Ибн Аби Ҳотим ривоят қилишларича, бир аъробий (саҳролик араб) келиб:
«Эй Аллоҳнинг Расули, Роббимиз яқинми, муножот қилсак ёки узоқми, нидо қилсак?!» деганида, Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом сукут сақлаб туриб қолганлар. Шунда Аллоҳ таоло: «Қачон бандаларим сендан Мен ҳақимда сўрасалар» оятини нозил қилган экан.
Бу оятда Аллоҳ таоло Ўз бандаларига яқин эканини баён қилмоқда. Ҳадис имомлари Абу Мусо Ашъарий розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадиси шарифда ҳам шу маъно бор. У киши айтадилар:
«Пайғамбар алайҳиссолату вассалом билан ғазотда эдик. Тепаликка чиқсак ҳам, пастликка тушсак ҳам, баланд овоз билан такбир айтиб борар эдик. У зот бизга яқинлашиб келдилар-да:
«Эй одамлар, ўзингизга раҳм қилинг. Сиз карга ёки ғойибга дуо қилаётганингиз йўқ, балки эшитувчи, кўрувчи Зотга дуо қиляпсиз. Сиз дуо қилаётган Зот сизга минган уловингизнинг бўйнидан ҳам яқин», – дедилар».
Мулоҳаза қилинса, оятда бандалар Расулуллоҳ алайҳиссолату вассаломнинг олдиларига келиб, Аллоҳ таоло ҳақида сўраяптилар.
«Қачон бандаларим сендан Мен ҳақимда сўрасалар, бас, албатта, Мен яқиндирман».
Жавоб эса бевосита Аллоҳдан бандаларига бўлмоқда. Одатдагидек, «Уларга айт», деб Набий алайҳиссаломни восита қилмаяпти. Шу нозик нуқта ҳам Аллоҳнинг Ўз бандаларига яқин турганлигини кўрсатади. Худди шу маъно кейинги жумлада ҳам бор:
«Дуо қилувчи Менга дуо қилганда, дуосини ижобат қилурман».
«Дуосини эшитаман, ҳисобга оламан», эмас, «ижобат қиламан», – деяпти. Бу ҳам бандаларни Аллоҳга кўпроқ дуо қилишга қизиқтиради. Аллоҳ таоло томонидан шундай яқинлик, ҳозиржавоблик бўлиб турганда, бандадан ҳам шунга яраша ҳаракат бўлиши керак. Улар ҳам Аллоҳнинг чақириғига «лаббай» деб жавоб бериб, унга иймон келтириб, итоат қилмоқлари лозим:
«Бас, Менга ижобат қилсинлар ва Менга иймон келтирсинлар».
Бандалар ижобат қилиб, иймон келтирсалар, кимга фойда бўлади? Баъзи ҳолларда одамлар буни тўғри тушуна олмай қоладилар. Аллоҳ таоло ушбу оятда Аллоҳнинг даъватига истижобат қилиш, иймонга келиш банданинг ўзига фойда келтиришини таъкидлайди:
«Шоядки, тўғри йўлни топсалар».
Ҳожатларнинг барчасини Аллоҳ таолодан сўраш, Унга ҳамиша илтижода бўлиш мўмин банданинг доимий ишига айланиши керак. Дуо ибодатларнинг мағизи ҳисобланади. Набий алайҳиссаломдан дуо ҳақида кўплаб ҳадислар келган.
Имом Аҳмад ибн Ҳанбал Абу Саъийд розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда у зот:
«Мусулмон одам гуноҳ ва қариндошларига ёмонлик қилмай туриб дуо қилса, унга Аллоҳ уч ҳислатдан бирини беради: сўраган нарсасини тезда беради. Ёки охиратга сақлаб қўяди. Ёки сўралган нарса миқдоридаги ёмонликни ундан қайтаради», – деганлар.
Абдуллоҳ ибн Амр розияллоҳу анҳудан имом Аҳмад ривоят қиладиларки, Набий алайҳиссалом:
«Қалблар идишга ўхшайди. Баъзилари баъзисидан кўпроқ жойлаштиради. Агар Аллоҳдан бирор нарса сўрайдиган бўлсангиз, ижобат бўлишига қаттиқ ишониб сўранг. Ғофил қалб билан дуо қилган банданинг дуосини Аллоҳ қабул қилмайди», дедилар.
Имом Бухорий Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Набий алайҳиссалом:
«Агар банда шошилмаса, дуосига ижобат бўлади. «Дуо қилдим, қабул бўлмади», – демасин», – деганлар.
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф
(Тафсири ҳилол китобидан)
ДАНГАСАЛИКнинг
энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
ДОНО ХАЛҚИМИЗ МАҚОЛЛАРИ:
è «Дангасадан Худо безор»;
è «Дангасага иш буюрсанг, сенга ақл ўргатур»;
è «Яхши билан юрсанг – етарсан муродга,
Ёмон билан юрсанг – қоларсан уятга».
ҚУРЪОНИ КАРИМ ОЯТИ КАРИМАЛАРИ ва
МУБОРАК ҲАДИСИ ШАРИФЛАРга асосан
уламоларимиз кўрсатиб берган
ДАНГАСАЛИКнинг энг катта 100 та салбий ОҚИБАТИ:
1) Вақт зое кетади.
2) Орзулар амалга ошмай қолади.
3) Имкониятлар қўлдан кетади.
4) Қарздорликка сабаб бўлиши мумкин.
5) Камбағалликка олиб келиши мумкин.
6) Ишлар орқага сурилаверади.
7) Ризқ баракасини камайтиради.
8) Атрофдагилар ҳурматини камайтиради.
9) Оилавий муаммоларни кўпайтиради.
10) Ишончли инсон сифатида кўринмасликка олиб келади.
11) Бошқаларга юк бўлиб қолишга сабаб бўлади.
12) Муваффақиятдан узоқлаштиради.
13) Бошқаларга қарамликни оширади.
14) Ҳар ишни эртага қолдириш одат бўлади.
15) Ортиқча ухлашга ўргатади.
16) Соғлиққа салбий таъсир қилади.
17) Танани заифлаштиради.
18) Жисмоний ожизликни кучайтиради.
19) Хотирага салбий таъсир қилади.
20) Инсон ўз кучига ишонмай қўяди.
21) Тартибсиз ҳаёт пайдо бўлади.
22) Афсуслар сони ортиб боради.
23) Ҳар бир ишни оғир қилиб кўрсатади.
24) Ишни ярим йўлда ташлашга ўргатади.
25) Қўрқоқликни кучайтиради.
26) Масъулият ҳисси пасаяди.
27) Иродани заифлаштиради.
28) Қарор қабул қилиш қийинлашади.
29) Ўқиш ва илмда ортда қолдиради.
30) Касбда ўсишни тўхтатади.
31) Мақсадсизликни кучайтиради.
32) Руҳий тушкунликни кучайтиради.
33) Ўзини айблашни кўпайтиради.
34) Инсонни бефарқ қилиб қўяди.
35) Вақт қадрини йўқоттиради.
36) Ишончни пасайтиради.
37) Ибодатда сустлик пайдо қилади.
38) Намозга бепарволик келтиради.
39) Ҳаракатдан совутади.
40) Сабрни камайтиради.
41) Интизомни йўқотади.
42) Иш сифати пасаяди.
43) Диққатни сусайтиради.
44) Илҳомни йўқотади.
45) Ижодкорликни камайтиради.
46) Ортиқча қўрқув уйғотади.
47) Ўзгаришдан қочишга ўргатади.
48) Қаноатсизликни кучайтиради.
49) Ҳасадни ошириши мумкин.
50) Бировнинг ютуғини кўра олмасликка олиб келади.
51) Ҳаракатчан инсонларга нисбатан ички норозилик туғдиради.
52) Ортиқча вазнга сабаб бўлиши мумкин.
53) Руҳий чарчоқни оширади.
54) Кун тартибини бузади.
55) Режасизликни кучайтиради.
56) Фурсатларни йўқоттиради.
57) Мақсадларга етишишни секинлаштиради.
58) Ўзига бўлган ҳурматни камайтиради.
59) Ички кучни сусайтиради.
60) Жавобгарликдан қочишга ўргатади.
61) Муҳим ишларни кечиктиради.
62) Кўп узр сўрашга ўргатади.
63) Иродасизликни кучайтиради.
64) Ҳаётда тартибсизлик келтиради.
65) Қалбда умидсизлик пайдо қилади.
66) Меҳнат завқини йўқотади.
67) Яхши одатларни бузади.
68) Ёмон одатларга йўл очади.
69) Ўзини ривожлантиришни тўхтатади.
70) Китоб ўқишдан совутади.
71) Илм олишга қизиқишни пасайтиради.
72) Тез зерикишга олиб келади.
73) Қарорсизликни кучайтиради.
74) Фаол инсонлардан узоқлаштиради.
75) Бефойда машғулотларни кўпайтириб юборади.
76) Инсонни суст табиатли қилиб қўяди.
77) Ўз имкониятини очолмасликка сабаб бўлади.
78) Аллоҳ берган неъматларни ишлатмасликка олиб келади.
79) Қувончни камайтиради.
80) Бахт ҳиссини пасайтиради.
81) Муваффақият лаззатини татимай қолдиради.
82) Жамият учун фойдани камайтиради.
83) Қалбда пушаймонлик тўплайди.
84) Ҳар кунини самарасиз ўтказади.
85) Вақтни ҳис қилмасликка олиб келади.
86) Келажакдан хавотирни оширади.
87) Ҳар бир ишга эринч билан қарашни ўргатади.
88) Ижтимоий тармоқларга ортиқча боғлаб қўяди.
89) Ота-она ишончини йўқотиши мумкин.
90) Раҳбарлар наздида қадрни туширади.
91) Дўстлар ишончини камайтиради.
92) Бошланган ишларни тугалламасликка одатлантиради.
93) Ваъдада турмасликка олиб келади.
94) Кечикишларни кўпайтиради.
95) Кўп шикоят қилишга ўргатади.
96) Қалбни қаттиқлаштиради.
97) Нафсни кучайтиради.
98) Ҳаёт сифатини пасайтиради.
99) Дунё ва охират учун зарар келтириши мумкин.
100) Шайтон васвасасига мойил қилади.
ИЛОҲО МЕҲРИБОН ПАРВАРДИГОРИМИЗ ЎЗИ буюрган,
Жаноби ПАЙҒАМБАРИМИЗ САЛЛАЛЛОҲУ АЛАЙҲИ ВАСАЛЛАМ тавсия этган,
ўтмишда ЎТГАНЛАРИМИЗНИНГ руҳлари шод бўладиган,
ХАЛҚИМИЗ хурсанд бўладиган,
ОТА-ОНАЛАРИМИЗ рози бўладиган йўллардан юришимизни насиб этсин!
Иброҳимжон домла Иномов