Муфтий ҳазратнинг мақоласи араб дунёсида кенг тарғиб қилинмоқда
Яқинда, аниқроғи 2025 йилнинг февраль ойида Иордания мамлакатининг пойтахти Уммон шаҳридаги электрон ахборот агентлиги ўзининг араб ва инглиз тилларида фаолият юритадиган "Уммон" номли веб-сайтида Ўзбекистон мусулмонлари идораси раиси, муфтий Нуруддин Холиқназар ҳазратларининг "Ўзбекистондаги буюк мерос: "Катта Лангар Қуръони”нинг қўлёзма тарихи" мавзусидаги илмий мақоласини нашр қилинган эди.
Жорий йилнинг апрель ойида эса ушбу мақолани Исломий ҳамкорлик ташкилотининг расмий босма нашри “OIC Journal” ҳам ўз саҳифасида эълон қилди.
Араб тилида эълон қилинган ушбу мақолада Муфтий ҳазратлари тарихий қўлёзма асар ҳақида маълумот берар экан, унинг ёзилиш тарихи VIII асрнинг охирларига тўғри келишини таъкидлаган. Бунга асос эса 2000 йилда Гронинген университетининг Изотоп тадқиқиот маркази рус ва голланд олимлари ушбу қўлёзмада эрамизнинг 775-995 йиллари оралиғига оид радиокарбонни анқилаганини келтирган. Бу давр эса араб тили грамматикасининг шаклланиш палласига тўғри келиши айтилган. Демак, бизнинг диёрларимизда илм-фан ва маърифатнинг тарихи жуда қадимий эканлигини бу илмий асослар яна бир бор исботлайди.
Китобнинг айнан “Катта Лангар Қуръони” деб аталиши ҳақида ҳам аниқликлар киритган муаллиф Қуръони карим узоқ йиллар сақланиб келинган Қашқадарё вилоятидаги “Лангар ота” масканидан олганини таъкидлаган.
Мақола билан танишган ўқувчи унинг турли йилларда турли хил вазиятда сақлангани, қаровсиз қолгани туфайли аксар варақлари йўқолиб кетгани, ҳозирги вақтда қанча саҳифаси қаерда сақланаётгани ҳақида ҳам маълумотларни умумийлаштирганига гувоҳ бўлади. Сўнги йиллардаги қадимий қўлёзмани сақлаш, авайлаб асраш ишлари унга янги ҳаёт бергани таъкидланган. Ўзбекистон Республикаи Президенти Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан 2019-2021 йиллар давомида қўлёзма кенг қамровли реставрациядан ўтказилди. Франциянинг Лувр музейи реставраторлари маҳаллий мутахассислдар билан биргаликда амалга оширган бу нозик жараён асрлар давомида унга етган зарар ва эскиришларни бартараф этган.
Муфтий ҳазратнинг ушбу илмий мақоласи орқали бутун ислом оламига юртимизда тарихий, илмий меросларни сақлаш, илм-фанга эътибор, ислом илмларини ривожлантиришга қаратилган хатти-ҳаракатлар яна бир бор намоён қилиб берилди. “Катта Лангар Қуръони” қўлёзмаси исломшунослик ва маданий меросни асраб-авайлашнинг исботи бўлиб хизмат қилади. Унинг аҳамияти Ўзбекистон чегараларидан чиқиб, инсоният учун маънавий-тарихий хазина бўлиб хизмат қилмоқда.
Қадимдан ислом илмлари бешиги бўлиб келган юртимиз бу каби асарларни ўрганиш ва сақлашда ҳамда кўп асрлик ислом анъаналарини замонавий тадқиқотлар ва уларни асраш усуллари билан боғлаш борасида ҳам дунё халқларига ўрнак бўлаётгани яна бир карра ушбу мақолада очиб берилган.
Зайниддин ЭШОНҚУЛОВ,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
раисининг ўринбосари
Бухорода икки янги жоме масжиди қурилиши кўздан кечирилди
Бухоро вилоятида янги жоме масжидларини барпо этиш ва ободонлаштириш ишлари изчил давом этмоқда. Шу муносабат билан Ўзбекистон мусулмонлари идораси Бухоро вилояти вакили, вилоят бош имом-хатиби Жобир домла Элов Когон шаҳри ва Когон туманида қурилаётган икки масжидда бўлиб, қурилиш ишларининг бориши билан танишди.
Дастлаб Когон туманидаги “Хўжа Каъбул Ахбор Вали” жоме масжидининг янги биносида олиб борилаётган қурилиш ишлари кўздан кечирилди. Ташриф давомида масъуллар билан қурилиш жараёни муҳокама қилиниб, ишларни белгиланган муддатларда ва сифатли амалга ошириш юзасидан тегишли тавсия ҳамда таклифлар берилди.
Лойиҳага кўра, янги масжид хонақоҳи ва кенг ҳовлиси билан биргаликда 1000 нафардан зиёд намозхонни қабул қилиш имкониятига эга бўлади. Мажмуа таркибида муҳташам гумбаз, замонавий таҳоратхоналар, маъмурий бинолар, янги дарвоза, автотураргоҳ ҳамда кўкаламзорлаштирилган ҳудудлар барпо этилади. Шунингдек, масжид ҳудудидаги тарихий ҳовуз ва қадимий қудуқни реставрация қилиш ишлари ҳам амалга оширилиши режалаштирилган.
Шундан сўнг Когон шаҳрида барпо этилаётган “Ҳазрати Билол” жоме масжидида ҳам қурилиш ишларининг бориши ўрганилди. Масъулларга қурилиш сифатини янада ошириш, меъморий ечимларга алоҳида эътибор қаратиш ва ишларни ўз вақтида якунлаш бўйича тегишли кўрсатмалар берилди.
Лойиҳага мувофиқ, мазкур масжид шарқона миллий меъморий услубда қурилиб, 900 нафар намозхонга мўлжалланади. Мажмуада кутубхона, омборхона, 20 кишилик таҳоратхона, маъмурий хоналар, баланд гумбаз, икки пештоқли кириш дарвозаси ҳамда баландлиги 33 метр бўлган минора барпо этилади. Шунингдек, автотураргоҳ, ҳовуз ва яшил ҳудудлар ташкил этилиши режалаштирилган.
Қайд этилганидек, қурилиш ишлари масжидларнинг ҳисоб рақамларига тушаётган маблағлар ҳамда саховатпеша ҳомийларнинг хайриялари асосида амалга оширилмоқда.
Янги масжидлар юртимизда диний-маърифий муҳитни янада мустаҳкамлаш, аҳолига муносиб ибодат шароитларини яратиш ва миллий меъморчилик анъаналарини асраб-авайлашга хизмат қилиши билан аҳамиятлидир.
Аллоҳ таоло ушбу хайрли бунёдкорлик ишларини баракали қилиб, уларнинг муваффақиятли якун топишини насиб этсин.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Бухоро вилояти вакиллиги
Матбуот хизмати
