Убайдуллоҳ ибн Масъуд ҳақида биласизми?
Бу имомнинг тўлиқ исмлари Убайдуллоҳ ибн Масуъуд Содруш шариъа ал-Асғор ибн Масъуд ибн Тожуш шариъа Маҳмуд ибн Жамолуддин Убайдуллоҳ ал-Маҳбубий ал-Бухорийдир.
“Содруш шариъа ал-Асғор” “кичик содруш шариъа” деганидир. У кишининг катта боболарининг ҳам лақаби Содруш шариъа бўлганлиги насабларидан кўриниб турибди. Шунинг учун катта бобо “Содруш шариъа ал-Акбар” – “Катта Содруш шариъа”, набира эса “Содруш шариъа ал-Асғор” – “Кичик Содруш шариъа” деб аталган. Баъзи манбаларда икковларини “Содруш шариъа биринчи” ва “Содруш шариъа иккинчи” деб ҳам фарқланган.
Аммо Содруш шъариъа лақаби асосан Убайдуллоҳ ибн Масъудга нисбатан ал-Бухорий роҳматуллоҳи алайҳга нисбатан ишлатилган. Имом Содруш шариъа Убайдуллоҳ ибн Масъуд Бухоро шаҳрида, ота-боболаридан бошлаб барча авлодлари илм ва фиқҳ уламолари бўлиб келаётган оилада туғилиб вояга ятганлар. Қачон туғилганликлари манбаларда зикр қилинмаган. Олимнинг яшаб ўтган даври мўғуллар истилосига тўғри келади. Шунинг учун ёшлигидаёқ оила аъзолари билан Кирмон ҳудудига қочиб кетишга мажбур бўлганлар. Лекин шунга қарамай илм олишда бардавом бўлганлар. Асосий илмни боболари Маҳмуд ибн Содруш шариъадан ўзлаштирганлар.
У зотнинг имом Абу Ҳанифа роҳматуллоҳи алайҳига етиб борадиган санадлари бор бўлиб, у қуйидагича:
- Боболари Тожуш шариъа Маҳмуд ибн Содруш шариъа
- Катта боболари Аҳмад ибн Жамолуддин
- Жамолуддин Убайдуллоҳ ал-Маҳбубий
- Шайх имом Муфтий имомзода
- Шайх Имомуддин
Убайдуллоҳ ибн Масъуд замонасининг кўзга кўринга алломаларидан бўлиб, айниқса, Усулул фиқҳ, Фуруул фиқҳ, Хилоф, Жадал, Ҳадис, Наҳв, Луғат, Адабиёт, Илми калом, Мантиқ каби илмларда пешқадам бўлганлар. Уламолар у киши ҳақида жуда кўп ижобий фикр билдирганлар. Шу жумладан аллома Тафтазоний у киши ҳақида “У муҳаққиқ имом, мудаққиқ таҳрирчи, ҳидоя ва дироя олими, ақлий ва нақлий илмлар мезонини тўғриловчи, усул ва фуру илмлар мусаҳҳиҳи шариат ва ислом пешвосидир. Аллоҳ Жаннатда у зотнинг даражасини юксак қилсин”, деганлар.
У кишининг бир қанча таълифотлари бўлиб, улардан энг машҳури, кўплаб мадрасаларда дарслик сифатида ўқитиладиган “Мухтасарул Виқоя”дир. Бу китоб фиқҳ илмида мурожаат қилинадиган асосий тўрт матн китобнинг бири, ўз боболарининг қаламига мансуб: “Виқоятур ривоя фи масаилил ҳидоя” китобининг қисқартмасидир. Боболарининг айнан шу китобига у киши шарҳ ҳам ёзган бўлиб , унинг номи “Шарҳул Виқоя”дир. Бу китобдан ҳозирги кунда ҳам аҳли илмлар кенг кўламда фойдаланади. Содруш шариъанинг “Ат-Танқиҳ”, “Ат-Тавзиҳ”, “Ал-Вишоҳ”, “Таъдилул улум”, “Муқоддимотул арбаа”, “Аш-Шурут вал-Маҳозир” каби бошқа китоблари ҳам бор.
Имом ҳижрий 747 йили Бухорода вафот этадилар. У зотнинг икки боболаридан бошқа барча қариндош уруғлари Бухорода дафн қилинган. Икки боболари Кирмонда вафот этиб ўша ерга дафн этилган. Аллоҳ улардан рози бўлсин.
Рўзимуҳаммад Тўхтасинов
Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти 4-курс талабаси
ЎМИ Матбуот хизмати
Президент табриги Халқлар дўстлиги кунига бағишланган тантанали тадбирда ўқиб эшиттирилди
Бугун, 30 июль куни Тошкент шаҳрида Халқлар дўстлиги куни муносабати билан тантанали байрам тадбири бўлиб ўтди. Анжуман аввалида Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг байрам муносабати билан йўллаган табриги ўқиб эшиттирилди. Давлат раҳбарининг қутловини Президент маслаҳатчиси Хайриддин Султонов етказди.
Президент ўз табригида ушбу айём юртимизда ҳукм сураётган тинчлик-осойишталик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик каби эзгу қадриятларни янада мустаҳкамлашга хизмат қилишини алоҳида таъкидлади. Мамлакатимизда 130 дан ортиқ миллат ва элат ҳамда 16 та диний конфессия вакиллари бир оила фарзандларидек аҳил яшаб, Янги Ўзбекистон тараққиётига муносиб ҳисса қўшаётгани энг катта бойлигимиз экани қайд этилди.
Табрикда “Бизнинг кучимиз – бирлик ва ҳамжиҳатликда” деган ғоя асосида миллатлараро муносабатлар соҳаси янги босқичга кўтарилгани айтиб ўтилди. Бугунги кунда юртимизда 153 та миллий маданий марказ ва 36 та дўстлик жамияти фаолият юритмоқда, таълим 7 тилда олиб борилиб, ОАВда 12 ва 14 тилларда кўрсатув ва нашрлар йўлга қўшилган.
Шунингдек, давлат раҳбари маданий алоқаларни янада ривожлантириш мақсадида профессионал «Дўстлик» ансамблини ташкил этиш ҳамда «Алишер Навоий» телеканалини янги форматда йўлга қўйиш режаларини маълум қилди.
Табрик якунида Президент юртимиздаги тинчлик, миллатлараро тотувлик ва диний бағрикенглик муҳитини асраб-авайлаш ҳар бир фуқаронинг муқаддас бурчи эканини уқтириб, сиҳат-саломатлик ва эзгу ишларда улкан муваффақиятлар тилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Матбуот хизмати
