Нурафшон ва салобатли маскан таърифи
Мисрнинг 1875 йилдан буён нашр этилаётган “Ал-Аҳрам” (gate.ahram) газетасида Самарқанддаги буюк муҳаддис Имом ал-Бухорий ёдгорлик мажмуаси қайта қурилаётгани ва очилиш маросимига ҳозирлик кўрилаётгани ҳақида мақола эълон қилинди.
Мақолада табаррук зиёратгоҳ, ислом олами учун қимматли манзил саналган Имом ал-Бухорий мажмуасида, қарийб, 10 минг намозхонга мўлжалланган масжид, тўртта минора, айвонлар барпо этилаётгани, меҳмонхона, автомобиль турар жойи, бекат, ошхона, савдо расталари, таҳоратхона қурилаётгани батафсил ёритилган.
Имом ал-Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази қўлёзмалар бўлими раҳбари Тоҳир Ибодуллаев “Яқин Шарқ” ахборот агентлигига маълум қилишича, мажмуада буюк аллома ҳадисларидан ҳикоя қилувчи йирик музей барпо этиляпти. Мутахассис ушбу марказни ташкил этишдан кўзланган мақсад Имом ал-Бухорий, Имом ат-Термизий, Имом Абу ал-Мансур ал-Мотурудий каби мўътабар мусулмон уламолари меросини ўрганиш эканлигига тўхталиб, ислом илми ривожига улкан ҳисса қўшган олимлар хазинасидан бутун дунё аҳли баҳраманд бўлиши лозимлигини таъкидлади. Муаллиф мажмуада Ал-Азҳар университети олимлари бошчилигида дунёнинг барча давлатларидан машҳур мутахассислар иштирокида халқаро конференция ва илмий маърузалар ташкил этиш режалаштирилганига ҳам эътибор қаратган.
Қўлёзмалар бўлими томонидан “Саҳиҳ ал-Бухорий”ни ўзбек тилида нашр этиш жараёни ниҳоясига етказилиб, яна 100 га яқин китоб араб тилидан ўзбекчага ўгирилган.
– Ҳозир дунёнинг барча кутубхоналаридан “Саҳиҳ ал-Бухорий” қўлёзмалари тўпланяпти, – дейди Т.Ибодуллаев. – Ҳар ой Марказ ва Ал-Азҳар олимлари ўртасида ташкил этиладиган онлайн маърузада Имом ал-Бухорий маркази уламоларининг саволларига жавоб бериляпти. Дастур доирасида тажриба алмашиш мақсадида марказнинг ўзбекистонлик тадқиқотчиси жорий йил Ал-Азҳар Аш-Шарифга ташриф буюрди ва Имом ал-Бухорий маркази томонидан нашр этилган асар тақдимотида иштирок этди.
Муҳаррама Пирматова, ЎзА
Муқаддас масканга муносабат қандай бўлиши керак?
Имом Бухорий мажмуаси нафақат О‘збекистон, балки бутун ислом олами учун улуг‘ ва муқаддас қадамжолардан бири ҳисобланади.
Ҳазрат Имом Бухорийдек буюк муҳаддис номи билан бог‘лиқ ушбу мажмуа бугун юртимизнинг энг йирик ма’навий ва маданий марказларидан бирига айланган. Ҳар куни минглаб зиёратчилар бу ерга келиб, аждодлар мероси, ма’рифат ва муқаддас тарих билан юзлашмоқда.
Мажмуа нафақат зиёратгоҳ, балки халқимизнинг бой ма’навий мероси, миллий ме’морчилиги ва ислом цивилизациясидаги о‘рнини намоён этувчи ноёб маданий об’ектдир. Уни барпо этиш учун катта меҳнат, юксак маҳорат ва қимматбаҳо қурилиш материаллари сарф этилган. Шу боис бу қутлуг‘ масканни асраб-авайлаш ҳар биримиз учун муҳим вазифадир.
Яқинда Маданий мерос агентлиги томонидан айрим зиёратчиларнинг мажмуа ҳудудида бепарво муносабатда бо‘лаётгани ҳақида ма’лумот берилди. Айрим ҳолатларда устунлар, айвонлар ва музей экспонатларига эҳтиётсиз муносабатда бо‘лиш, чиқиндиларни дуч келган жойга ташлаш каби ҳолатлар кузатилмоқда. Бу эса нафақат зиёратгоҳ ко‘ркига, балки унинг ма’навий муҳитига ҳам салбий та’сир ко‘рсатади.
Бу ҳолат барчамизни сергакликка чақириши керак. Зеро, муқаддас қадамжога келган инсон аввало о‘зини муносиб тутиши, тозалик ва тартиб-қоидаларга амал қилиши лозим. Чунки зиёратгоҳ — оддий сайргоҳ эмас. Бу ерда асрлар нафаси, буюк аждодлар руҳи ва ма’рифат зиёси мужассам.
Тозалик эса инсон маданиятининг энг муҳим ко‘рсаткичларидан бири. Ислом та’лимотида ҳам покликка алоҳида аҳамият берилган. Пайг‘амбаримиз Муҳаммад алайҳиссалом “Тозалик — иймоннинг ярмидир”, дея та’кидлаганлар. Демак, зиёратгоҳ ҳудудида озодаликни сақлаш нафақат фуқаролик бурч, балки ма’навий мас’улият ҳамдир.
Айниқса, чет эллик меҳмонлар О‘збекистон ҳақидаги илк таассуротни айнан шундай муқаддас масканлар орқали олади. Агар зиёратгоҳ озода, тартибли ва файзли бо‘лса, бу халқимизнинг юксак маданияти ва ма’навиятини намоён этади. Аксинча, бепарволик ва тартибсизлик мамлакатимиз нуфузига салбий та’сир ко‘рсатиши мумкин.
Ёш авлодни зиёратгоҳ маданияти руҳида тарбиялаш ҳам муҳим аҳамиятга эга. Болалар катталардан ибрат олади. Агар ота-она муқаддас жойда тартибга амал қилса, эҳтиёткор бо‘лса, фарзанд ҳам шу руҳда тарбия топади. Шу боис ҳар бир инсон о‘з ҳаракати билан бошқаларга намуна бо‘лиши керак.
Имом Бухорий мажмуаси — миллатимиз г‘урури ва ма’навий бойлиги. Уни асраш, тозалигини сақлаш ва эҳтиром билан муносабатда бо‘лиш ҳар бир инсоннинг виждоний бурчидир. Зиёратгоҳларга бо‘лган муносабатимиз орқали биз о‘з маданиятимиз, ма’навиятимиз ва аждодлар меросига бо‘лган ҳурматимизни намоён этамиз.
Аслиддин Мустафоев, мажмуа ахборот хизмати раҳбари.
О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
