni nasib etishini so‘rab duo qilish kerak.

Namozlarni iloji boricha o‘z vaq­tida ado etishga g‘ayrat qilish kerak. Insonning o‘ziga bog‘liq bo‘lmagan holatlar bundan mustasno. Ana shu holatlar sabab namoz qazo bo‘lib qolsa, ularni ado etish uchun ma’lum bir vaqt belgilanmagan. Ammo kunning uch vaqtida – kun chiqayotgan, quyosh tikkaga kelgan va kun botayotgan vaqtlarda qazo namozlarni o‘qib bo‘lmaydi. Bu uch vaqtdan boshqa istalgan paytda qazo namozlarni o‘qish joiz (“Bahrur roiq”).

Qazo namozlar bir kunlik, ya’ni besh vaqt namoz bo‘lsa, vaqt namozi va ular o‘rtasida tartibga rioya qilinadi. Agar, qazo namozlar olti vaqtdan ko‘payib ketsa, tartibga rioya qilish shart emas.

 Ko‘p yil o‘qilmagan namozlarning qazosini o‘tashda tartib shart bo‘lmasa-da, tartibga rioya qilish (ya’ni, oldin bomdod, keyin peshin so‘ng asrni o‘qish) mustahabdir (“Fatovoyi Hindiyya”).

Ko‘p namozlari qazo bo‘lgan kishi ularning hammasini bir joyda, ketma-ket ado etmoqchi bo‘lsa, bitta azon aytib, har birini boshlashdan oldin qomat aytishi mumkin, xohlasa ham azon, ham qomat aytadi (“Hidoya”). Ammo qazolarini alohida-alohida vaqtlar va joylarda ado etsa, har bir qazo namoz uchun azon va qomat aytishi shartdir (“Bahrur roiq”).

Safarda o‘qilmay qolgan namoz hazarda (vatanda) ham qasr qilib o‘qiladi. Hazarda o‘qilmagan namozning qazosi safarda to‘liq o‘qiladi.

Ko‘p yillik namozlarning qazosini o‘qimoqchi bo‘lgan odam namozning har bir rakatida Fotiha bilan birga zamsura o‘qiydi (“Zahiriya”). Bunga sabab agar Alloh taolo o‘sha qazo namozlarini bandadan kechib yuborgan bo‘lsa, o‘tagan namozlari nafl bo‘ladi. Nafl namozlarning har bir rakatiga Fotiha va zamsura o‘qishi shart.

SAJDAI SAHV

Namozning farz yo vojib amallaridan biri vaqtidan kechiktirilsa yoki vojib amali unutilib, ado etilmasa, masalan, kishi to‘rt rakatli namozlarda birinchi ikki rakatdan so‘ng qa’dada o‘tirilsa yo unda tashahhuddan keyin salavotni o‘qib qo‘ysa, qa’dai oxirada (oxirgi o‘tirishda) «Tashahhud» o‘qib, namozni yolg‘iz o‘qiyotgan bo‘lsa ikki tomonga, jamoatda bo‘lsa o‘ng tomonga salom beradi va «Allohu akbar», deb ikki marta sajda qiladi. Bu ikki sajda «sajdai sahv»  deyiladi va yana cho‘kka o‘tirib tashahhud, salavot, duo o‘qib, o‘ng va chap tomonga salom berib namozni tugallaydi.

Payg‘ambarimiz Muhammad (alayhissalom) duo ibodat ekanini aytganlar. Shuning uchun namoz tugagach, duo qilish lozim: «Ey Rabbimiz, bizga bu dunyoda ham, oxiratda ham yaxshilikni bergin va bizni do‘zax azobidan saqlagin».

O‘MI matbuot xizmati