Сайт тест ҳолатида ишламоқда!
12 Июл, 2026   |   27 Муҳаррам, 1448

Тошкент шаҳри
Бомдод
03:18
Қуёш
05:00
Пешин
12:29
Аср
17:41
Шом
20:01
Хуфтон
21:38
Bismillah
12 Июл, 2026, 27 Муҳаррам, 1448
Мақолалар

Фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабаблари

14.12.2024   10996   1 min.
Фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабаблари
Муҳаммад Аввоманинг “Асарул ҳадис” асари орқали фиқҳий ихтилофлар сабабларини ўрганиш ислом фиқҳининг ривожланиш жараёнини тушуниш ва ҳадис илмининг аҳамиятини англаш учун муҳимдир. Бу китобда фиқҳий ихтилофларнинг келиб чиқиш сабабларини бир неча асосий омиллар орқали таҳлил қилинган:
  1. Ҳадисларнинг турли хил етиб келиши. Ҳадисларнинг тўлиқ ёки қисқача шаклда етиб келиши олимлар орасида турлича тушунишларга сабаб бўлган. Баъзан бир ҳадиснинг турли ривоятлари орасида тафовутлар мавжуд бўлиб, бу ҳукм чиқаришда фарқ пайдо қилган.
  2. Ҳадисларнинг саҳиҳлиги ва қабул қилиниши. Ҳар бир фиқҳ мазҳаби асосчиси ҳадиснинг саҳиҳлиги, иснод занжири, ва матннинг мазмунига нисбатан турлича ёндашган. Бу эса ихтилофларга олиб келган. Масалан, бир мазҳаб олимлари қабул қилган ҳадисни бошқаси заиф деб баҳолаган бўлиши мумкин.
  3. Ҳудудий ва маданий таъсирлар. Ҳадислар турли географик ҳудудларга тарқалган ва у ердаги шароит ва урф-одатларга мослашган. Шу сабабли, фиқҳий масалаларда маҳаллий таъсирлар ҳам ихтилофларни келтириб чиқарган.
  4. Қуръон ва ҳадисни талқин қилиш услублари. Баъзи олимлар Қуръон оятларини умумий қоидалар сифатида қабул қилган бўлса, бошқалари ҳадисларни асосий манба сифатида кўриб, тафсилотларни улардан чиқаришган. Ушбу методологик тафовутлар фикрлар хилма-хиллигига сабаб бўлган.
  5. Луғавий тафовутлар. Араб тилининг кенг қамровли бўлиши ва ҳадис матнларининг баъзан кўп маъноли иборалардан иборат бўлиши тафсирда турли талқинларга сабаб бўлган.
  6. Олимларнинг шахсий тажрибалари ва дунёқарашлари. Ҳар бир олим ўзининг билим ва тажрибасига асосланиб, ҳадисдан чиқарилган ҳукмга ўз қарашларини қўшган. Бу эса бир масалада турли фатволар чиқишига олиб келган.

Абдуллоҳ Комилов,
Тошкент ислом институти талабаси.

МАҚОЛА
Бошқа мақолалар
Янгиликлар

"Кўкалдош" билим юрти устозлари Туркияда малака оширмоқда

10.07.2026   8605   1 min.

Туркиянинг нуфузли Қорабук (Karabük) университетида илмий-амалий малака ошириш курсларида иштирок этаётган «Кўкалдош» ўрта махсус ислом билим юрти мударрислари учун белгиланган дастур асосида семинар ва учрашувлар тизимли давом этмоқда.


Дастлаб юртимиз вакиллари университет тарихи, таълим тизими ва илмий фаолияти билан яқиндан танишдилар. Сўнг университет Илоҳиёт факультети декани, доктор Абдужаббор Кавак иштирокида илмий-амалий семинар ташкил этилди. Унда таълим даргоҳининг илмий салоҳияти ва халқаро ҳамкорлик йўналишлари ҳақида атрофлича маълумот берилди.


Юртимиздаги диний таълим ислоҳотлари тақдимот қилинди


Дастур доирасида Ўзбекистондаги диний таълим тизимидаги ижобий ўзгаришлар «Кўкалдош» билим юрти мисолида хорижлик ҳамкорларга тақдим этилди:

  • Аҳрор домла Абдуллаев (билим юрти мударриси) араб тилида маъруза қилиб, юртимиздаги диний-маърифий соҳада амалиётга тадбиқ этилаётган ислоҳотлар мазмун-моҳиятини очиб берди;

  • Алиакбар домла Абдуллаев эса ўқув жараёнларини ташкил этиш, таълим сифатини назорат қилиш ва илмий-амалий фаолиятни йўлга қўйиш бўйича мазмунли тақдимот ўтказди.

Тажриба алмашинув: Ҳафта давомида Қорабук университети профессор-ўқитувчилари билан замонавий педагогик ёндашувларни жорий этиш юзасидан фикр алмашилди. Шунингдек, вакилларимиз Туркиядаги машҳур «Имом-хатиб» лицейлари фаолияти ва уларнинг илғор тажрибаларини жойларга чиққан ҳолда ўргандилар.

Сафар якунида университет раҳбарияти билан расмий учрашув бўлиб ўтди. Мулоқотда икки таълим муассасаси ўртасида ўзаро тажриба алмашишни бардавом қилиш, қўшма илмий лойиҳаларни амалга ошириш ва истиқболдаги ҳамкорлик режалари келишиб олинди.

"Кўкалдош" ўрта махсус ислом билим юрти
Матбуот хизмати

Ўзбекистон янгиликлари