Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
08 Июн, 2026   |   21 Зулҳижжа, 1447

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:06
Қуёш
04:50
Пешин
12:27
Аср
17:36
Шом
19:58
Хуфтон
21:35
Bismillah
08 Июн, 2026, 21 Зулҳижжа, 1447

Исроф қилганимиз учун Аллоҳга нима деб жавоб берамиз?!

07.10.2019   45948   3 min.
Исроф қилганимиз учун Аллоҳга нима деб жавоб берамиз?!

Тўйлардаги дабдавозлик айни исрофдир! Динимизда исрофгарлик қаттиқ қораланган бўлиб, исроф қилиш ҳаромдир.

Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилган:

وَلاَ تُبَذِّرْ تَبْذِيراً إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُواْ إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُوراً

«Исрофгарчиликка мутлақо йўл қўйма. Албатта, исрофчилар шайтонларнинг биродарлари бўлганлар. Шайтон эса, Роббига ўта ношукр бўлгандир» (Исро сураси, 26-27-оятлар).

Исроф фақат ортиб қолган таомни ташлаб юборишнинг ўзигина эмас. Вақт, умр исрофи ҳам бор. Афсуски, вақтимизнинг қадрига етмаймиз, уни бефойда нарсалар билан совурамиз.

Одамлар кимўзарга, мақтанишга дабдабали тўй қилишади. Мақтанчоқлик, одамлардан ўзини устун деб билиш ҳам оғир гуноҳдир.

Аллоҳ таоло Қуръони Каримда шундай марҳамат қилган:

إِنَّ اللّهَ لاَ يُحِبُّ مَن كَانَ مُخْتَالاً فَخُوراً

«Албатта, Аллоҳ ўзини юқори тутувчи ва одамлар устидан фахр қилувчиларни хуш кўрмас» (Нисо сураси, 36-оят).

Кишилар одамлар кўрсин учун тўйларда ортиқча харажат қилишади. Бу  риёдир. Риё эса оғир гуноҳлардан. Биз “одамлар нима деркин?” деб эмас, балки “Аллоҳ нима дейди?”, “Шариатда бу борада нима дейилган?” деган ўй билан ҳаракат қилишимиз керак.

Кўпчилик тўй қиламан деб қарзга ботади. Ўзим эшитган бир ҳодисани айтиб берсам.

Бир хонадонда қиз узатилади. Ота қарздор бўлиб қолиб, уни узиш учун Россияга ишлагани кетаётганда, йўлда автоҳалокатга учраб вафот этади. Қиз онасига «Қаердан ҳам тўйим бўлди. Агар турмушга чиқмаганимда отам қарзга ботмаган ва пул топаман деб йўлда вафот этмаган бўлардилар» дея додлаб йиғлаяпти. Шунда онаси «Ундай дема қизим. Ҳеч бўлмаса, отанг тўйингни кўриб қолди-ку!» деяпти.

Аслида тарихга назар солсак, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам икки олам сарвари бўла туриб, қизлари Фотима розияллоҳу анҳога жуда камтарона сеп бериб, тўйларини ҳам ихчам, содда тарзда ўтказганлар. Бу биз умматлари учун ибратдир!

Тўйга ишлатиладиган ортиқча маблағларга янги оила учун керакли маиший техникалар, китоблар олиб берсак, шу оқилона иш эмасми?! Бир соатга келиб кетадиган машина учун, артистлар учун фалон пул сарфламай, шу пулларни дунё ва охиратимизга фойдали нарсаларга ишлатсак, айни муддао бўларди. Агар уйимизда маиший техника буюмлари, китоблар етарли бўлса, у ҳолда қариндошимиз, қўшниларимиз орасида ночор, муҳтож, қорни тўйса хурсанд бўладиган, қийналиб кун кўраётган оилаларга эҳсон қилсак, ўша оила аъзолари қанчалик хурсанд бўлишини тасаввур қилиб кўрайлик! Ахир улар икки ёшнинг ҳақига ихлос билан дуо қилишади. Зеро, тўй куни хонадонимизга меҳмонларни таклиф қилишдан мақсад ҳам икки ёшнинг ҳақига улардан дуо олишдир.

Никоҳ бу ибодат! Демак, никоҳ маросими Аллоҳ рози бўладиган тарзда ўтиши керак. Агар дастурхонга спиртли ичимликлар қўйилса, бир-бирига бегона бўлган эркак ва аёллар бирга рақс тушсалар, бунда тўйбошилар ҳам, келин-куёв ҳам, ўша рақсга тушувчилар ҳам, спиртли ичимликларни олиб келганлар, ичганлар, ичувчилар билан бирга ўтирганлар баробар гуноҳкор бўлишади.

Яна бир муҳим жиҳатни айтиб ўтсак. Тўй зиёфатига имкон борича ночор, етим, камбағал кишиларни чақириб, кўпроқ улардан дуо олишга ҳаракат қилсак, биз ташкил этган зиёфат энг яхши зиёфат ҳисобланади. Чунки, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам «Албатта, зиёфатларнинг энг ёмони бойлар (қорни тўқлар) таклиф этилиб, камбағаллар ман этилган зиёфатдир» деганлар.

 

Аллоҳ таоло никоҳ маросимларини Ўзи рози бўладиган тарзда ўтказишимизни насиб этиб, қурилаётган оилалар бахтиёр, саодатли оилалардан бўлишини насиб айласин!

 

Нозимжон Ҳошимжон тайёрлади

Рамазон-2019
Бошқа мақолалар
Мақолалар

Отамдан қолган сабоқлар: Диннинг асл мақсади

08.06.2026   1707   3 min.
Отамдан қолган сабоқлар: Диннинг асл мақсади

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Отамнинг хотира қутисини очганимда, у менга 22 йил аввал берган бир конвертни топдим.

Тахминан 2004-йилларда, “Ялла” дастури эфирга узатилаётган пайтларда биз ёш эдик. Араб дунёсининг тараққий этишини, янада яхши томонга ўзгаришини орзу қилардик. Отам бу дастур эпизодларини мунтазам томоша қилар, ҳатто уларни видеоленталарга ёзиб борарди.

Бир куни дастур эпизодларидан бирини томоша қилганидан сўнг, икки саҳифали мактубни конвертда менга топширди. Бугун ўша мактубнинг айрим қисмларини сизга ўқиб бермоқчиман. Шоядки, отамнинг овози уни ёзганидан 22 йил ўтиб ҳам инсонларга етиб борсин.

Бу сўзлар ёшлар ва уларни тинглайдиган, кузатадиган кишилар учун ёзилган эди.


Отам бундай ёзган:

“Кўплаб инсонлар Ислом ҳақида савол берадилар: Нега инсон яратилди? Дин нима учун мавжуд? Инсоният динга хизмат қилиши учунми ёки дин инсониятга хизмат қилиши учунми?.

Менимча, дин инсониятнинг саодати учун юборилган. Диннинг барча ҳукмлари, ибодат ва кўрсатмалари битта мақсадга хизмат қилади — инсоннинг ислоҳ бўлиши ва камол топиши.

Инсоннинг ўзи, оиласи, маҳалласи, шаҳри, давлати ва охиратдаги ҳолати яхшиланиши диннинг асл мақсади.

Аллоҳ таоло ота-онага яхшилик қилишни Ўзига ибодат қилиш билан ёнма-ён зикр қилган. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ота-онага яхшилик қилишни энг савобли амаллардан бири сифатида таъкидлаганлар.

Қизиқки, айрим кишилар намозга жуда эътиборли бўлсалар-да, ота-оналарига бепарво бўладилар. Бошқалари эса ота-онага хизмат қилишга ҳаракат қиладилар-у, аммо намозга сусткашлик қиладилар. Ҳолбуки, ҳақиқий мусулмон иккисини ҳам бирдек қадрлаши керак.

Инсон билган нарсасига амал қилиши керак. Шундагина у ҳақиқий ҳидоятга эришади.

Аллоҳ барча мусулмонларни ҳидоят қилсин, Ўзининг розилиги ва жаннатига етакласин. Ҳамд оламлар Парвардигори Аллоҳгадир”.

 

Мактуб шу сўзлар билан якунланган эди.

Хулоса қилиб айтганда, отам диннинг асосий мақсади инсонни яхшилаш деб ҳисоблар эди. У инсон камолоти икки асосга таянишини таъкидлаган:

Биринчиси – ибодатлар орқали шаклланадиган маънавий ва руҳий тарбия.

Иккинчиси – яхши амаллар, гўзал хулқ ва фойдали ишлардан иборат амалий тарбия.


Бу икки жиҳатдан бири бўлмаса, инсон камолотида нуқсон пайдо бўлади. Инсоннинг дунё ва охиратдаги саодати эса айнан шу икки асоснинг уйғунлигига боғлиқ.

Отам бу дунёни тарк этганига йиллар бўлди. Аммо унинг ўрни ҳеч нарса билан тўлмайди. У ҳақда қанча шеър ёзмайин, қанча хотиралар айтмайин, барибир отанинг қадри беқиёсдир.

Ота-онанинг қадрига улар ҳаётлик вақтларида етиш керак. Улар вафот этганларидан кейин қабр устида тўкилган кўз ёшлар, афсуслар ва армонлар фойда бермайди.

Шунинг учун ота-онангиз ҳаёт бўлса, уларга хизмат қилинг, дуоларини олинг ва меҳр кўрсатинг. Чунки улар кетганидан кейин уларнинг ўрнини ҳеч ким боса олмайди.


Даврон НУРМУҲАММАД

Мақолалар