30 Март, 2026, 10 Шаввол, 1447
30 Март, 2026, 10 Шаввол, 1447
ТАОМЛАНИШ СИРЛАРИ (7 қисмдан иборат)
ни
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
(5-қисм)
R Қуръони карим ояти карималари,
R Жаноби Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг муборак ҳадиси шарифлари,
R динимиз асослари,
R шариатимиз ҳукмлари,
R шарқона одобларимиз,
R мазҳабимиз меъёрлари,
R жамиятшунослик алоқалари,
R одамгарчилик муносабатлари,
R инсоний туйғулар,
R руҳшунослик сир-асрорлари,
R юртимиз урф-одатлари,
R ўзбекчилик қоидалари,
R маданиятимиз ахлоқлари,
R инсоний ақл ва ахлоқий нормалар,
R доно мақолларимиз,
R миллий анъаналаримиз,
R диний қадриятларимиз,
R халқимиз онг-тафаккури,
R миллатимиз менталитети,
R доно халқимиз дунёқараши,
R мусулмончилигимиз кўрсатмалари
а с о с в а н е г и з л а р и д а
– улуғ аждодларимиздан давом этиб келаётган дуру гавҳар ривоятлари ва ноёб ҳикматлари,
– буюк ота-боболаримиздан эшитиб келаётган тилло билан тенг панд-насиҳатлари ва бетакрор ҳикоялари,
– меҳрибон ота-оналаримиздан ўрганиб келаётган гавҳар ўгитлари ва мислсиз сўзлари,
– элимиз таниган ва халқимиз тан олган устозларимиздан таълим олиб келаётган зар тушунчалари ва бебаҳо илмлари,
– жаннатмакон юртимиз – муқаддас Ватанимиз таълим масканларида таралаётган дурдан аъло фанлар ва беқиёс билимлар,
– замонавий олимларнинг билимлари, турли соҳа мутахассисларининг ажойиб кашфиётлари,
– бугунги кунда ва доим керак бўладиган ҳаётий масалалар, долзарб мавзулар, қизиқарли маълумотлар ҳамда халқимиз орасида эътироф этилган мезонлар
дан
улуғ устозларимиз – табаррук уламоларимиз кенг, чуқур ва унумли истеъфода этиб, батафсил тақдим этган
ДАСТУРХОН АТРОФИДА ЎЗИНИ ТУТИШ, ТАОМЛАНИШ,
ИЧИМЛИК ИЧИШ ҲАМДА ОВҚАТЛАНГАНДАН КЕЙИНГИ
ТАРТИБ-ҚОИДАЛАР ВА ОДОБЛАР
га доир ниҳоятда фойдали маслаҳат, керакли тавсия ҳамда энг муҳим одобларидан намуналар:
ТАОМЛАНИШДАН ОЛДИН:
1) Овқатланишдан аввал икки қўлни бўғимигача уч марта ювилади;
2) таомдан аввал ҳам, кейин ҳам қўлни ювиш керак;
3) таомдан аввал тиззалаб ўтирилиб, икки билакни тиззалар ўртасига қўйиб, икки қўл билаккача ювилади;
4) ювилган қўл силкитилмайди;
5) ювилган қўл ишлатилган кир нарсага эмас, балки тоза сочиққа артилади;
6) мезбонлар таклиф этмагунча, дастурхон атрофига ўтирмаслик;
7) таомга чақирилганда унга жавоб бериш яна бир одобдир;
8) одобли инсон зиёфатга кетаётиб мезбоннинг изнисиз у ерга чақирилмаган кишини олиб бормайди;
9) чақирилмаган жойга бормаслик;
10) таклиф этилган жойга кечикмаслик;
11) таом камтарин ҳолда ўтириб ейилади;
12) таомланишдан олдин ва кейин қўлни ювиш;
13) таомни суфрада, яъни дастурхонда емоқ;
14) дастурхонга биринчи бўлиб нон маҳсулотлари келтирилади;
15) дастурхон атрофида ўтирганлар овқатга таклиф этилиб, сўнгра ейилади;
16 агар имкони бўлса, ёлғиз овқатланилмайди;
17) таомланаётганда оёқ кийимни ечиб ўтирмоқ;
18) овқат маҳали бўлган вақтларда ҳеч кимнинг уйига унинг чақириғисиз бормаслик;
19) овкатланаётган одамлар бор жойга салом бериб киришлик;
20) дастурхон солиниб, таом ҳозир бўлса, намоз вақти бўлиб қолса, аввал таомни еб, сўнг намоз учун туриш лозим. Шу шарт биланки, намоз қазо бўлмасин. Агар вақт жуда кам қолган бўлса-ю, намоз қазо бўлиш хавфи бор бўлса, унда олдин намоз ўқиган афзал;
21) бир кишилик таомни икки киши ейдиган бўлиб қолса, бунга монеъ бўлмаслик.
(5 – қисм тугади. Давоми бор...).
Иброҳимжон домла Иномов
Жорий йилнинг март ойида Шайх Нуриддин Холиқназар ҳазратлари раҳбарлигида Ўзбекистон делегациясининг Швецияга амалга оширган сафари мамлакатимизнинг диний-маърифий соҳадаги халқаро алоқаларида янги босқични бошлаб берди, дейиш мумкин. Ушбу ташриф давомида Швецияда Ўзбекистоннинг диний-маърифий соҳадаги ислоҳотлари, бағрикенглик муҳити ва миллатлараро ҳамжиҳатликка бағишланган халқаро семинар ва учрашувлар бўлиб ўтди.
Тадбирларда мамлакатимизда жаҳолатга қарши маърифатни ривожлантириш, аҳолининг диний билимини ошириш ва ёшларни зарарли таъсирлардан ҳимоя қилиш бўйича олиб борилаётган ишлар ҳақида маълумот берилди.
Шунингдек, Стокгольмдаги масжидларда ва Швеция диний етакчилари билан учрашувлар ташкил этилди. Уларда мамлакатимиздаги масжидлар, Қуръон курслари, Фатво маркази ва диний таълим тизимидаги янгиланиш ва ютуқлар ҳақида маълумотлар тақдим этилди. Бу эса нафақат швецияликлар, балки бошқа халқаро экспертларда ҳам катта қизиқиш уйғотди.
Сафар давомида Швеция, Норвегия ва Даниядаги ватандошлар билан учрашувлар ташкил этилгани, уларнинг жамиятдаги фаоллиги ҳамда ватанпарварлигини оширишга доир амалий ишлар қилингани нуфузли доираларда эътироф этилмоқда.
Бу каби муҳим тадбирлар Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги нуфузини мустаҳкамлаш, хориждаги ватандошлар билан ҳамкорликни ривожлантириш ва миллий маънавий қадриятларни асраб-авайлашда катта аҳамият касб этади. Зеро, Президентимиз Шавкат Мирзиёев раҳнамолигида юртимизда диний-маърифий соҳада кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Жумладан, масжид ва мадрасалар фаолиятини қўллаб-қувватлаш, Қуръон таълими ва диний билимларни тизимли йўлга қўйиш, соҳага замонавий технология ва ёндашувларни жорий этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Сўнгги йилларда диний таълим муассасалари сонининг ошиб бориши, янги масжидлар барпо этилиши, Қуръон курсларининг кўпайиши, халқаро ҳамкорлик алоқалари кенгайиб, янги босқичга кўтарилиши дунё ҳамжамияти томонидан тан олинмоқда.
Мусулмонлар бир-бирлари билан яхшилик йўлида ҳамкорлик қилишса, Аллоҳ таоло уларни яхши кўради. Чунки Унинг амрини ижросига киришилган бўлади. Аллоҳ таоло қуръони каримда бундай марҳамат қилган: “Яхшилик ва тақво йўлида ҳамкорлик қилинг. Гуноҳ ва душманлик йўлида ҳамкорлик қилманг”, (Моида сураси, 2-оят).
2022 йилда Туркий Давлатлар Ташкилотига аъзо мамлакатлар муфтийлар кенгаши доирасида Фатво маркази тузилган. Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво маркази бу ташкилотда энг фаол иштирокчилардан бири ҳисобланади. Йиғилишларда биргаликда фатво ишлаб чиқиш, қабристонлар ва ер майдонлари масалалари, замонавий турмуш масалалари муҳокама қилинмоқда.
Диний-маърифий соҳадаги яқин кунлардаги тарихий воқеликлар — Ислом цивилизацияси маркази ҳамда Имом Бухорий масжид-мажмуасининг очилиши ҳам қувонч устига қувонч бўлди. Бу марказлар нафақат миллий маърифатимиз ва илмий меросимизни асраб-авайлаш, балки Ўзбекистоннинг халқаро миқёсдаги диний-таълим маркази сифатида танилишига замин яратади. Чунки бу янги маърифат марказлари орқали авлодларимиз қадимий илм ва маърифат меросини ўрганиб, замонавий билим ва тажрибаларини бойитиш имконига эга бўлмоқда.
Юртимиз аввалдан жаҳон илм-фани ривожига ҳисса қўшган буюк алломалар ватани сифатида танилган. Бугун Янги Ўзбекистон уламолари ана шу бой меросга муносиб равишда халқаро миқёсда диний-маърифий фаолиятни изчил давом эттирмоқда. Улар нафақат мамлакатимизда, балки дунёнинг турли ҳудудларида ислом маърифатини тарғиб этишда фаол иштирок этишмоқда.
Мамлакатимиз раҳбарининг 2025 йил 21 апрелдаги "Фуқароларнинг виждон эркинлиги ҳуқуқи кафолатларини янада мустаҳкамлаш ҳамда диний-маърифий соҳадаги ислоҳотларни янги босқичга олиб чиқиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармонида диний-маърифий соҳадаги халқаро ҳамкорлик муносабатларини янада ривожлантириш ҳамда самарадорлигини ошириш устувор йўналишлардан бири этиб белгиланган.
Бугунги кунда 100 га яқин давлат ва халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик алоқалари йўлга қўйилган. Жумладан, Ислом олами уюшмаси, Ислом ҳамкорлик ташкилоти ва унинг ҳузуридаги Халқаро Ислом фиқҳи академияси, Мусулмон уламолар ва донишмандлар кенгашлари, шунингдек, Саудия Арабистони, Миср ва Иордания каби давлатларнинг нуфузли диний муассасалари билан ҳамкорлик ўрнатилган. Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Кавказ, Туркия, Россия, Литва ва Италия мусулмонлари идоралари билан меморандум ва келишувлар имзоланган.
Хориждаги ватандошлар билан ишлашга ҳам алоҳида эътибор қаратилган. Хориждаги ватандошлар билан алоқаларни ривожлантириш, уларнинг диний саводхонлигини ошириш ва миллий қадриятларга садоқат руҳида тарбиялаш устувор вазифа сифатида белгиланган. Шу асосда 2026 йилда Европа, АҚШ, Россия, Корея каби мамлакатларга сафарлар ташкил этилиб, ватандошлар ҳолидан хабар олиш, уларнинг Рамазон ойини кўтаринки руҳда ўтказишига кўмаклашиш ва диний-маърифий тадбирларда иштирок этишлари таъминланди.
Зеро, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Мўминлар ўзаро дўстликда, меҳрибонликда, яхлит бир танага ўхшайди. Ундаги бир аъзо хаста бўлса, қолганлари ҳам унга қўшилиб бедор бўлиб, иситмалайди”, деганлар (Нўъмон ибн Башир розияллоҳу анҳудан Икки шайх ривоят қилган).
Хулоса қилиб айтганда, янги маърифат марказлари ва халқаро алоқалар орқали Ўзбекистон уламолари катта тарихий илмий мерос ва маърифий ютуқларни дунё ҳамжамиятига етказишда фаол давом этади. Бу эса, ўз навбатида, юртимиз ва юртдошларимиз орасида илм-маърифат ва бирдамлик муҳитини янада яхшилаш баробарида давлатимизнинг халқаро нуфузи бундан-да ошишини таъминлайди, иншааллоҳ!
Зайниддин Эшонқулов,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси ўринбосари
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 