Рамазон ойи арафаси... Соли аравакаш эрталабдан кечгача бозорда арава судраб, оила боқади.
Унинг тўртта ёш боласи, қари онаси бор. фарзандларидан бирининг соғлиги яхшимас.
Муборак рамазон ойи ҳам кириб келди.
Эрта тонгда ишига кетиб бораётган Соли аравакаш масжиднинг олдига етганда ўтириб олиб қўлларини осмонга чўзганча нола қилди:
“Эй Аллоҳим! Сенинг улуғ ойинг ҳам кириб келди. Аммо мен нима қилай? Ҳамма саҳарлик қиладиган бир вақтда ишга борсам, ҳамма ифторлик қиладиган пайтда ишдан қайтсам! Уйда оч наҳор оилам бор! Ҳар куни иссиқда арава тортаман. Ишим давомида қултум-қултум сув ичишга мажбурман! Ишдан ҳориб келиб ухлаб қоламан. Аллоҳим! мен ҳам бошқа бандаларинг сингари рўза тутишни, сенинг олдингда гуноҳларимни поклашни истайман! Нима қилай, ё Раббим! Бир томонда ибодат, бир томонда оила ташвиши! Нима қилсам сенинг суйган банданг бўламан?..”
Шу чоқ кимдир унинг қўлларидан тутиб, ўрнидан турғазди. Аравакаш тонг қоронғусида келган одамнинг юзини кўра олмади Шу тоб ўша нотаниш киши гап бошлади:
– Биласанми, менинг бир қўл-оёғи йўқ танишим бўларди. Ўзи жуда оқкўнгил йигит эди. У намоз ўқишни шу қадар истардики, аммо қўли йўқ эди! Масжидга, мадрасага боришни шу қадар истардики, аммо оёғи йўқ эди! Бироқ калима келтиришга тили бор эди ва шу калимаси-ю, дуолари сабаб жони чиқишидаги охирги сўзи “Ла илаҳа иллаллоҳ” бўлди.
Шерзод ҲАЙДАРБЕКОВ
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Отамнинг қўлидаги ушбу узукни – Аллоҳ у кишини раҳматига олсин —60 йил давомида тақиб юрдилар. Унда бир оят ёзилган эди, қайси оят эканини мақоланинг давомида билиб оласиз.
Аввало, отам ҳаётида амал қилган бир тамойил ҳақида сизлар билан ўртоқлашмоқчиман.
Мен отамни доимо қаноат тамойилига амал қилган инсон деб биламан. У ҳаётининг барча соҳаларида мана шу йўлни тутар эди.
Масалан, у Жидда шаҳрида ўз компаниясига асос солганида, уни йирик компанияга айлантиришга шошилмади. Оддий ва барқарор фаолият билан кифояланди.
30 йилдан кейин компанияни ўз зиммамга олганимда, бор-йўғи тўққиз нафар ходим ва битта филиалга эга эди. У бизнесини бошқа ҳудудларга кенгайтирмаган эди.
Мен отамдан сўрадим:
— Нега бошқа савдогарлар каби 30 йил давомида филиаллар очмадингиз? Ахир Саудия бозорида ривожланиш учун катта имкониятлар бор эди-ку?
У менга шундай жавоб берди:
— Мен бор нарсамдан мамнун эдим. Аллоҳга ҳамд бўлсин, У бизга етарлича ризқ берди.
Кейин у қўшиб қўйди:
— Энди кенгайтириш навбати сеники.
Дарҳақиқат, компанияни қабул қилганимдан сўнг биринчи қилган ишларимдан бири – мамлакатнинг турли ҳудудларида филиаллар очиш ва ходимлар сонини тўққиз нафардан 130 нафарга етказиш бўлди.
Аммо шунга қарамай, отамнинг кичик компания билан ҳам қаноат қилиши ҳақидаги фикри мени доимо ўйлантирар эди.
Шунда мен кенгайтириш билан бирга унинг ҳаёт тарзидаги асосий маънони тушундим: қаноат.
Мен бу маънони айнан шу узук билан боғладим.
Бу узук отамга ёшлигида ҳадя қилинган эди ва уни 60 йил давомида тақиб юрди. Унда:
أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ
“Аллоҳ Ўз бандасига етарли эмасми?!” (Зумар сураси, 36-оят) деган оят ёзилганди.
Йиллар ўтиши билан узукдаги ёзув ўчиб кетди. Аммо унинг маъноси отамнинг қалбига ва ҳаёт тарзига сингиб кетган эди.
Мен “етарли” сўзининг маъносини изладим. Унинг маъноларидан бири – ҳимоя қилиш ва қўллаб-қувватлаш экан.
Мен отамнинг ҳаётида бу ҳақиқатни кўрдим. Аллоҳ унга етарли эди — У унинг ҳомийси ва таянчи бўлди.
Аллоҳ унга бойлик берган бўлса ҳам, у исрофни танламади. У ҳар йили янги машина сотиб олишга қизиқмас, қимматбаҳо брендлар, дабдабали уйлар ёки бойлигини кўз-кўз қилишга ошиқмас эди. Аммо отам хоҳласа буларнинг барчасини қила оларди. Лекин у дунё неъматларидан фойдаланди, шу билан бирга қаноат ва хотиржамликни устун қўйди.
Дарҳақиқат, “Агар Аллоҳ бандаси учун етарли бўлмаса, ким етарли бўла олади?”.
Даврон НУРМУҲАММАД