Қуръон тиловатлари кишиларни масжидларга чорламоқда
Иккинчи йилдирки, каронавирус хасталиги бутун дунёга ташвиш солиб турибди. Айни кунларда ҳам бу касаллик янада авж олган. Жаҳоннинг аксарият давлатлари қаттиқ карантин ҳолатига қайтмоқда. Жумладан, қўшни мамлакатларда ҳам ушбу ҳолат кузатиляпти.
Юртимизда эса ҳукуматимиз томонидан халқимиз соғлиғини асраш йўлида жиддий саъй-ҳаракатлар амалга оширилмоқда. Аҳоли навбати билан каронавирусга қарши эмланяпти. Лекин касалланиш ҳолатлари тўхтагани йўқ. Шундай бўлишига қарамай, масжидларимизда муборак рамазон ойининг таровеҳ намозлари ўқилмоқда, хатми Қуръон ўтказилмоқда. Албатта, бу юртдошларимиз учун катта имконият ва бахтдир. Биз ҳам таровеҳ намозларида тиббий ниқоб тақиб, оралиқ масофани сақлашимиз, қўл бериб кўришмаслигимиз керак.
Бугун карантин ҳолатига кирган давлатларда одамлар кўчага ҳам чиқолмай қийналишмоқда. Таълим муассасалари, турли ташкилот ва идоралар фаолияти онлайн режимига ўтган. Шу давлатларда яшаётган мусулмонлар эса таровеҳ намозлари, хатми Қуръонларни соғинишмоқда. Шу маънода, биз шундай бахтга мушарраф қилгани учун Аллоҳ таолога шукурлар айтишимиз керак. Намозларимизда эса юртимиз тинчлиги, каронавирус касаллиги тезроқ халқимиз бошидан аришини Яратгандан сўраб дуои илтижолар қилсак, ҳар жиҳатдан мақсадга мувофиқ бўлади.
Масжидларимиз намозхонларга тўлиб, ўзгача тароват касб этмоқда. Муаззину қориларнинг дилтортар тиловатлари эса, мўмин-мусулмонларнинг қалбига иниб, тавба-тазарру ҳамда шукроналик ҳисларини уйғотмоқда. Бир сўз билан айтганда, муаззам Рамазон ойи кишиларни сомъе ва хушу билан ибодат қилишга ундамоқда. Зотан, Пайғамбаримиз саллолоҳу алайҳи васаллам: “Ким рамазон кечаларида туриб, ибодат қилиш суннатлигига ишониб, савоб умид этиб ибодат қилса, олдинги гуноҳлари кечирилади” (Абу Ҳурайрадан ривоят қилинган), деганлар. Аллоҳ таоло ҳаммамизни ана шундай саодатга мушарраф этсин.
Ўзбекистон Мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
Жаннатнинг мисоли
“Тақводорларга ваъда қилинган жаннатнинг мисоли шуки, унинг остидан анҳорлар оқади, мевалари ва соялари доимийдир. Шу тақво қилганларнинг оқибатидир. Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир” (Раъд сураси, 35-оят).
Бу оят тақводорларга ваъда қилинган жаннатни сифатлаб бериш маъносида бўлиши мумкин. Оят “тақводорларга ваъда қилинган жаннат кофирларга ваъда қилинган дўзахга ўхшаш бўладими?” деган маънода бўлиши ҳам мумкин. Яъни жаннат билан дўзах бирбирига ўхшаш эмас.
Аллоҳ таоло бошқа бир оятда жаннат ҳақида бундай марҳамат қилади: “Тақводорларга ваъда қилинган жаннатнинг мисоли: ичида айнимаган сувли анҳорлари, таъми ўзгармаган сутли анҳорлари, ичувчилар учун лаззатбахш хамрли анҳорлари, мусаффо асалли анҳорлари бор. Улар учун унда барча мевалар ва Раббиларидан мағфират бордир. Улар дўзахда мангу қоладиган, ўта қайноқ сув билан суғорилиб, ичаклари титилиб кетадиган кимса (кофирлар)га ўхшармиди?” (Муҳаммад сураси, 15-оят).
Аллоҳ таоло бу оятда бундай демоқда: “Сифати шундай доимий неъматлар ичра бўлган кишилар мудом азобланадиган, сифатлари ана ундай бўлган кимсалар каби бўлурми?” Яъни жаннатийлар дўзахийлар каби бўлмайди. Шундан олдин келган оят ҳам ушбу оятга қиёс қилинади.
“Унинг остидан анҳорлар оқади, мевалари доимийдир”. Яъни жаннатнинг мевалари доимий бўлиб, асло тугаб қолмайди. Улар дунё мевалари ва унинг неъматларига ўхшамайди. Дунё меваларининг ҳар қандай тури вақти билан тугаб қолади. Шунинг учун ҳам Аллоҳ таоло охират жаннатининг мевалари ва ундаги жамики неъматлар узлуксиз, доимий эканини ҳамда кофирларга охиратнинг азоби ҳам бардавом эканини хабар қилди.
“Ва соялари…” Аллоҳ таоло жаннатнинг сояси ҳам узлуксиз экани, унда ботиши билан сояси ҳам йўқоладиган қуёш бўлмаслигини баён этиб, ундаги барча неъматларнинг давомийлиги ва манфаатли бўлишини билдирди. Сояда манфаат бор, лекин зарар йўқ, қуёшда эса фойда билан бирга зарар ҳам бордир. Худди шундай, дунё ҳаётида барча нарсаларда фойдали тарафлари билан бирга зарарли жиҳатлар ҳам бўлади. У неъматлар келиши вақти билан тўхтаб, завол топади. Аллоҳ таоло охиратдаги соя, жаннатдаги барча неъматлар зарарсиз, узлуксиз, боқий бўлишини ва улар дунёдаги сояга ва неъматларга ўхшамаслигини хабар қилди.
“Шу тақво қилганларнинг оқибатидир. Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Бу оят нинг зоҳирини эътиборга оладиган бўлсак, гўзал оқибат ширкдан сақланганларга бўлиши айтилди. Чунки Аллоҳ таоло кофирларнинг оқибати дўзах эканини зикр қилди. Яъни улар нинг оқибати, жазоси дўзахдир. Жаннат эса ширкдан сақланганларнинг мукофотидир.
“Кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”. Яъни кофирларнинг жазоси дўзахдир. Ёки ушбу иборанинг маъноси: “Тақво қилганлар нинг оқибати жаннатдир, кофирларнинг оқибати эса дўзахдир”.
Муфассирлардан баъзилари Аллоҳ таолонинг “Бу тақво қилганларнинг оқибатидир” оятининг маъносини бундай баён қилади: “Уларнинг амаллари, яхшиликларининг оқибати жаннатдир. Аллоҳ таолонинг ягоналигига куфр келтирган кимсалар амалларининг оқибати эса дўзахдир”.
Имом Абу Мансур МОТУРИДИЙнинг “Таъвилотул Қуръон” асаридан
Абдулатиф АЛЛОҚУЛОВ таржима қилди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 9-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
