Оқимларга эргашманг!
Барчамизга маълум, бугунги кунда интернет оламининг имконияти, кўлами яна ҳам кенгайди. Кўп давлатларда жорий қилинган карантин сабаб, одамлар уйда қолиб, ушбу тармоқдан фойдаланиш ҳолати бир мунча ўсди. Бу эса, айрим бузғунчи оқимларнинг ўзлари илгари сураётган даъволарини кенг оммага тарқатиш имконияти янада қулай бўлди. Айниқса, бизнинг диёрда, телеграм мессенжеридан фойдаланувчиларнинг сон жиҳатидан кўп бўлиши буларга қўл келди. Ўзи аввалдан ҳам телеграмдаги бу оқимларнинг фаолияти жуда ҳам юқори эди. Уларнинг «даъватлари» билан йўғрилган каналларга, афсуски, қанчадан қанча ватандошларимиз, Исломни ўрганиш мақсадида, уларнинг ниятини англамасдан аъзо бўлиб, натижада эътиқодга тегишли масалаларда иккиланиш ҳолатлари кўзга ташланиб қолди ва. Айниқса, кундалик намозлардан кейин ўқиладиган зикрлар тўғрисидаги ноўрин гаплар, иймон ва амал ҳақидаги мулоҳазалар, жума табриги мавзуси ва ҳоказо ҳолатларда одамлар ўртасида қарама-қарши фикрлар ўйғонишига сабаб бўлди. Карантин даврида эса, ушбу «даъватчилар» яна ҳам фаоллашиб, ҳанафий мазҳабини ниқоб қилиб олиб, гўёки Имоми Аъзам роҳматуллоҳи алайҳга ўзини эргашган қилиб кўрсатиб, аслида эса бемазҳабликни тарқатишга қаратилган ғояларни сингдиришга бўлган ҳаракатлар аввалгидан ҳам авж олди.
Халқимизда Исломни ўрганишга бўлган интилиш юқори бўлгани учун, бу масалада керакли маълумотлар билан қондириш мақсадида, ҳозирда, алҳамдулиллаҳ, Ўзбекистон мусулмонлари идораси тизимида фаолият юритиб турган аҳли илмларимиз томонидан, ютуб, телеграм, фейсбук ва бошқа ахборот воситалари орқали етарли маълумотлар бериб бориш йўлга қўйилди. Ватандошларимизни динимизга тегишли бўлган масалаларда ёрдам бериш мақсадида алоҳида савол-жавобларга қаратилган телеграм каналлари, колл-центрлар ташкил қилинди. Албатта, бунга ундаган нарса, халқимизнинг ақидавий, фиқҳий масалалардаги керакли, асосли билимлар билан таъминлаш, уларнинг ақидасини софлигини сақлаб қолиш кўзда тутилган. Ушбулардан келиб чиқиб, айтмоқчи бўлганимиз, аввало огоҳлик маъносида, қолаверса, Аллоҳ таолонинг мўмин мўминнинг биродари, деган Каломига мувофиқ, диндошлик юзасидан мана шундай оқимларга хайриҳоҳ бўлиб қолиб, ўзларига жабр қилиб қўйишларидан эҳтиёт бўлишларига чақирган бўлар эдик. Зеро, ҳазрати Расули акрам соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мўминлар бир-бирларига меҳр-муҳаббат ва ғамхўрлик қилишда бамисоли битта тана кабидирлар. Агар танада бир аъзо оғриса, қолган аъзолар иситма ва бедорлик билан унга шерик бўлади” (Муттафақун алайҳ), дея бежиз айтмаганлар. Бу эса, бир ватандошимизнинг жабр тортиши бизга ҳам озор беришидан дарак беради.
Қодиржон Умурзаков,
Поп тумани «Муҳаммаджон қори»жоме
масжидининг имом-хатиби
Марғилоннинг уч муқаддас қадамжоси
Марғилон – Фарғона водийсининг энг қадимий ва ўзига хос шаҳарларидан бири. Унинг тарихини фақат меъморий обидалар, қадимий кўчалар ёки машҳур ҳунармандчилик анъаналари билангина эмас, балки асрлар давомида халқ эъзозида бўлиб келаётган зиёратгоҳларсиз ҳам тасаввур этиб бўлмайди, хабар бермоқда ЎзА.
Шаҳардаги Пир Сиддиқ зиёратгоҳи, Бурҳониддин Марғиноний Чиллахонаси ва Каптарли мозор ана шундай тарихий-маънавий масканлар сирасига киради. Уларнинг ҳар бири ўз тарихи, ривоятлари ва халқ хотирасидаги ўзига хос ўрнига эга.
Марғилоннинг қадимий зиёратгоҳларидан бири Пир Сиддиқ мажмуасидир. Халқ орасида бу қадамжо билан боғлиқ турли ривоятлар авлоддан-авлодга ўтиб келган. Зиёратгоҳ Пир Сиддиқ номи билан боғлиқ бўлиб, “сиддиқ” сўзи араб тилида ҳақгўй, ростгўй, ҳақиқатга содиқ инсон маъноларини англатади. Шу жиҳатдан зиёратгоҳ номи ҳам халқ тасаввурида эзгулик, иймон ва ростгўйлик каби фазилатлар билан уйғунлашиб кетган. Мажмуадаги меъморий ечимлар, айниқса, гумбазли иншоотлар ва қадимий қабрлар Марғилоннинг ўтмишдаги шаҳарсозлик ва меъморчилик анъаналаридан дарак беради.
Пир Сиддиқ зиёратгоҳи нафақат зиёрат маскани, балки Марғилоннинг тарихий хотирасини ўзида мужассам этган қадамжолардан бири сифатида аҳамиятлидир. Марғилон тарихи буюк аллома Бурҳониддин Марғиноний номи билан чамбарчас боғлиқ. XII асрда яшаб ижод қилган аллома ислом ҳуқуқшунослиги, хусусан, ҳанафий фиқҳи тараққиётига беқиёс ҳисса қўшган. Унинг бутун ислом оламида машҳур бўлган “Ҳидоя” асари асрлар давомида муҳим ҳуқуқий манба сифатида қадрланиб келган.
Марғилонда аллома номи билан боғлиқ Чиллахона ҳам халқнинг маънавий хотирасида алоҳида ўрин тутади. “Чиллахона” атамаси одатда инсоннинг маълум муддат хилватда қолиб, тафаккур, ибодат ва руҳий тарбия билан машғул бўладиган жойини англатади. Бурҳониддин Марғиноний Чиллахонаси билан боғлиқ ривоятлар ҳам алломанинг илм йўлидаги машаққатли изланишлари ва маънавий камолотини тасаввур қилишга ёрдам беради. Бу масканни фақат зиёратгоҳ сифатида эмас, балки буюк алломанинг илмий-маънавий меросини англашга хизмат қилувчи тарихий хотира жойи сифатида ҳам баҳолаш мумкин.
Марғилондаги яна бир ўзига хос маскан – Каптарли мозор. Унинг номи билан боғлиқ халқ ривоятлари турлича. Айрим ҳикояларда бу жойда каптарлар кўп бўлгани, шу сабабли мозор “Каптарли” деб аталгани айтилади. Каптар эса халқ тасаввурида тинчлик, поклик ва эзгулик рамзи сифатида қабул қилинади. Каптарли мозор ҳақидаги маълумотларни илмий жиҳатдан чуқур ўрганиш Марғилоннинг маҳаллий тарихини янада бойитишга хизмат қилади. Бунинг учун архив ҳужжатлари, қадимий хариталар, қабртошларидаги ёзувлар, вақф ҳужжатлари ва халқ орасида сақланиб келаётган оғзаки тарих намуналарини тадқиқ этиш муҳим. Зеро, халқ хотирасида асрлар давомида сақланиб келаётган ривоятлар ҳам тарихий-этнографик тадқиқотлар учун қимматли манба бўлиши мумкин.
Уч қадамжо – бир тарих. Пир Сиддиқ зиёратгоҳи, Бурҳониддин Марғиноний Чиллахонаси ва Каптарли мозорни бирлаштириб турган асосий жиҳат уларнинг Марғилоннинг маънавий қиёфасини шакллантиришдаги ўрнидир. Бу қадамжолар халқнинг аждодларга ҳурмат, муқаддас жойларни асраш, эзгулик ва маърифатни қадрлаш каби анъаналарини ўзида мужассам этади.
Уларнинг ҳар бири Марғилон тарихининг турли қирраларини намоён этади: Пир Сиддиқ – диний-маънавий меросни, Бурҳониддин Марғиноний Чиллахонаси – илм ва тафаккур анъаналарини, Каптарли мозор эса халқ хотираси ва маҳаллий ривоятларнинг узвийлигини ифодалайди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
