Қандай қилиб ўзингизга тўғри баҳо беришингиз мумкин?
Инсон ўзига баҳо беришда тўртта жиҳатга алоҳида эътибор бериши керак:
• Моддий баҳолаш (қиз боланинг кийим-кечаклари, тақинчоқлари ва ҳоказо);
• Қобилиятни баҳолаш (муҳим ишларни қила олиш. Масалан, дарсларни ўзлаштириш, овқат пишириш, бозорлик қилиш, оилани асраш ва шунга ўхшаш ҳаётий муваффақиятлар);
• Ижтимоий муносабатни баҳолаш (оилавий алоқалар, дўсту биродарлар, ҳаётда муҳим ўрин тутадиган инсонлар билан алоқа);
• Аллоҳга муносабатни баҳолаш (ибодатлар, Аллоҳга етишишга тайёргарлик).
Инсон ўзига баҳо беришда мана шу жиҳатларнинг ҳаммасини эътиборга олиши керак. Биргина жиҳатини эътиборга олиб, ўзига баҳо бериши мутлақо нотўғри. Масалан, бир қизнинг ижтимоий алоқалари, ҳаётда тутган ўрни, мавқеи – ҳаммаси жойида, лекин ташқи кўриниши унчалик жозибадор эмас. Бечора қиз «Ҳамма нарсани ташқи кўриниш ҳал қилади» деб билади. Шунинг учун ўзига ниҳоятда ёмон баҳо беради. Бахтга эриштирадиган жуда кўп нарсаларга эга бўлса-да, ўзини бахтсиз ҳис қилади.
Энди бошқа бир қизни олайлик. У ногирон, лекин ўзига юқори баҳо беради, чунки ўзидаги афзалликларнинг барчасини кўра олади. Аъзоларидан йўқотганларини ибодатлар билан тўлдиради. Руҳиятидаги кемтикларни гўзал ижтимоий алоқалар билан тўйинтиради. Шунинг ўзи унга тақдирдан розилик, бахт-саодат туҳфа қилади.
Бу ҳадис – бахтли оила қуриш тамойилларидан биридир. Бу ҳадис эркакларга ўз аёлига одилона муносабатда бўлишни ўргатади, аёлларга ҳам ўз эрига қандай муносабатда бўлишни кўрсатиб беради. Ҳар икки томон жуфтининг яхши хислатларини кўришга ҳаракат қилсин. Ёқтирмайдиган бирор феъли бўлса, шу сабабли жуфтидан нафратланмасин, дарҳол унинг яхши тарафларини кўз олдига келтирсин. Шунда тинчланиб, қалбига осойишталик киради, натижада бу оила саодат қасрига айланади.
Юқорида айтиб ўтилганидек, қиз бола ўзига, ҳаётига гўзал услубда ёндашиши керак. Ўзида бирор ёқимсиз жиҳатни кўрса, бундан бошқа, ҳаётини гўзалликка тўлдирадиган кўплаб яхши тарафлари борлигини ёдга олсин. Шунда албатта бахтли бўлади.
Абдуллоҳ Абдулмуътий, Ҳуда Саъид Баҳлулнинг
“Қулоғим сенда қизим” китобидан Ғиёсиддин Ҳабибуллоҳ,
Абдулҳамид Умаралиев таржимаси.
Кеч ухлаш умрни қисқартиради
Тадқиқотларга кўра, дунё аҳолисининг 58 фоизи уйқусизликдан азият чекмоқда. Бунинг биринчи сабаби гаджетлар доимий томоша қилиш оқибатида кечки соат 23:00 дан кейин ухлашга одатланишдир.
Кеч ухлаш соғлиққа бир қанча хавф туғдиради.
Жигар ва бошқа аъзолар ўзини тиклай олмайди. Инсон организмидаги барча аъзолар тунда, айниқса, соат 22:00–02:00 оралиғида фаол тикланиш жараёнига киришади. Хусусан, жигар соат 23:00 дан кейин танани фаол тозалаш (детоксикация) вазифасини бажаради. Агар инсон у пайтда ухламаган бўлса, вазифа тўлиқ бажарилмайди. Бу эса чарчоқ, безовталик, тушкунликка олиб келади.
Гормонлар мувозанати бузилади. Уйқу вақтида, айниқса, соат 22:00–01:00 орасида ўсиш гормони (мелатонин ва соматотропин) ишлаб чиқарилади. Бу гормонлар иммунитетни кўтариш, тери ва ҳужайраларни тик лаш, стрессни камайтиришга хизмат қилади. Агар ухлаш кечикса, бу гормонлар кама йиб боради.
Ақлий фаолият сусаяди. Эътиборни жамлаш, эслаб қолиш қобилиятининг пасайиши айнан ўз вақтида ухламаслик билан боғлиқ. Оқибатда иш унумдорлиги ёмонлашиб, сифатли ўқишга ҳам салбий таъсир қилади.
Руҳий мувозанат бузилади. Соат 23:00 дан кейин ухлайдиган инсонларда депрессия, қўрқув, руҳий заифликлар кўп кузатилади.
Юрак уриш мувозанати ёмонлашади.
Сўнгги йилларда юракқон томир касалликлари ҳам кўпайиб, ҳам “ёшариб бормоқда”. Кам ва ўз вақтида ухламаслик юракни зўриқтириб, умрнинг қисқаришига сабаб бўлмоқда. Юракни даволаш учун ўз вақтида ухлаш керак.
Энг фойдали уйқу эса соат 22:00 дан 05:00 гача бўлади. Чунки айнан шу соатларда уйқу фазалари мукаммал кечади.
Интернет манбалари асосида тайёрланди.
“Ҳидоят” журналининг 2025 йил 8-сонидан
http://hidoyatuz.taplink.ws
