Султон Меҳмед ул-Фотиҳнинг ноёб портретининг сирлари ҳали ҳам очилмаган
25 июнь куни дунёга машҳур Лондон Christie’s аукцион уйи Меҳмед Фотиҳ сифатида танилган усмонлилар Султони Меҳмед IIнинг асл портрети сотиш учун қўйилди. Портрет жуда кўп сабабларга кўра ноёбдир.
Исломосферанинг маълумотларига кўра, Усмонли империясининг энг нуфузли султони Меҳмед Фотиҳнинг портрети 1480 йилда италиялик рассом Жентиле Беллини томонидан қилинган.
Картина Меҳмед IIнинг ундан ташқари бошқа шахс бўлган ягона портретидир. Бу кимошди савдосидаги энг эътиборли ишлардан бири бўлади. Портрет 400,000 ва 600,000 фунт стерлинг атрофида туради (506 055 – 759 083 минг АҚШ доллари).
Christie’s нинг Исломий ва ҳинд санъати бўлими раҳбари Сара Пламблининг айтишича:
"Бу картина Константинополнинг фотиҳи Султон Меҳмеднинг учта портретидан биридир. Улар хусусий коллекционерларга тегишли ва шу кунгача сақланиб қолган. Бу жуда ноодатий портрет. Султоннинг ёнида яна бир арбобни кўрамиз. Ҳалигача бу одамнинг кимлигини ҳеч ким билмайди. Бу ҳақда бир неча тахминлар бор. Бир тахминга кўра, бу унинг учта ўғлидан бири, аммо улар орасидаги ёшнинг унчалик катта бўлмаган фарқи бу назарияга мос келмайди. Бошқа нуқтаи назарга кўра, бу киши соқоли олинган юзли ва терисининг оқ ранги туфайли Европа амалдорларидан бўлиши мумкин.
Бундан ташқари, Пламбли хоним иккинчи фигуранинг Султоннинг фигураси билан бир хил миқёсда тасвирланиши одатий амалиёт эмаслигини таъкидлади. "Агар бошқа фигура бўлса, у жуда муҳим шахс ёки Қирол оиласига мансуб шахс бўлиши керак", деди у.
Яна бир муҳим жиҳати шундаки, букартина Меҳмеднинг Фотиҳнинг сақланиб қолган учта портретидан биридир, бошқалари Лондон миллий галереясининг доимий коллексиясининг бир қисмидир.
21 ёшида Константинополни босиб олишдан ташқари, Меҳмед санъатга бўлган муҳаббати билан ҳам танилган. Унинг ўзи чизган ўхшаш портретлари бўлган. Бироқ, уларнинг қаерда жойлашгани маълум эмас.
Уйғониш даврига катта қизиқиш билан қараган Меҳмед II немис қироли Фредерик III дан унга яхши портрет чиза оладиган рассомини юборишни сўради. Натижада 1479 йилда италиялик рассом Жентиле Беллини (1429-1507) Истанбулга келди. Султон Беллинининг истеъдодига ишонч ҳосил қилиш учун ўз портретини чизишга рухсат беришдан олдин ундан саройда яшовчи одамларнинг портретларини чизишни сўради.
1480 йил 25 ноябрь санаси расмнинг пастки ўнг бурчагида лотин тилида ёзилган. 1481 йилгача Истанбулда қолган венециялик мусаввир Беллинининг энг муҳим асарларидан ҳисобланади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси матбуот хизмати
“Uthaym” газетаси: Маданий меросни асраш Янги Ўзбекистон тараққиётининг муҳим йўналишига айланган
Шри-Ланканинг “Uthaym” нашрида Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий мероси, уни асраб-авайлаш ва келажак авлодларга безавол етказиш борасида амалга оширилаётган ишларга бағишланган мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Материалда Янги Ўзбекистонда миллий қадриятларни тиклаш, маданий мерос объектларини муҳофаза қилиш, илм-фан ва маърифатни ривожлантиришга қаратилган ислоҳотлар юксак баҳоланган.
Таъкидланганидек, сўнгги йилларда Ўзбекистонда маънавий-маърифий соҳани тубдан такомиллаштириш, халқнинг кўп асрлик бой илмий-маданий меросини ўрганиш ҳамда уни жаҳон ҳамжамиятига кенг тарғиб этиш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди.
Мамлакатда тарихий обидаларни реставрация қилиш, музейлар ва архивлар фаолиятини модернизация қилиш, қўлёзмаларни асраб-авайлаш ва рақамлаштириш, миллий маданий меросни халқаро миқёсда тарғиб қилишга қаратилган тизимли ишлар амалга оширилаётгани қайд этилган.
Мақолада Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан илгари сурилган Учинчи Ренессанс ғояси мамлакат тараққиётининг муҳим стратегик йўналиши сифатида алоҳида эътироф этилган. Муаллиф фикрича, мазкур ғоя нафақат тарихий меросни асраб-авайлаш, балки илм-фан, таълим, маданият ва инновацияларни уйғун ривожлантириш орқали мамлакатнинг интеллектуал ва маънавий салоҳиятини юксалтиришга хизмат қилмоқда.
Учинчи Ренессанс концепцияси Ўзбекистоннинг буюк илмий анъаналарини қайта тиклаш, ёш авлодни билимли ва ватанпарвар этиб тарбиялаш ҳамда мамлакатнинг халқаро нуфузини янада мустаҳкамлашга қаратилган умуммиллий дастур сифатида баҳоланмоқда.
Газетанинг ёзишича, Ўзбекистонда кечаётган ўзгаришлар фақат маданий соҳадаги ислоҳотлар билан чекланмайди. Улар мамлакатнинг илмий, маънавий ва интеллектуал тараққиётини таъминлашга қаратилган узоқ муддатли стратегиянинг ажралмас қисми ҳисобланади. Илмий муассасалар фаолиятини қўллаб-қувватлаш, тарихий манбаларни тадқиқ этиш, маданий меросни муҳофаза қилиш ва замонавий таълим тизимини ривожлантириш каби йўналишлар ягона мақсад — Янги Ўзбекистоннинг мустаҳкам маънавий пойдеворини яратишга хизмат қилаётгани алоҳида қайд этилган.
Мақолада Тошкент шаҳрида барпо этилган Ўзбекистон Ислом цивилизацияси маркази фаолиятига кенг ўрин ажратилган.
Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси ва ғояси асосида барпо этилган мазкур бетакрор мажмуа Ўзбекистоннинг маданий ва илмий сиёсатидаги энг муҳим истиқболли лойиҳалардан бири бўлди. Марказда VII асрга оид ноёб Усмон Мусҳафи сақланаётгани унинг тарихий аҳамиятини янада оширади.
Шу билан бирга, бу ерда қўлёзмаларни илмий ўрганиш, реставрация қилиш, архив материалларини тизимлаштириш ва замонавий технологиялар асосида рақамлаштириш учун барча зарур шароитлар яратилган.
Газетада Ўзбекистоннинг ЮНЕСКО ва бошқа халқаро ташкилотлар билан маданий меросни муҳофаза қилиш соҳасидаги ҳамкорлиги, тарихий обидаларни асраб-авайлаш, уларни халқаро туризм ва илмий тадқиқотлар билан уйғун ривожлантиришга қаратилган саъй-ҳаракатлари ҳақида сўз юритилган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
- «
- »