Тўлиқ исмлари Убай ибн Каъб ибн Қайс ибн Убайд ибн Муовия ибн Амр ибн Моликдир. Мадинайи Мунавварада яшаган Хазраж ва Авс қабиласидан бўлган Ансорийлардан бўлганлар. Оналари Суҳайла бинти Нажжор бўлган. У кишининг иккита куняси бор: Абулмунзир – Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ушбу куня билан у кишини номлаганлар, Абу Туфайл – бу куняни эса Умар розияллоҳу анҳу берганлар.
Ташқи кўринишлари:
У киши катта ҳам эмас, кичкина ҳам эмас, ўрта бўйли эдилар. У киши оқ юзли ва оқ соқолли деб ном қозонганлар.
Исломга киришлари:
У киши Исломга эрта кирганлардан ҳисобланадилар. Иккинчи Ақаба байъатида қатнашганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадинага ҳижрат қилганларидан кейин у кишини доим лозим тутганлар. У киши Хандақ, Уҳуд ва Бадр каби бир қанча ғазотларда иштирок этганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бирор жойга чиқасалар у кишини қавмга имом қилиб тайинлар эдилар. Шунингдек, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишини халққа Қуръон таълимини беришга масъул шахлардан этиб тайинлаганлар. “Қуръонни тўрт кишидан таълим олинглар: Абдуллоҳ ибн Масъуд, Абу Ҳузайфанинг мавлоси Солим, Муоз ибн Жабал ва Убай ибн Каъб” (Имом Бухорий ривояти).
Убай ибн Каъб ва Қуръон қироати:
У киши Қуръони каримни чиройли тиловат қилишда жуда машҳур бўлганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “Умматнинг қориси” деб гувоҳлик берганлар. Умар розияллоҳу анҳу у кишини энг Афзал саҳобалардан деб санаб, одамларни Рамазон ойи қилинадиган хатми Қуръонга у кишининг ортларига жам қилиб қўядилар. У киши яна чиройли ёзишда ҳам машҳур бўлганлар. Шу сабабдан ҳам Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам у кишини ваҳйни ёзиб оладиган кишилардан қилиб танлаб олганлар.
Сифатлари:
У киши хулқ-атвор жиҳатидан ҳам саҳобаларнинг энг афзалларидандир. Чунки, у зот Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қўл остиларида тарбия топдилар. Тақво ва иймонлари, ибодат ва ижобатлари билан машҳурдирлар. У киши одамларга Қуръони каримни таълим берганларидек, усулуд-диндан ҳам таълим берганлар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадиси шарифларини ҳам халққа етказганлар.
Вафотлари:
У киши Усмон ибн Аффон розияллоҳу анҳунинг халифалик даврларида вафот этганлар. Аммо, ҳозиргача аниқ вафот этган саналари мавжуд эмас. Бир ривоятда 19-20- ҳижрий йилда деган таҳминлар учрайди.
Аллоҳ барча соҳобалардан, шу қатори бизлардан ҳам рози бўлсин!
Кўкалдош ўрта махсус ислом билим юрти
4-курс талабаси Абдуссами Эргашев
Манбалар асосида тайёрлади
Муборак Рамазон ойида инсонпарварлик, ўзаро ҳурмат ва меҳр-оқибат, кам таъминланган ва эҳтиёжманд шахслар, ёрдамга муҳтож оилаларга эътибор ва ғамхўрлик кўрсатиш мақсадида бир қатор амалий чора-тадбирлар белгилаб олингани эътиборга молик.
Жумладан, республикадаги 8 минг 992 та маҳаллада “еттилик” тавсияси асосида ҳамда Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги билан биргаликда 100 минг нафар ногиронлиги бўлган, якка-ёлғиз, боқувчисини йўқотган ва ижтимоий реестрга киритилган фуқароларнинг манзилли рўйхати шакллантирилди.
Рўйхатга киритилган фуқаролар таркиби асосан эҳтиёжманд аёллар, боқувчисини йўқотганлар, якка-ёлғизлар, ногиронлиги бўлган шахслар, ижтимоий реестрдаги фуқаролар, “Ёшлар дафтари”да рўйхатда турганлардан иборат экани эътиборли.

Мазкур фуқароларга давлат кўмаги сифатида 100 минг дона Рамазон совғалари тайёрланди. Ҳар бир совғада 10 турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари жамланган (ун, ўсимлик ёғи, гуруч, шакар, макарон, гречка, хурмо, печенье, қора чой, ичимлик суви).
Транспорт вазирлиги билан биргаликда озиқ-овқат маҳсулотлари марказлашган ҳолда ҳудудларга етказилиб, ҳудудий омборларга жойлаштирилмоқда.
Туман (шаҳар) ҳокимлари бошчилигида, тегишли мутасаддилар иштирокида ишчи гуруҳлар шакллантирилиб, маҳсулотлар маҳаллаларда “еттилик” аъзолари ва фаоллар томонидан эҳтиёжманд оилаларга манзилли етказилишига эътибор қаратилади.
Айтиш керакки, республика бўйича (оила сони, маҳсулот тури ва миқдори кесимида) ягона ҳисобот юритилади.
Рамазон ойида барча маҳаллаларда эҳтиёжманд оилалар хонадонларида маҳалла раислари томонидан ифторлик дастурхонлари ташкил этилади. Унга жами 629 минг нафардан ортиқ обрў-эътиборга эга нуронийлар, кўча (уй) бошилар, ижтимоий дафтар ва “Ижтимоий реестр”даги фуқаролар жалб этилади.

Ифторликларда диний уламолар томонидан мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотлар, шукроналик ҳиссини ошириш ва маънавий қадриятлар ҳақида маърузалар қилинади.
Ҳар бир маҳалладан 5 нафардан, жами 45 минг нафардан ортиқ камбағал оилаларнинг уй-жойлари ҳашар йўли билан таъмирланади. Ҳар бир маҳалладан 10 нафардан, жами 100 мингга яқин камбағал оилаларнинг томорқаларига сабзавот, полиз, картошка ва бошқа турдаги экинлар экилади.
20 минг нафар эҳтиёжманд оила аъзоларининг муқаддас қадамжолар ва зиёратгоҳларга саёҳатлари ташкил этилади. Барча маҳаллаларда кайвони ва ҳожи онахонлар иштирокида сумалак сайллари ўтказилади.
Мазкур хайрия ва маънавий-маърифий тадбирларни Ўзбекистон маҳаллалари уюшмаси масъуллигида барча маҳаллаларда юқори савияда ташкил этиш ва ўтказиш чоралари кўрилади.
Н.Усмонова, ЎзА