Тил билган – эл билади
Бугунги глобаллашув шароитида дунё янгиликларини ўрганиш ва уларни синтез қилиш, оқини қорасидан ажратиб бориш, албатта, муҳим фаолиятдир. Зеро, дунёда бўлаётган жараёнларга эътиборсиз қолиб, кўз юмиб бўлмайди.
Аллоҳ таолонинг иродаси ила дунёда Одам фарзандлари турли миллат ва элат вакилларига ажиратилган. Уларни бир-бирларидан ажиратувчи энг асосий восита бу тилдир. Тиллар бошқаларидан шунчалик даражада фарқланиб кетганки, уларни узоқ ва чуқур ўрганишларсиз тушиниб, англаб бўлмайди. Шунинг учун ҳам ўз тилидан бошқа тилларни билувчилар жамиятда унчалик кўп учрайвермайди, балки баъзилар бир нечта тилларни билса, бошқалари ундан бошқаларини ўзлаштирган бўлади, ва бошқа тоифа эса фақатгина маҳаллий тилини гина билади холос.
Лекин, уларнинг дунё янгиликларидан бир хил хабардор бўлишга ҳақлари бор ва бу борада улар тенгдирлар. Шундай экан фақат биргина йўл, яъни турли хил тилларда келаётган маълумотларни маҳаллий тилга таржима қилиш ва жамиятнинг барча қатлам вакиллари учун тақдим қилиш зарур бўлади. Бундан маълум бўладики, таржимонларнинг, яъни касб юзасидан эмас, балки таржима қилишга салоҳиятли бўлган шахсларнинг жамият ҳаётидаги ўрни аҳамиятлидир.
Аслида таржимадан кўзланган максад - хорижий тил лисоний воситалари ёрдамида яратилган матн ёки нутқни она тили материали асосида қайта яратишдан иборатдир. Бунинг учун таржимон, биринчи навбатда, асл нусхани тўла-тўкис идрок этиши, сўнгра уни ўз тилида беками-кўст қайта ифодалаши даркор. Муаллиф бермоқчи бўлган маълумот ёки яратган воқеъликни тўлалигича идрок этиш учун таржимон кенг мушоҳада қувватига эга булгани ҳолда, асар таркибидаги лисоний воситаларнинг мазмуний ва услубий-эстетик жихатларини туғри англаши, шу билан бирга муаллиф назарда тутган бош ғояни, унинг ният ва мақсадларини. очиқ-ойдин кўзга ташланиб турган воқеа-ҳодисалар тасвиридан ташкари яна матн ортида турган воқеъликни, бир сўз билан айтганда нафақат лисоний, балки ғайрилисоний омилларни ҳам тўла-тўкис тасаввур этиши зарур. Токи натижа шундай бўлсинки, аслият ўз ўқувчи ёки тингловчисига қандай тушунча ёки завқ бахш этса, унинг таржимаси ҳам асарни аслиятда мутолаа қила олмайдиган ўқувчи ёки эшитувчига ҳудди шундай таасурот инъом этсин.
Таржимада нухсонларни кўрган шахс аслни саёзликда айблайди, ёки умуман ундаги ғояга қарши фикир пайдо қилади. Натижада асл асардан кўзланган мақсад амалга ошмайди, балки тескари таъсир кўрсата бошлайди. Шунинг учун ҳам таржиманинг маълумотлар алмашинуви жараёнларида аҳамияти жуда каттадир.
Мазкур фикрларни хулосаси ўлароқ айтиш мумкинки, барча илмлар қатори таржимонлик илми ёки тил ўрганиш ҳар доимгидан кўра бугунги глобаллашув шароитида энг муҳим вазифалардандир.
Иброҳим АҲМАДЖОНОВ
"Ҳидоя" ўрта махсус ислом билим юрти ўқитувчиси
ЎМИ матбуот хизмати
"Кўкалдош" билим юрти устозлари Туркияда малака оширмоқда
Туркиянинг нуфузли Қорабук (Karabük) университетида илмий-амалий малака ошириш курсларида иштирок этаётган «Кўкалдош» ўрта махсус ислом билим юрти мударрислари учун белгиланган дастур асосида семинар ва учрашувлар тизимли давом этмоқда.
Дастлаб юртимиз вакиллари университет тарихи, таълим тизими ва илмий фаолияти билан яқиндан танишдилар. Сўнг университет Илоҳиёт факультети декани, доктор Абдужаббор Кавак иштирокида илмий-амалий семинар ташкил этилди. Унда таълим даргоҳининг илмий салоҳияти ва халқаро ҳамкорлик йўналишлари ҳақида атрофлича маълумот берилди.
Юртимиздаги диний таълим ислоҳотлари тақдимот қилинди
Дастур доирасида Ўзбекистондаги диний таълим тизимидаги ижобий ўзгаришлар «Кўкалдош» билим юрти мисолида хорижлик ҳамкорларга тақдим этилди:
-
Аҳрор домла Абдуллаев (билим юрти мударриси) араб тилида маъруза қилиб, юртимиздаги диний-маърифий соҳада амалиётга тадбиқ этилаётган ислоҳотлар мазмун-моҳиятини очиб берди;
-
Алиакбар домла Абдуллаев эса ўқув жараёнларини ташкил этиш, таълим сифатини назорат қилиш ва илмий-амалий фаолиятни йўлга қўйиш бўйича мазмунли тақдимот ўтказди.
Тажриба алмашинув: Ҳафта давомида Қорабук университети профессор-ўқитувчилари билан замонавий педагогик ёндашувларни жорий этиш юзасидан фикр алмашилди. Шунингдек, вакилларимиз Туркиядаги машҳур «Имом-хатиб» лицейлари фаолияти ва уларнинг илғор тажрибаларини жойларга чиққан ҳолда ўргандилар.
Сафар якунида университет раҳбарияти билан расмий учрашув бўлиб ўтди. Мулоқотда икки таълим муассасаси ўртасида ўзаро тажриба алмашишни бардавом қилиш, қўшма илмий лойиҳаларни амалга ошириш ва истиқболдаги ҳамкорлик режалари келишиб олинди.
"Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти
Матбуот хизмати
