ШАЙХ ЗИЁВУДДИНХОН ИБН ЭШОН БОБОХОН
Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси раиси, беш республика муфтийси
Яшаган йиллари: 1908-1982
Муфтийлик йиллари: 1957 – 1982
Шайх Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон 1908 йили 10 январда Тошкент шаҳрида туғилган.
1943 йилда Диний назорат ташкил қилишда отаси Шайх Эшон Бобохон ибн Абдулмажидхон билан жонбозлик кўрсатган. 1943-1948 йилларда Диний назоратнинг масъул котиби, 1948-1957 йилларда раис ўринбосари вазифасида хизмат қилган. 1957 йили муфтий Эшон Бобохон ибн Абдулмажидхоннинг вафотидан сўнг шу идорага раис ва муфтий этиб сайланган.
Шайх Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохоннинг хизматлари:
– Жаҳондаги 80 га яқин ислом ва араб давлатларига сафар қилиб Ислом дунёси билан Совет давлати ва иттифоқда яшаётган мусулмон халқларни яқинлаштирди, сиёсий-маданий алоқаларни ўрнатишга воситачи бўлди;
– 10 та давлат раҳбарининг шахсий меҳмони бўлди;
– Тошкент, Москва, Душанбе, Самарқанд, Боку шаҳарларида ислом олами ва глобал миқёсдаги долзарб мавзуларга бағишланган халқаро анжуманларни ташкил этиб, маърузалар билан иштирок этди;
– “Совет Шарқи мусулмонлари” журнали араб, инглиз, форс, француз, ўзбек тилларида нашр этилди;
– Иттифоқ Министрлар Советининг Диний ишлар бўйича Кенгаш таркибидаги Мусулмон ташкилотларининг халқаро алоқалар бўлими раҳбари сифатида 1962 йилдан 1982 йилгача фаолият юритди;
–1971 йилда Имом Бухорий номидаги Тошкент ислом институти ташкил қилди;
– СССР, Иордания, Марокаш, Ливан мамлакатларининг орден ва мукофотларига сазовор бўлган.
Халқаро ташкилотларга аъзолик:
– Жаҳон Масжидлар Кенгаши аъзоси;
– Жаҳон Тинчлик Кенгаши аъзоси;
– Иттифоқ Тинчлик Қўмитаси ҳайъат аъзоси;
– Осиё ва Африка бирдамлик ташкилоти аъзоси;
– Ислом Конференцияси ташкилоти аъзоси;
– Хорижий давлатлар билан дўстона ва маданий алоқалар ўрнатиш Совет қўмитаси ҳайъат аъзоси;
– Ўзбекистон Тинчлик қўмитаси ҳайъат аъзоси;
– Ўзбекистон Хорижий давлатлар билан дўстона ва маданий алоқалар ўрнатиш жамиятининг ҳайъат аъзоси.
Шайх Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон 1982 йили 23 декабрда Тошкентда вафот этди.
2023 йил 27 июнда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Фармони билан Шайх Зиёвуддинхон ибн Эшон Бобохон ҳазратлари “Олий Даражали Имом Бухорий” ордени билан мукофотланди.
“Сolombo Times”: Ўзбекистонда “Учинчи Ренессанс” ғоясини амалга ошириш давлат сиёсатига айланган
Шри-Ланканинг “Сolombo Times” нашрида “Ўзбекистонда Янги уйғониш даври: келажак технологиялари ёрдамида буюк ўтмишни қайта тиклаш” сарлавҳали таҳлилий мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Шри-Ланкалик таниқли журналист Фазан Наваз томонидан ёзилган ушбу материалда сўнгги ўн йилда Ўзбекистонда Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан Янги Ўзбекистонни бунёд этиш, “Учинчи Ренессанс” ғоясини амалга оширишга қаратилган ислоҳотлар ва уларнинг самарали натижалари хусусида сўз юритилган.
Муаллифнинг ёзишича, Марказий Осиё марказида сокин, аммо улкан аҳамиятга эга инқилоб юз бермоқда. Бу кураш қурол-яроғ билан эмас, балки қўлёзмалар, музейлар ва микрочиплар ёрдамида амалга оширилмоқда.
Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида Ўзбекистон Самарқанд ва Бухоро каби шаҳарлар жаҳон илм-фани, шеърияти ва фалсафасининг етакчи марказлари бўлган Ўрта асрлардаги “Олтин аср” шон-шуҳратини қайта тиклашга интилмоқда.
Бу жараённинг ўзига хос жиҳати шундаки, Ўзбекистон минг йилдан зиёд тарихга эга маданий меросни асраш, қайта тиклаш ва кенг оммага етказиш учун сунъий интеллект ҳамда рақамли технологиялардан фаол фойдаланмоқда.
Нашрда Ўзбекистоннинг бой маданий ва тарихий мероси ҳамда уни сақлаш бўйича ислоҳотларга тўхталиб ўтилган. Қайд этилганидек, бу замин инсоният тарихидаги энг буюк алломаларга бешик бўлган. Астроном ва давлат арбоби Мирзо Улуғбек Самарқандда юлдузларни ҳайратланарли даражада аниқ кузатиш имконини берган расадхона барпо этган. Хоразмдаги Маъмун академияси олимлари эса Европада Ренессанс бошланишидан анча аввал математика ва тиббиёт соҳаларида юксак ютуқларга эришган эди.
Ўзбекистон етакчиси бу тарихий меросни тез-тез тилга олиб, Мирзо Улуғбекни нафақат буюк олим, балки илм-фанни энг юксак қадрият деб билган давлат арбоби сифатида таърифлайди. Давлат раҳбари бугунги янгиланиш жараёнини “Учинчи Ренессанс” деб атаб, уни Ўзбекистоннинг илму маърифат ва маданият маркази сифатидаги мавқеини қайта тиклашга қаратилган умуммиллий лойиҳа сифатида баҳолайди. Тарихчилар таъбири билан айтганда – бу атама минтақада аввал мавжуд бўлган икки буюк юксалиш давридан кейинги навбатдаги уйғониш босқичини англатади.
Муаллифнинг фикрича, Ўзбекистонда Учинчи Ренессанс ғоясини амалга ошириш шунчаки гап эмас, балки давлат сиёсатига айланган.
“Бу улкан мақсаднинг энг ёрқин рамзи жорий йил Тошкентда қад ростлаган Ислом цивилизацияси марказидир. 2026 йил март ойида 40 мамлакатдан ташриф буюрган 1500 дан ортиқ мутахассис иштирокида қуриб битказилган мазкур марказ ўз бағрида ислом оламининг энг ноёб ёдгорликларидан бири – VII асрга мансуб Усмон Мусҳафини сақлайди. Шунингдек, бу ерда илмий лабораториялар, реставрация устахоналари ва архивлар фаолият юритади. Марказ аллақачон дунёдаги энг чиройли янги музейлардан бири сифатида эътироф этилган”, – дея қайд этган журналист.
Материалда таъкидланишича, Ўзбекистон ёндашувининг бошқалардан ажратиб турадиган муҳим жиҳати – бу сунъий интеллектдан иқтисодий тараққиёт воситаси сифатидагина эмас, балки маданий меросни муҳофаза қилиш воситаси сифатида ҳам фойдалаётганидадир.
Сунъий интеллект туризм соҳасини ҳам тубдан ўзгартирмоқда. Бу ташаббус 2026 йилда мамлакатга 12 миллион сайёҳни жалб қилиш режасининг бир қисми ҳисобланади.
Фазан Наваз ўз мақоласини “Учинчи Ренессанс” ўз олдига қўйган мақсадларга тўлиқ эришадими-йўқми, буни вақт кўрсатади. Бироқ бугуннинг ўзидаёқ Ўзбекистон қандай йўлдан одимлаб бораётгани аниқ кўриниб турибди”, – деган сўзлар билан якунлаган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати