02 Феврал, 2026, 14 Шаъбон, 1447
02 Феврал, 2026, 14 Шаъбон, 1447
БИСМИЛЛАҲИР РОҲМАНИР РОҲИЙМ
Машҳур устозлардан бири Абдулазиз ат-Тавийжирийнинг уйларида меҳмон бўлиб, кундузи билан у кишининг суҳбатларида бўлдим.
Аср намози яқинлашган бир пайтда устоз мени қўлимдан ушлаб хонасига олиб кирдиларда: Сени ажойиб роҳат баҳш этувчи уч дақиқалик дам олишинги истайман дедилар. Гўёки бу Хитойнинг тиббиётига ўхшар эди.
Шундоқ ҳам дам олиш учун бир неча дақиқалардан ортиқ вақт йўқ эди. Мен ётдим. Устоз: кўзингни юм, оғзингни ёп ва дунёни унит, дедилар.
Мен икки кўзимни юмдим. Кўзни юмиш деганда: дунёни, муаммоларни, ғам-ғусса ва хафагарчиликларни эслатадиган манзараларни кўрмайсиз. Оғизни юмиш деганда: суҳбатлашмайсиз ва гапирмайсиз. Дунёни унитиш деганда: ўйингизни дунё ишларини тафаккур қилиш билан машғул қилмайсиз.
Ҳақиқатда кечаси билан ухлаб дам оламиз бироқ, борлиқ ўзгармайди. Чунки борлиқ Аллоҳнинг ҳимоясидадир. Ҳаётда борлигимиз йўқлигимизга, тириглигимиз вафот этганимизга ўхшайди. Биз шундай бир башармизки таом еймиз, бозорларда юрамиз, ухлаймиз ва яна уйғонамиз. Бироқ биз борлиқга келсакда ва ўтиб кетсакда дунёда бирор-бир нарса ўзгармайди.
Мен ушуб уч дақиқада унитишни бошладим. Ҳеч нарсани ўйламадим сўнг ўтириб олдим. Ишониг ажойиб бир роҳатни ҳис қилдим.
Устоз: бу машқни катта табиблардан ўргандим. Агар ишларинг ва ташвишларинг кўпайиб кетган бўлса кўзингни юм ва дунёни унит. Чунки бу иш билан дам оласан, қалбинг ва руҳинг таскин топади. Бу иш гўёки йўл юрган одамни бекатда дам олишига ўхшайди, дедилар. Мен ушбу уч дақиқалик дам олиш тажрибасидан келиб чиқиб айтаманки: сиз дунё муаммоларини юк қилиб кўтариб юрманг чунки сиз борлиқга масул эмассиз. Шунингдек оилангизни қазо қадарига ҳам эга эмассиз.
Болангиз касал бўлиб қолса, шифо Аллоҳдан, қизингиз бирор-бир ташвиш билан сизга шикоят қилса, унинг ечими Аллоҳдан, қарздор бўлиб қолсангиз, унинг ҳал бўлиши ҳам Аллоҳдан ва агар сизга бирор бир мусибат етса, унинг ечими ҳам Аллоҳдандир.
Шундай экан барча ишларнинг калитини Аллоҳга топширинг ва дунёни унитинг. Шуни билинки, сиз бу оламда бир заррасиз. Тадбирингиз ҳам ҳаракатингиз ҳам Аллоҳнинг қўлидадир.
Сизга фақатгина Мавлоингизга гўзал бандалик қилишингиз даркордир. Шу билан Аллоҳнинг розилигига эришасиз, ишларингизни тадбири гўзал бўлади ва сизни Яратган зот энг яхши йўлга йўналтириб қўяди.
Бугунли кунимиз шовқин, захмат, толиқиш ва қийинчиликлар билан тўлиб тошган. Ғам-ғуссалар ва муаммолар билан машғул бўлиб қолганмиз. Мисол учун: болаларимизнинг ўқиши, уй ишлари, ҳисоб китоб, ниҳоясига етмаган ишларимиз, ҳаққини талаб қилаётган дўстларимиз, қарзларини сўраётган пул эгалари ва бир қанча ҳаёт талаб қиладиган узундан-узун ишлар.
Буларнинг барчасидан узулиб, ҳаётингизда ҳотиржамлик, сокинлик ва осойишталикни пайдо қилишингиз учун кўзингизни юмиб ва дунёни унитишингиз учун бир қанча дақиқа зарур бўлади. Бу вақтда барча ишингизни ҳатто қалблардаги нарсаларни ҳам билувчи Зотга топширинг!
Бу қандай ҳам роҳат берувчи бир лаҳзаки, мен уни ҳеч эсимдан чиқармайман. Қачон ушбу ишни қилсам роҳат қиламан, хотиржам ва тинч бўламан.
Бу ўрганган ишимни қилишимдан олдин жуда ташвишли, қачон мошинамга ўтирсам жисмимни толиқганини ва руҳимни безовта бўлганлигини сезаман.
Лекин ушбу уч дақиқалик кўзни юмиб, дунёни унитиш менга доимо вазминликни, роҳат ва хотиржамликни қайтариб беради.
Шундай экан эй азиз дўстим! Ҳаётингиз давомида сизга роҳат ва ҳотиржамлик берувчи бир бекат қуринг. Борлиқни Эгасига, халқни Яратувчисига ва ишингизни Аллоҳга топширинг. Қурган бекатингизда тўхтаб, дам олиб, тинчлик, сакинат ва ҳотиржамликка эга бўлганингиздан сўнг куч-қувватга эга бўлиб, ҳаётингизни давом эттиринг!
“Ниҳоят баҳтли бўлишни кашф қилдим” асаридан. “Кулол-Қўрғон” жомеъ масжиди имом хатиби Абдурахманов Яҳё таржимаси.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Аллоҳ таолонинг шариатида ўзига хос сирлар, ҳукмларида ҳикматлар, яратишида эса мақсадлар мавжуд. Бу мақсад, ҳикмат ва сирларни ақл идрок эта оладигани ва эта олмайдиганлари бор. Аллоҳ таоло рўзанинг баъзи ҳикматлари ҳақида хабар берган: “Эй иймон келтирганлар! Сизлардан аввалгиларга фарз қилинганидек, сизларга ҳам рўза фарз қилинди. Шоядки тақводор бўлсангиз” (Бақара сураси, 183-оят).
Демак, рўза Аллоҳга тақво қилиш воситаси экан. Банданинг қорни очгани сари қалби мусаффо, жигари сувсизликдан қуригани сари кўзлари ёшланади. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Эй, йигитлар жамоаси! Сизлардан ким никоҳга қодир бўлса уйлансин. Чунки у (уйланиш) кўзни тўсувчироқ ва фаржни сақловчироқдир. Ким қодир бўлмаса рўза тутсин. Чунки у (рўза) унинг учун бичишдир”, деганлар.
Рўза банда ва Аллоҳ ўртасидаги сирдир. Саҳиҳ ҳадиси қудсийда Аллоҳ таоло айтади: “Одам боласининг рўзадан бошқа барча амали ўзи учундир. Рўза Мен учундир ва унинг мукофотини Ўзим бераман”.
Намоз, закот ва ҳаж каби амалларни бажарганда бошқа инсонлар уни билиши мумкин. Аммо рўзадорнинг тутган рўзасини фақатгина Аллоҳ таологина билади, холос.
Солиҳ зотлар рўзани Аллоҳга қурбат (яқинлашиш), амалларда олдинлаб кетиш учун пойга ва яхшиликлар мавсуми деб билишар эди. Шунинг учун ҳам у келганда севинч билан йиғлашса, кетган вақтда маҳзунликдан кўз ёш тўкишарди.
Улар Рамазонни яхши танишар, шу сабаб уни яхши кўриб бу ойда қаттиқ ҳаракат қилишарди. Бу ойда ўз жонларини аямасдилар, кечалари қоим бўлиб, руку ва саждада йиғлаб, кундузларини эса зикр, тиловат, таълим, даъват ва насиҳат билан ўтказишарди. Яна улар Рамазонни кўз қувончи, нафс роҳати ва қалб хотиржамлиги деб билишар, шу сабаб руҳларини унинг мақсадларига мувофиқ тарбия қилишар, унинг таълимотлари ила қалбларини поклашар ва нафсларини унинг ҳикматлари ила зийнатлардилар.
Ўтган солиҳлар ҳақида саҳиҳ етиб келган хабарларга кўра, улар ўзларининг мусҳафлари билан масжидларда ўтириб, уни тиловат қилишар ва кўп кўз ёш тўкишар, тилларини ва кўзларини ҳаромдан сақлашарди.
Эй, рўзадорлар! Рўза мусулмонлар учун бирлик рамзидир. Улар бир вақтда рўза тутиб, бир вақтда оғиз очадилар. Биргаликда оч қолиб, бирга овқатланадилар. Рўза мусулмонлар учун дўсту биродарлик, муҳаббат ва вафодорликдир.
Эй, рўзадорлар! Рўза хатоларга каффорот ва ёмонликларни кетказувчидир. Бу ҳақда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Жума жумагача, умра умрагача, Рамазон Рамазонгача. Модомики, кабира қилинмас экан ўртадаги нарсага каффоротдир”, деганлар.
Эй, рўзадорлар! Рўза бадан учун саломатликдир. Чунки у зарарли моддаларни тозалайди, ошқозонни роҳатлантиради, қонни тозалайди ва юракнинг ишлашини енгиллаштиради. Рўза билан руҳ енгил тортади, нафс мусаффо бўлади ва хулқ-атвор зийнатланади.
Инсон рўза тутган вақтида нафси сергак тортади, қалби синиқ бўлиб, шаҳвату истаклари йўқолади. Шу сабабдан, рўзадор Аллоҳга яқин бўлади ва дуоси ижобат бўлади.
Рўзада улкан сирлар мавжуд. У Аллоҳга ҳақиқий бандалик қилиш, унинг буйруқларига бўйсуниш, шариатига таслим бўлиш ва Унинг розилиги учун таом, ичимлик ва жисм хоҳишларини тарк этишдир. Рўза мусулмонга нафсини енгиш учун улкан имконият ва унга ғолиб келиши учун қуролдир. У сабрнинг ярми бўлиб, узрсиз рўза тутишга сабр қилолмаган инсон нафс-ҳавосига ҳеч қачон бас кела олмайди.
Рўза ўзини қурбон қила оладиган даражадаги машаққатли ҳолатларга ва муҳим вазифаларга нафсни тайёрлаш учун улкан синовдир. Шунинг учун ҳам Толут душманга қарши жанг қилиши олдидан Аллоҳ таоло унинг қавмини бир анҳор билан синаган. Толут уларга: “Албатта, Аллоҳ сизни дарё билан синовчидир, ким ундан ичса, у мендан эмас. Ва ким уни тановвул қилмаса, у, албатта, мендандир. Магар биров қўли билан бир ҳўплам ҳўпласа, майли” (Бақара сураси, 249-оят) деди.
Шундан сўнг сабр қилганлар ва нафсига ғолиб бўлганлар нажот топишди ва ғалаба қозонишди. Ўз нафсларига мағлуб бўлган шаҳват қуллари эса яхшиликдан ортда қолишди.
Демак, рўзанинг баъзи ҳикматлари Аллоҳ таолога тақво қилиш, Унинг буйруғига бўйсуниш, ҳавойи нафс устидан ғолиб келиш, мусулмонни кучли қилиб тарбиялаш, шаҳватлар ва аъзоларни тийиб туриш, жисмни соғломлаштириш, гуноҳларга каффорот бўлиш, дўсту биродарлик ва фақир-муҳтожларнинг ҳолатларини ҳис қилиш атрофида чегараланар экан. Аллоҳ билувчироқдир!
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Рўзадорлар учун дарслар" китобидан
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 