Суррогат оналик жоизми?
Cавол: Синглимнинг 9 йилдан бери фарзанди йук, 3 марта ЭКО килди, лекин бўлмади. Ҳозир соғлиғи ҳам жойида эмас. Синглимнинг 2 тайёр эмбриони музлатилган, клиникада турибди. Мен опаси суррогат она бўлиб, синглимга боласини туғиб берсам бўладими? Пул ишлаб олиш ва бошка ғайр мақсад учун эмас, синглимга куйинганим учун шу йўлни танламоқчиман. Лекин Исломда мумкин бўлса агар.
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
“Суррогат” сўзи лотинчадан олинган сўз бўлиб – “бошқасининг ўрнига қўйилган” деган маънони билдиради. Ҳозирда бизда кенг тарқалаётган “суррогат она” деган ибора ҳам ҳомиладор бўлиб, фарзанд туғишда онанинг ўрнига фойдаланилган аёл назарда тутилади. Бунда эрнинг спермаси ва хотинининг тухумҳужайрасидан бўлган эмбрионни ривожлантириш учун бошқа аёлнинг бачадонига ўтказилади. Кўпинча суррогат оналик пул эвазига, баъзан кўнгилли тарзда ҳам амалга оширилади.
Ушбу амалиёт шариатимизнинг умумий қоидаларига кўра ҳаром саналади. Бунда уни пул эвазига бажариладими ёки кўнгилли тарздами фарқи йўқ. Чунки ушбу амалиётда эркак билан бачадони ижарага олинган аёлнинг ўртасида никоҳ бўлмайди. Аллоҳ таоло Қуръони каримда мўминларни васф қилиб бундай марҳамат қилган:
“Улар авратларини (ҳаромдан) сақловчидирлар. Илло, ўз жуфти ҳалоллари ва қўл остидагилар (чўрилар) бундан мустаснодир. Бас, албатта, улар маломат қилинувчи эмаслар. Кимки шундан ўзгани истаса, бас, ана ўшалар ҳаддан ошувчидирлар” (Муъминун сураси, 5-7 оятлар).
Агар никоҳ бўлган тақдирда (масалан, ўша аёл эркакнинг иккинчи хотини бўлса) ҳам мазкур амалиёт ҳалол бўлмайди. Чунки бу насабларни чалкашишига олиб келади.
Шу ва бундан бошқа омилларни ҳисобга олиб, замонамизнинг барча уламолари, кўплаб фатво уюшмалари суррогат оналикни ҳаром эканига фатво берганлар. Жумладан, Ислом Олами уюшмаси қошидаги Ислом Фиқҳи Академияси 1402 ҳижрий (1982 милодий) йил ўтказилган йиғилишида ушбу амалиётни ҳаром деб қарор қабул қилган. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази
Академияда янги ўқув йили бошланди
Талабалик инсон ҳаётининг олтин даври ҳисобланади. Талабалик ва ёшлик чексиз имкониятлар, улкан мақсадлар сари олиб борувчи, завқ-шавққа тўлган энг гўзал палласидир. Ҳар бир фасл сингари, ҳар бир даврнинг ҳам ўз фазилати ва хислати бор.
Айни пайтда юртимиз таълим муассасаларида янги ўқув йили бошланди. Шу муносабат билан Ўзбекистон халқаро исломшунослик академиясида ҳам “Ягона Ватан, ягона халқ бўлиб, янги ҳаёт ва келажак яратамиз!” шиори остида маънавий-маърифий байрам тадбири бўлиб ўтди.
Унда Дин ишлари бўйича қўмита раисининг биринчи ўринбосари Давронбек Махсудов, Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси аъзоси, Академия Жамоатчилик кенгаши раиси Иқболжон Мирзаалиев, Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусов, Академия профессор-ўқитувчилари, талабалар, ота-оналар, Академик лицейнинг ўқитувчи ва ўқувчилари иштирок этди.
Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси Матбуот хизмати хабарига кўра, маросим Ўзбекистон Республикасининг Давлат мадҳияси билан бошланди. Мадҳия садоларидан сўнг Академия биринчи проректори Ҳабибулло Садибақосев сўзга чиқиб, йиғилганларга ректор Музаффар Комиловнинг байрам табригини ўқиб эшиттирди.
Академия проректори сўнгги йилларда мамлакатимиз таълим соҳасини тубдан ислоҳ қилиш бўйича кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилаётганини эътироф этди. Ёшларни олий таълимга қамровини ошириб бориш, замонавий ва рақобатбардош кадрлар тайёрлаш борасида изчил сиёсат олиб борилаётгани, бу борада Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси нафақат юртимиз, балки минтақамиздаги энг нуфузли ва шарафли ўқув муассасаси ҳисобланишини қайд этди.
Дарҳақиқат, давлатимиз раҳбари ташаббуслари билан ташкил этилган Ўзбекистон халқаро исломшунослик академиясида жамият ривожига ҳиссасини қўшадиган, ўз соҳасининг малакали мутахассисларини камолга етказиш устувор вазифа саналади.
Бугунги кунда Академияда Ислом иқтисодиёти ва халқаро муносабатлар, Мумтоз шарқ филологияси ҳамда Исломшунослик факультетлари, “Исломшунослик ва ислом цивилизациясини ўрганиш ICESCO”, “Ислом тарихи ва манбашунослиги IRCICA”, “Ижтимоий фанлар ва ҳуқуқ”, “Диншунослик ва жаҳон динларини қиёсий ўрганиш UNESCO”, “Замонавий ахборот-коммуникация технологиялари”, “Дин психологияси ва педагогика” кафедраси каби 10 та кафедра фаолият олиб бормоқда.
Тадбир давомида Дин ишлари бўйича қўмита раисининг биринчи ўринбосари Давронбек Махсудов, Ўзбекистон ёзувчилар уюшмаси аъзоси, Академия Жамоатчилик кенгаши раиси Иқболжон Мирзаалиев, Ўзбекистон халқаро исломшунослик академияси профессори, “Имом Бухорий” ордени соҳиби Зоҳиджон Исломов сўзга чиқиб, йиғилганларни байрам билан муборакбод этишди.
Шунингдек, маросимда талабаларнинг ота-оналари сўз олди. Талабалар томонидан Академия мадҳияси ижро этилди. Тадбир якунида Тошкент шаҳар бош имом-хатиби Абдуқаҳҳор домла Юнусов сўз олиб, барчага янги ўқув йили хайрли келишини сўраб, дуо қилди.
Тантанали маросим аудиториялардаги “Мустақиллик дарслари” билан давом этди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати