Ҳашр сурасининг илк оятлари Аллоҳга тасбеҳ билан бошланиб: “Осмонлар ва Ердаги (барча) нарсалар Аллоҳга тасбеҳ айтур. У Азиз (қудратли) ва Ҳаким (ҳикматли)дир” (Ҳашр сураси, 1-оят), сўнгги оятлари ҳам тасбеҳ билан якунланади: “Осмонлар ва Ердаги (бор) нарса Унга тасбеҳ айтур. У Қудратли ва Ҳикматли (зот)дир” (Ҳашр сураси, 24-оят).
“Ҳашр” – “Жамлаб сургун қилиш” деган маънони англатади. Йигирма тўрт оятдан иборат ушбу сура Мадинаи мунавварада, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга “Баййина” сураси нозил қилинган сўнг нозил бўлган.
Ҳашр – Қиёмат кунининг номларидан бири саналади. Охиратда инсонларнинг барчаси маҳшаргоҳда тўпланади. Ҳаётлик вақтларида қилган ҳар бир яхши ва ёмон амаллари учун Аллоҳ таолонинг олдида жавоб беришади.
Маъқил ибн Ясор розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ким тонг оттирганда уч марта “Аъузу биллаҳис-самийъил аълийм минаш шайтонир рожийм” деб туриб, “Ҳашр” сурасининг охиридан уч оятни тиловат қилса, Аллоҳ унга етмиш минг фариштани вакил қилиб қўяди. Улар унга кеч киргунча салавот айтадилар. Агар у ўша куни ўлса, шаҳид ҳолида ўлади. Ким ўшаларни кеч кирганда айтса, худди ўшандоқ бўлади», дедилар (Имом Термизий ривояти).
Даврон НУРМУҲАММАД
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Араб табиби Ҳорис ибн Килдадан “Дардсиз дармон нима?” – дея сўрашди. Табиб: “Тўқ қоринга овқат емаслик”, деб жавоб берди. Зеро, устма-уст овқат ейишлик касалликларга сабаб бўлар экан.
Бир ҳакимдан энг яхши дори ҳақида сўрашганида, у: “Энг яхши дори бу – олдингга овқат қўйилганда унга иштаҳа қилиб туришинг ва овқат дастурхондан олинаётганда ҳам ундан егинг келишидир”, деб жавоб берган экан. Бу дори барчамизнинг уйимизда бор. Биз бу дорини дорихонадан топа олмаймиз. Бунинг ягона чораси очқамасдан туриб таом емаслик ва еганда ҳам тўйиб кетмасликдир.
Овқатга асосий муаммо сифатида қараманг. Алий розияллоҳу анҳу айтадилар: “Кимнинг ғами қорнига тушадиган нарса бўлса, ортидан чиқадиган нарса унинг қадри, қиммати бўлади”.
Ривоят қилинишича, Алий розияллоҳу анҳу бирор жойга таклиф қилинсалар, айтилган жойга боришдан аввал уйда бироз тамадди қилиб олар эканлар. Бунинг сабабини сўрашганида, у зот розияллоҳу анҳу: “Одамнинг энг жирканч кўриниши бировнинг таомида ўзининг очкўзлигини кўрсатишидир”, деб жавоб берган эканлар.
Бу сатрлар зора тўй-тадбирларга, меҳмонга таклиф қилинса, худди ҳамма нарсани еб ташлайдигандай дастурхонни турли таомлар билан тўлдириб юборадиган ва дастурхондагиларнинг лоақал тўртдан бирини ҳам еб тугата олмайдиганларга эслатма бўлса. Дастурхондаги нозу неъматларнинг ўндан бири ҳам ейилмайди. Бундайин очиқ-ойдин исрофга йўл қўйиш, савобдан маҳрум бўлиш эмасми?!
Ҳозирги кунда дунёнинг турли нуқталарида бир луқма ошга, бир бурда нонга зор одамлар бор. Уларни кўз олдингизга келтириб, ҳеч фикр юритасизми?!
Ривоятларда келишича, Юсуф алайҳиссалом Миср хазинасига масъул бўлганларида, кўпинча оч юрар ва арпа нон ер эканлар. У зотга “Нима учун қўлингизда шунча давлат туриб, оч-наҳор юрасиз?" – дейишганида, “Мен қорним тўйиб, қорни очларни унутиб қўйишдан хавфсирайман”, деган эканлар.
Хулоса қилиб айтганда, юқоридаги фикрларни тафаккур қилиб, суннатга амал қилган ҳолда соғлиғимизга эътиборли бўлайлик, зеро ҳар бир нарсанинг исрофи бор.
Ҳассон Шамсий Пошонинг
“Жаннат бўстонидаги оилавий оқшомлар” номли китобидан
Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ, Илҳом Оҳунд, Абдулбосит Абдулвоҳид таржимаси.