30 Октябр, 2026, 19 Жумадул аввал, 1448
30 Октябр, 2026, 19 Жумадул аввал, 1448
-67وَإِنِّي الدَّهْرَ أَدْعُو كُنْهَ وُسْعِي لِمَنْ بِالْخَيْرِ يَوْمًا قَدْ دَعَا لِي
Маънолар таржимаси: Мен умрим бўйи тоқатим етганча мен учун бирор кун эзгу дуо қилган кишининг ҳаққига дуо қиламан.
Назмий баёни:
Мен доимо дуода етганча кучим,
Эзгу дуо қилганга мени бирор кун.
Луғатлар изоҳи:
وَإِنِّي – олтита насб қилувчи ҳарфлардан бири, таъкидлаш маъносида келади. اِنَّ га ёпишиб турган мутакаллим ي унинг исми, жумла хабаридир.
الدَّهْرَ – луғатда “замон”, “аср” ва “узун умр” маъноларини англатади. Бу ерда Нозим ўзининг умри муддатини ирода қилган. Зарфликка кўра насб бўлиб турибди.
أَدْعُو – ноқис музориъ феъли. Бу феълда фақатгина و нинг заммасини сукун қилиш қоидаси бор холос.
كُنْهَ – мафъул. Бу калима луғатда бирор нарсанинг аслини, ғоясини ва миқдорини англатиш учун ишлатилади.
وُسْعِي – мутакаллим ي га изофа қилинган. Бу калима луғатда “тоқат” маъносига тўғри келади.
لِ – жор ҳарфи اِلَى маъносида келган.
مَنْ – жор мажрур اَدْعُو феълига мутааллиқ. Бу калима турли маъноларда қўлланилади:
1. Исми шарт. Масалан, مَنْ يَعْمَلْ
2. Исми истифҳом. Масалан, مَنْ أَتَى
3. Исми мавсула. Масалан, (Ҳаж сураси, 18-оят);
4. Накраи мавсуфа. Бунга ушбу матнда келган مَنْ мисол бўлади.
بِ – мафъулун биҳга қўшилиб келган зоида жор ҳарфи.
الْخَيْرِ – жор мажрур دَعَاфеълига мутааллиқ.
يَوْمًا – зарфликка кўра насб бўлиб турибди. Бу калима икки хил маънода ишлатилади:
1. Тонг отгандан қуёш ботгунча бўлган вақт;
2. Мутлақ вақт.
Бу ўринда иккинчи маънода ишлатилган.
قَدْ – “таҳқиқия” маъносида келган.
دَعَا – мозий феъли, фоили مَنْ га қайтадиган яширин هُوَ дир.
لِي – жор мажрур دَعَا феълига мутааллиқ.
Матн шарҳи:
Ўший раҳматуллоҳи алайҳ “мен умрим давомида, хусусан, ушбу ишимнинг сўнгида менга бирор марта бўлсин, эзгу дуо қилган барча дўстларим ҳақларига доимо дуо қилиб юришни ўзимнинг бурчим деб биламан”, – дея ўқувчиларининг ҳақларига дуо қилиб сўзларини якунлаган.
Аллоҳ таоло Ўший бобомизга ва тўғри эътиқодни етказиш йўлида хизмат қилиб ўтган барча уламоларга мўл-кўл мукофотлар ато қилиб, ётган жойларини жаннат боғларидан қилган бўлсин. Бизларни ҳидоятда собитқадам қилиб, гўзал оқибатга эришиш бахтига муваффақ қилсин!
Мана шу ўринда шарҳимиз поёнига етди. Сўнги сўз ўрнида китобни Ўший бобомизнинг услубларига эргашиб назм билан якунлаш маъқул кўрилди:
Амал поёнига етганда алҳол,
Шукр-ла дуога ўтамиз дарҳол:
“Роббимиз Сенгадир ҳамду санолар,
Раҳматлари чексиз Олий Зул жалол”.
Бўлсин салавоту салом баркамол,
Ҳошимий Набийга соҳиби жамол.
У зотнинг суннатин тутган жамоа,
Ҳавзи кавсаридан бўлгайлар хушҳол.
Эътиқод мусаффо бўлса қай бир ҳол,
Суннат, жамоадан айрилмоқ муҳол[1].
Мусаффо эътиқод даъвоси билан,
Ихтилоф-ла ўтган қанча аҳли зол[2].
Амал эътиқод-ла бўлса иттисол,[3]
Жонланар, ташнага етгандек зилол.
Ёки тун қўйнида юлдузлар аро,
Зулматни ёритган тўлин ой мисол.
Шарҳимиз чўзилиб кетди, эҳтимол,
Аммо бари зарур, олмангиз малол.
“Муқийн”[4] лар сафида бўлолган банда,
Дунё охиратда кўрмагай завол.
Аллоҳдан ёлвориб сўраймиз шу ҳол:
Ўший бобомизни раҳматингга ол,
Қилган дуоларин ижобат этиб,
Охиратда бергин саодат навол![5]
Қодир Зотга дуо қилганда алҳол,
Унинг қулига ҳам сўрангиз иқбол.
Сизларга саодат тиларман мудом,
Токи мавжуд экан бу танда мажол!
Оламлар Роббисига ҳамду санолар, Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафога ҳамда у зотнинг аҳли оилаларию саҳобаи киромларига салавот ва саломлар бўлсин!
Кейинги мавзу:
“Бадъул амолий” матни ва назмий баёни.
Анқарада бўлиб ўтадиган Туркий давлатлар ташкилоти (ТДТ)нинг 13-саммити арафасида Туркия оммавий ахборот воситалари Ўзбекистондаги иқтисодий ислоҳотлар, унинг минтақавий ҳамкорликдаги ўрни ва туркий халқларнинг умумий маданий меросига қўшган ҳиссасини кенг ёритаяпти, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Хусусан, “Diriliş Postası” ва “Yeni Şafak” газеталари мамлакатимиз тараққиётига оид материалларни чоп этди. “Ülke TV” телеканалида Ўзбекистон тарихи ва тамаддуний мероси ҳақида 22 қисмли ҳужжатли фильмлар туркуми намойиш қилинди.
“Diriliş Postası”даги “Янги Ўзбекистон – туркий дунёда нуфузи ортиб бораётган стратегик куч” сарлавҳали мақолада таъкидланишича, 2017–2025 йилларда юртимиз иқтисодиёти йилига ўртача 6 фоиздан кўпроққа ўсган. 2026 йилнинг биринчи ярмида ўсиш кўрсаткичи 8,5 фоизни ташкил этиб, хорижий инвестициялар ҳажми 28 миллиард долларга яқинлашган.
“Fitch” ва “Standard & Poor’s” агентликлари томонидан Ўзбекистоннинг кредит рейтинги ижобий прогноз билан “BB−” дан “ BB” даражагача кўтарилганига эътибор қаратган. Энергетика соҳасидаги ислоҳотлар, хусусийлаштириш жараёнлари, инвестиция муҳитининг яхшиланиши ва Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлишга тайёргарлик бунинг асосий омиллари сифатида қайд этилган.
“Yeni Şafak” нашрида “Ислоҳотлар негизида Янги Ўзбекистон барпо этилмоқда” номли мақола чоп этилди. Материалда Ўзбекистон тараққиётининг асосини ташкил этувчи ёшлар қатламига алоҳида урғу берилган.
Таъкидланишича, Ўзбекистон аҳолисининг қарийб 52 фоизи 30 ёшга тўлмаган ёшлардан иборат. Шу билан бирга, нашрда Самарқанд ва Бухоронинг туризм салоҳияти ҳамда республиканинг халқаро мавқеи мустаҳкамланиб бораётгани эътироф этилган.
Туркия матбуоти ТДТ доирасидаги ҳамкорликка алоҳида эътибор қаратмоқда. Ўзбекистон 2019 йилда ташкилотнинг тўлақонли аъзосига айланди, 2022–2023 йилларда эса унга раислик қилиб, Самарқандда муҳим саммитни ташкил этди ҳамда 100 дан ортиқ тадбирларни ўтказди.
Ушбу даврда “Туркий дунё нигоҳи – 2040” концепцияси ва 2022–2026 йилларга мўлжалланган стратегия қабул қилинди. Туркий давлатлар ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажми 10 миллиард доллардан ошди, транспорт ва логистика соҳаларида инвестициявий алоқалар ҳамда қўшма лойиҳалар кенгайиб бормоқда.
“Diriliş Postası”нинг маълум қилишича, Президент Шавкат Мирзиёев ТДТ саммитларида ҳамкорликни амалий ривожлантиришга қаратилган 100 га яқин ташаббусни илгари сурган. Янги иқтисодий имкониятлар макони, саноат альянси ҳамда Темир йўл маъмуриятлари кенгашини ташкил этиш шулар жумласидандир.
Шунингдек, “Üлке ТВ” телеканали мамлакатимизнинг Анқарадаги элчихонаси кўмагида суратга олинган “Ўзбекистон тамаддунига саёҳат” номли ҳужжатли фильмлар туркумининг ҳафталик намойишини бошламоқда. Тасвирга олиш ишлари Самарқанд, Бухоро ва Тошкент шаҳарларини қамраб олган бўлиб, мамлакатнинг туркий ва ислом цивилизациялари тарихидаги аҳамиятини очиб беради.
Фильмларда Имом Бухорий, Мирзо Улуғбек, Имом Мотуридий, Баҳоуддин Нақшбанд ва Амир Темур мероси намойиш этилади. Лойиҳа турк томошабинларини муштарак тарихий илдизлар, маданий алоқалар ҳамда минтақанинг жаҳон илм-фани ва маънавий тафаккурига қўшган ҳиссаси билан таништиришга қаратилган.
Бўлажак саммит арафасида чоп этилган ушбу мақолалар ва телевизион лойиҳа Ўзбекистон–Туркия алоқалари мустаҳкамланиб бораётгани ҳамда иқтисодиёт, сиёсат ва маданият соҳаларида ҳамкорликни кенгайтиришга бўлган интилишни яққол кўрсатади. Энг муҳими, Ўзбекистон туркий дунёдаги интеграция жараёнларининг фаол иштирокчиларидан бири сифатида эътироф этилмоқда.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 