Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
26 Декабр, 2024   |   25 Жумадул сони, 1446

Тошкент шаҳри
Бомдод
06:22
Қуёш
07:48
Пешин
12:29
Аср
15:19
Шом
17:03
Хуфтон
18:23
Bismillah
26 Декабр, 2024, 25 Жумадул сони, 1446

Ўзбекистон “Осиё лочини” деб эътироф этилди

9.01.2018   4561   5 min.
Ўзбекистон “Осиё лочини” деб эътироф этилди

Швейцарияда нашр этиладиган “Diva International” журнали саҳифасида “Осиё лочинининг парвози: Ўзбекистоннинг 2018 йилга мўлжалланган юксак режалари” сарлавҳали мақола босилди. Унда мамлакатимизнинг замонавий ривожланиши ҳамда истиқболига оид маълумотлар атрофлича қаламга олинган, деб ёзади “Жаҳон” ахборот агентлиги. 

“Худди лочин ерни пастда қолдиргани ҳолда тобора юқорига кўтарилиши сингари Ўзбекистон ҳам ўзининг янги раҳбари бошчилигида ривожланиш ва фаровонликнинг янги қирраларини забт этиш йўлида чуқур ва туб ислоҳотларни ҳаётга тадбиқ этиш асносида қанотлари билан юксалмоқда. 

Президент Шавкат Мирзиёевнинг узоқни кўзлаган бошқаруви остида Ўзбекистоннинг замонавий ривожланишини айнан шундай таърифлаш мумкин. 2017 йилнинг декабрида у миллий парламентга Мурожаатнома тақдим этиб, ўтган йилнинг якунларини сарҳисоб қилгани баробарида яқин истиқболга мўлжалланган кенг қамровли ислоҳотлар тўғрисида ҳам батафсил тўхталди. 

Қайд этилганидек, давлат раҳбари Мурожаатномаси Ўзбекистон етакчисининг иқтисодиёт, жамият ва сиёсатдаги мавжуд муаммоларни нақадар теран англашини ҳамда уларни бартараф этиш бўйича жуда оқилона таклифлар билдирилганини намоён этди. Мамлакат парламенти аъзолари ҳамда сиёсатчиларга аниқ ва лўнда қилиб “Уйғониш вақти етди, халқ давлат органларига эмас, балки давлат органлари халққа хизмат қилиши керак”, дея даъват этгани тушунарли ҳолдир”. 

Мақолада Ўзбекистон тарихида биринчи маротаба бўлган мазкур Мурожаатномада ўз ифодасини топган айрим жиҳатларга алоҳида эътибор қаратилган. 

“Биринчидан, бу ўтган йиллар давомидаги ҳаққоний бўлмаган рақамлар ортидан қувиш ва номақбул иш услубларини танқид қилиш. Шу боис Марказий банк ҳамда халқаро молиявий институтлар томонидан текширилган аниқ-равшан рақамларга мувофиқ, 2017 йилда ялпи ички маҳсулот ўсиши 5,5 фоизни ташкил этиши эълон қилинди.

Шавкат Мирзиёев 2017 йил cентябрида валюта тизимини либераллаштиришга киришгани ҳолда иқтисодиётни ислоҳ этиш йўлида жуда дадил қадам ташлади. У, шунингдек, мамлакат фаровонлигининг қудратли ҳаракатлантирувчи кучи сифатида кичик ва хусусий бизнес мустаҳкамланишининг жиддий тарафдори ҳамдир. Тадбиркорларни қўллаб-қувватлашни давом эттиргани ҳолда Президент барча тадбиркорлик субектларининг молиявий-хўжалик фаолиятини текширишни 2 йилга тўхтатишни таклиф этди. Шунингдек, давлат раҳбари 2018 йили Ўзбекистон Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлиш бўйича музокараларни қайта бошлашини ҳам маълум қилди”, деб ёзади Швейцария нашри. 

Нашр эътироф этганидек, давлатимиз раҳбарининг Президент виртуал қабулхонаси ва жойларда Халқ қабулхоналарини очиш, 2017 йилни мамлакатда “Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили” деб эълон қилиш тўғрисидаги ташаббуслари кўпчилик томонидан, шу жумладан, ўтган йили республикага ташриф буюрган БМТ Бош котиби Антонио Гуттериш ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Инсон ҳуқуқлари бўйича Олий комиссари Зайд Раад ал-Ҳусайн томонидан ҳам юқори баҳоланди. 

“Президент парламентга Мурожаат чоғида бу ғояни ривожлантириш, яъни мамлакат фуқаролари давлат ва жамият ҳаётига дахлдор муҳим масалалар бўйича ўз фикрларини билдиришлари учун Интернет тармоғида “Менинг фикрим” деб номланган махсус веб-саҳифа ташкил этишни таклиф қилди. Бундан ташқари, у фуқаролар томонидан илгари сурилган ташаббусларни Олий Мажлис ёки халқ депутатлари Кенгашлари кўриб чиқиши мажбурий экани қонунда белгилаб қўйилиши лозимлигини ҳам тавсия этди”. 

Маҳаллий органларга катта ваколатларни бериш асносида ҳокимият марказлашувидан чекиниш бўйича чуқур ислоҳотларнинг кўзланаётгани ҳам журнал эътиборидан четда қолмаган. Шу ўринда нашр мамлакат минтақаларини ривожлантириш, одамларнинг эркин ҳаракатланиши, ички ва ташқи савдо ҳажмларини ошириш, иқтисодий фаолият ва сайёҳликни ривожлантириш таъминланиши юзасидан кўрилаётган чора-тадбирлар ички сайёҳликни рағбатлантириш ва корруптсия даражасини кескин пасайтиришга қаратилганини қайд этган. 

“Президент мамлакатда 2018 йилга “Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили”, деб ном беришни таклиф этди. Давлат раҳбари бу билан ислоҳотлар ўтказишдан бошқа йўлнинг йўқлигини ва одамлар ишончини қозониш учун ҳали кўп ишларни амалга ошириш лозимлигини маълум қилди. Шубҳа йўқки, 2018 йили Ўзбекистон катта эътибор қаратиладиган мамлакатлардан бири бўлади, чунки лочин ўз парвозини энди бошламоқда”, деб ёзади “Дива Интернатионал”. 

“Дива Интернатионал” – инглиз, франтсуз ва испан тилларида 2000 йилдан буён чоп этиладиган журнал. Нашр адади 5 минг нусха. Нафақат Швейцариядаги, балки дунёдаги бошқа мамлакатларнинг дипломатлари, халқаро ташкилотлар ходимлари, тадбиркор ва жамоатчилик арбоблари ушбу журналнинг асосий ўқувчилари ҳисобланишади.

ЎМИ Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари
Бошқа мақолалар
Мақолалар

10 мингта масаладан биттасига далил бор

26.12.2024   995   6 min.
10 мингта масаладан биттасига далил бор

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Айтинг-чи, Қуръонда нечта ҳукмий оят бор? Энг узоғи 500 та ҳукмий оят бор. Ҳукмга доир нечта ҳадис бор? Баъзи уламолар 500 та дейишган, баъзилари 700, 1000, 1500, 2000, 3000 гача дейишган. Мен фақат ҳукмга доир ҳадисларни айтяпман. Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан ворид бўлган саҳиҳ ҳадислар нечта? 8 мингтадан 12 мингтагача дейилган. Умуман олсак, суннат захирасида нечта аҳком ҳадислари бор? Юқорида айтганимиздек, 500, 1000, 2000, 3000...

Қуръондаги ҳукмга оид оятлар билан қўшганда, 5000 та дейлик. Лекин ҳаётда миллионлаб, ўн миллионлаб масалалар бор-ку. Шулардан тахминан 5000 тасига Қуръон ва Суннатдан далил топармиз. Лекин қолган миллионлаб масалаларга-чи? Шахсий масалалару, муомалот бобини қўйиб турайлик, намознинг ўзини олсак, ундаги ҳолатларнинг майда тафсилотларига бу 5000 танинг ичидан далилни топа олмасак-чи? Икки йўлдан бирини танлаш керак бўляпти. Агар Қуръон ва Суннатнинг зоҳирига чекланиб қолсам, Қуръондаги «У ҳар бир нарсани баён қилувчидир» деган оятни ёлғонга чиқаришимга тўғри келиб қолади. Аллоҳ асрасин, ҳатто намоздаги ҳамма ҳолатларни тўлиқ баён қилиб бера олмаса, қандай қилиб ҳар бир нарсани баён қилувчи бўла олади?! Агар фақат Қуръон ва Суннатнинг ўзи билангина чеклансам, гўёки динсизликка чақираётган бўлиб қолар эканман, чунки ҳаётнинг ҳамма жабҳаларига ҳукм топиб бера олмай қоламан. Ваҳоланки, Аллоҳ таоло: «Бу кун динингизни мукаммал қилиб бердим», деяпти. Демак, бу дин мукаммал бўлиши керак. Лекин Қуръон ва Суннатда кийим-кечак, самолёт, автомобиль, ширкатлар ва бошқа минглаб ижтимоий масалаларга тегишли очиқ ҳукм топа олмайман, чунки мен далилларни шу икки манбага, улардаги муайян ададга чеклаб қўйган бўламан.

Мана шунинг учун дин душманлари динни йўқ қилиш, уни амалдан чиқариб юборишни даъво қилишяпти. Ташаддуд ва таҳаллул йўналишлари мана шунга чақиришяпти, яъни Исломни далилларнинг зоҳири билан чеклаб қўйишга ҳаракат қилишяпти. Хўш, унда нима бўлади? Одамлар муомалотда (яъни ўзаро олди-берди, оилавий масалалар, даъволашув ишлари, мерос борасида), умуман олганда, юриш-туришда диндан узоқлашиб кетади. Далилларнинг фақат зоҳирига амал қиламан деса, ҳаётнинг жуда оз жабҳаларидагина Исломга амал қила олади.

У ҳолда қолган амалларнинг ҳукми нима бўлади? Уларни қаердан оламиз? Аллоҳ таоло бу саволга: «Билмасангиз, зикр аҳлидан сўранг», деб жавоб берди. Демак, бундан бошқа ҳукмлар ижтиҳод, истинбот, яъни далилдан ҳукм чиқариш орқали олинади. Мана шу йўл, яъни ижтиҳод қилиш саҳиҳлигига чексиз далиллар бор.

Демак, яна мавзуимизга қайтсак. Ҳар бир масалага далил керак, лекин «Далил – фақат Қуръон ва Суннатнинг ўзи» десак, қийин аҳволда қоламиз. Қуръон ва Суннатда очиқ далили бор масалалар барча масаланинг ҳукмини олишга етарли эмас. Шунинг учун бу нотўғри йўлдир, чунки масалалар шу қадар кўпки, «Ўн мингта масаладан биттасига очиқ-ойдин далил бор», десак ҳам, муболаға қилмаган бўламиз. Ўн мингта масаладан биттасига! Эътибор беринг, далили Қуръон ва Суннатда бор бўлган масалалар ўн мингта масаладан биттасига тўғри келади.

Шунинг учун биз «Ҳар бир фиқҳий масаланинг далили бор» деганда, умумий далилларни, қиёс ва қоидаларни ҳам тушунамиз. Далилсиз бирон масала йўқ, дегани мана шудир. Масалани тор олиб, «Далил - фақат Қуръон ва Суннат» десак, ўн мингта масаладан биттасига далил топа олар эканмиз. Шу эътибордан, агар мендан ўша ўн мингта масаладан биттасининг ҳукмини талаб қилиб, қолган барча масалани инкор қилсангиз, Исломни бекор қилган бўласиз. Ташаддуд йўналишига чақирадиганлар шундай қилишяпти.

Биз улар ҳақида ҳазил қилиб, бундай деймиз: «Уларнинг олтмишта масаласи бор, Ислом шу олтмишта масаладан иборат, тамом. Қолган жабҳалар Ислом эмас. Улар учун Ислом нима? Фақатгина шанба куни рўза тутиб бўлмайди, йигирма ракат намоз йўқ, калта иштон кийиш керак, соқол ва шунга ўхшаган саноқли гапларни айлантираверишади».

Лекин муомалот масаласи, шахсий ҳолатлар ҳақидаги масалалар, давлат ишлари ҳақида гаплашайлик, десангиз, ҳеч нарса билишмайди, чунки улар Исломни ўн мингта, балки миллионта масаладан биттагинаси билан чеклаб қўйишди. Ёмон хулқлар, такаббурлик, тасарруфотлар, мусулмонларни ўлдириш, ҳаром ишларни ҳалол санаш ва бошқа мавзулар билан уларнинг иши йўқ. «Мен фақат далилга эргашаман», дейишади. Қандай далилга? Сен гумон билан даъво қиляпсан. Сен бу ишинг билан шариатни тўхтатишга, уни бекор қилишга даъват қиляпсан. Сен ҳар бир масалага очиқ-ойдин далил талаб қилсанг, бу нарса зоҳиран яхши ишдек кўринаверади, лекин аслида бу динни, унинг ҳукмларини емириш бўлади, шариатнинг аҳкомларини бекор қилиш бўлади.

Ҳар бир масалага далил топасиз, лекин ўша далил Қуръон ва Суннатдан келиб чиққан қоидалардан бўлади. Юқорида ҳам айтдик, ҳанафий мазҳаби қоидалар мажмуасидир, Қуръон ва Суннатдан хулоса қилиб олинган қоидалар тўпламидир. Қуръон ва Суннат асосида қоидалар ишлаб чиқилган, ана шу қоидалардан эса фиқҳий масалалар келиб чиққан. Демак, бизнинг далилимиз ҳам Қуръон ва Суннатдан олинган, лекин ўртадаги маълум восита орқали олинган. Ҳукм қоидадан олинган, қоида эса Қуръон ва Суннатдан олинган. Бундан бошқача бўлиши мумкин ҳам эмас. Ҳар бир ҳукмнинг далили борлиги мана шудир. Истисносиз, миллионта фиқҳий масала бўлса ҳам, мана шу йўл билан унинг далилини топаверасиз. Лекин Қуръон ва Суннатдан очиқ-ойдин далил қидирсангиз, ўн мингта масаладан биттасига далил топасиз, холос.

«Ҳанафий мазҳабига теран нигоҳ» китобидан

Мақолалар