Савол: Боин талоқдан идда ўтирган аёлга ошкора совчи қўйса бўладими?
Жавоб: Динимизда инсоннинг қадри, унинг шаъни шу қадар юксакки, ҳатто вафот этган одамга ҳам тириклар каби ҳурмат сақланади. Шунинг учун бир киши вафот этса, унинг беваси эрининг, никоҳнинг ҳаққи-ҳурмати туфайли идда ўтиради. Бу иддадан мақсад фақатгина унинг ҳомиладор бўлган-бўлмаганини аниқлаш эмас. Бева қолган аёл эри билан бирга яшаган ҳаётининг ҳурмати учун ҳам идда ўтиради. Шунинг учун эри вафот қилгани учун идда ўтирган аёлга ошкора совчи қўйиш мумкин эмас. Бундай аёлга совчи қўйилса, мақсадни очиқ айтмай, ишора билан изҳор қилинади. Бу нарса шариатимизда таъриз деб аталади. Масалан, бева қолган аёлнинг акасига «Синглингизнинг иддаси тугаганда менга хабар қилинг», дейиш мумкин.
Эри бор, аммо ундан боин талоқ олган аёлларнинг масаласи ҳам худди шундай. Уларга ҳам очиқча совчи қўйиб бўлмайди. Совчи бўлиш учун идда тугашини кутиш керак. Шундан кейингина, агар ўзининг эри уни қайтариб олмаса, иддаси тугаб, боши очиқ бўлгандан кейингина унга совчи қўйса бўлади.
Раҳматуллоҳ САЙФУДДИНОВ,
Юнусобод тумани бош имом-хатиби,
Тошкент ислом институти ўқитувчиси,
«Мирза Юсуф» жоме масжиди имом-хатиби
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Савол: Воқеа сурасини 40 кун ўқиш ҳақида сўрамоқчи эдим. Унда ҳар куни ўша куннинг сони бўйича ўқилади дейилган, яъни биринчи кун битта, иккинчи кун иккита, шу тарзда ўқиб борилиб, қирқинчи кун 40 та, жами 818 марта ўқилар экан. Шундай қилинса, ҳожатлар раво бўлар экан. Шу ҳақида маълумот берсангиз.
Жавоб: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Динимизда бундай шаклда кўрсатма келмаган. Яъни, Воқеа сурасини 40 кун давомида муайян ададда ўқилсин ёки шундай қилинса, ҳожатлари раво бўлади каби гаплар ишончли диний манбаларда зикр қилинмаган. Албатта, шом намозидан кейин воқеа сурасини ўқиган одам камбағаллик кўрмаслиги ҳақида машҳур саҳобий Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадис бор. Лекин мазкур ҳадисда бир марта ўқиш ҳақида гап боради.
Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким ҳар кеча Воқеа сурасини ўқиса, унга зинҳор фақирлик етмайди”, деганлар.
Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу қизларига ҳар кеча у(сура)ни ўқишга буюрар эди (Имом Байҳақий “Шўъабул иймон”да ривоят қилган).
Ўқимоқчи бўлган одам мана шу ҳадисга амал қилиб, ҳар кеча мазкур сурани ўқишга одатланса, мақсадга мувофиқ йўл тутган бўлади ҳамда ҳадисдаги фазилатга ноил бўлади. Валлоҳу аълам.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.