Рўзани бузмайдиган амаллар
- Агар рўзадор киши рўзалигини унутган ҳолда таом еса, бирор нарса ичса ёки ўз аҳли билан ғуслни вожиб қилувчи ишга киришса – рўзаси бузилмайди.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Набий саллоллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Агар (бир киши) унутиб бир нарса еса, ичса, рўзасини тугал қилсин. Албатта уни Аллоҳ таоло таомлантирибди, сероб қилибди”. (Бухорий ривояти)
- Уйқусида эҳтилом бўлса, рўзага зарар етказмайди. Чунки, бу ҳақиқий суратда оилавий алоқа ҳисобланмайди. Унутиб нарса еганнинг ҳолатидан ҳам кўра бу ҳолат тез-тез содир бўлади.
Абу Саид Худрийдан ривоят қилинади: “Росулуллоҳ солаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: “Уч нарса рўзадорнинг оғзини очмайди: “Ҳижома, қусиш ва эҳтилом”. (Сунани Термизий)
- Агар бир аёлга назар солса ва эркаклик қуввати тўкилса ёки шу ҳақида ўйласа ва суюқлик тўкилса – рўза бузилмайди. Чунки, бу кўринишда суюқликнинг тўкилиши эҳтилом сингари бўлиб, ҳақиқий алоқа сабабидан эмасдир.
- Кундузи хушбўйланса, рўзани бузмайди. Хушбўйлик баданнинг сиртига сурилади, ичига эмас. Худди чўмилишга қиёс қилинади.
- Кундузи кўзига сурма қўйса ҳам рўза очилмайди.
Анас ибн Моликдан ривоят қилинади: “Бир киши Пайғамбаримиз салоллоҳу алайҳи васалламнинг олдиларига келиб кўзи оғриётганидан шикоят қилиб: “Рўзадор ҳолатимда сурма қўйсам бўладими?” деди. У зот: “Ҳа”, дедилар. (Сунани Термизий)
Термизий айтадилар: “Аҳли илмлар рўзадор учун сурма қўйиш борасида ҳар хил фикр айтганлар. Баъзилар макруҳ деган – Суфён, Ибн Муборак ва Аҳмадлар, баъзилар эса рухсат беришган – Шофеъий, Анас, Ҳасан, Иброҳимлар”. (Саҳиҳ Бухорий)
- Агар рўзадор бировни ғийбат қилса, маъно ва сурат жиҳатидан ҳақиқий бузувчи бўлмаганлиги боис, рўзаси бузулмайди. Аммо ҳаром ишни қилгани учун учун гуноҳкор бўлади. Қуйидаги ҳадис кўпчиликни шундай гумон қилишига сабаб бўлади: “Ким ёлғон гапни ташламаса ва унга амал қилишдан тийилмаса, унинг еб-ичишни тарк қилганига Аллоҳ таолонинг ҳеч қандай ҳожати бўлмайди”. (Сунани Термизий) Ёлғон, ғийбат сўз айтиб, рўзам бузулди дея, оғзини очиб юборган киши уламоларнинг ижмосига кўра ҳам қазо, ҳам каффорат тутиб беради.
- Қусқи ғолиб келса, юқорида айтилганидек рўзани бузмайди.
- Рўзадор эркак ўз олд авратига дори қуйса, Абу Ҳанифа ва Муҳаммад наздиларида рўзани очмайди. Аёл кишининг аврати бу ҳукмга кирмайди.
- Рўзадорнинг ҳалқумига чанг, пашша каби нарсалар кирса, рўзага зиён бермайди. Чунки, бундан сақланишнинг иложи йўқ.
10. Агар жунуб бўлиб тонг оттирса, рўзани бузмайди. Чунки, Оиша розияллоҳу анҳодан қилинган ривоятда Пайғамбаримиз жунуб бўлиб тонг оттирганлар, ғусл қилиб рўзаларини тутганлар. Рамазон кечасининг барчаси тонг отгунга қадар эр-хотин алоқаларига ҳалол қилингандир.
11. Кундузи тишлари орасидаги нўхатдан кичик таомни ютиб юборса, рўзага таъсир қилмайди. Чунки, озгина нарадан сақланишнинг иложи йўқ. Агар нўхатдан катта нарсани ютиб қўйса ёки ўша кичик нарсани оғзидан чиқариб туриб яна қайта оғзига солса – рўза бузилишига сабаб бўлади. Валлоҳу Аълам.
“Фиқҳул ҳанафий ва адиллату” китобидан
Н.Саидакбарова таржимаси
Тошкентда Ўзбекистон ва Қатар ҳамкорлигидаги нуфузли илмий конференция бўлиб ўтмоқда
Тошкент давлат шарқшунослик университетида Қатар Цивилизациялар альянси қўмитаси ҳамда Қатар университети ҳамкорлигида “Ўзбекистонда ислом маданий мероси ва унинг жаҳон илм-фанида тутган ўрни” мавзусида нуфузли халқаро илмий-амалий конференция бўлиб ўтмоқда.
Форум Ўзбекистон ва Қатар ўртасидаги илмий-маърифий алоқаларни мустаҳкамлаш, диёримиздан етишиб чиққан буюк мутафаккирларнинг бебаҳо меросини чуқур тадқиқ этиш ҳамда уни халқаро миқёсда кенг тарғиб этиш мақсадида ташкил этилди. Унда хорижлик таниқли олимлар, юртимиз диний соҳа вакиллари, тадқиқотчилар ҳамда соҳа мутахассислари иштирок этмоқда.
Халқаро тадбирда Ўзбекистон мусулмонлари идораси раисининг биринчи ўринбосари Ҳомиджон домла Ишматбеков, Дин ишлари бўйича қўмитанинг биринчи ўринбосари Давронбек Махсудов, Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ректори Уйғун Ғафуров ҳамда Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори Шовосил Зиёдов қатнашмоқда ва ўз маърузалари билан иштирок этмоқда.
Конференцияда юртимиз заминида шаклланган илмий мактабларнинг жаҳон тамаддуни ривожига қўшган беқиёс ҳиссаси алоҳида эътироф этилмоқда. Имом Бухорий, Имом Мотуридий, Абу Али ибн Сино сингари буюк алломаларимиз илмий меросининг бугунги кундаги аҳамияти муҳокама қилинмоқда.
Шунингдек, сўнгги йилларда юртимизда маънавий-маърифий меросни тиклаш борасида амалга оширилаётган кенг кўламли ишлар, жумладан, Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази ва Имом Бухорий мажмуасида яратилган замонавий шароитлар таништирилиб, хорижлик мутахассислар ўзаро ҳамкорликка даъват этилмоқда.
Маълумот ўрнида, мазкур нуфузли халқаро анжуман иши 8–9 сентябрь кунлари ҳам давом этади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
