Гандининг Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳум ҳақидаги эътирофи
Ҳиндистон мустақиллик ҳаракатининг етакчиси Маҳатма Ганди 1937 йил 27 июлда чоп этилган “Harijan” номли ҳафталик журналида улуғ саҳобалар Абу Бакр ва Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳумни тавозели ва масъулиятли раҳбарлар сифатида тилга олган.
Ислом тарихи ҳақидаги камдан-кам гапирадиган Гандининг ушбу мақоласида икки халифани камтарин ҳаёт кечиргани ва ҳалоллик билан мамлакатни бошқаргани намуна қилиб кўрсатган.
Ганди мазкур эътирофни журналда эълон қилиб, эндигина давлат лавозимларини эгаллай бошлаган Ҳинд миллий конгресси аъзоларига ахлоқий маслаҳатлар берган.
Мақолада Ганди қуйидагича ёзади:
“Мен сизларга Рам Чандар ёки Кришнадан мисол келтира олмайман, чунки улар тарихий шахс сифатида қабул қилинмаган. Шу боис мен фақат сизларга ҳазрат Абу Бакр ва ҳазрат Умар Форуқ розияллоҳу анҳумнинг номларини келтира оламан. Улар улкан мамлакатнинг раҳбарлари эдилар, аммо ўз ҳаётларини жуда оддий ва камтарлик билан ўтказган эдилар”
Бу сўзлар Ҳиндистон тарихидаги муҳим бир паллада айтилган эди. 1937 йилда Ҳинд миллий конгресси илк бор Буюк Британия ҳукмронлиги остидаги бир неча вилоятларда ҳукумат тузиш ҳуқуқига эга бўлди. Жараёнлар 1935 йилги Ҳиндистон бошқаруви тўғрисидаги қонун асосида ўтказилган сайловлар натижасида амалга ошди.
Ганди ҳар доим сиёсатчиларнинг маънавий поклиги ҳақида қайғурарди. У Конгресс раҳбарларига мансаб ва бойликка берилиб кетмасликни, ҳалоллик ва халқ хизматини устувор қўйиш борасида ўгит берарди. Шунинг учун ҳам халифалар Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумни мисол қилиб келтирди ва ҳақиқий раҳбар халққа хизмат қилувчи, оддий ҳаёт кечирувчи инсон бўлиши лозимлигини таъкидлади.
“Harijan” журнали Маҳатма Ганди томонидан 1933 йилда таъсис этилган ҳафталик нашр бўлиб, асосан ижтимоий ислоҳотлар, айниқса каста тизимини йўқотиш ва “паст тоифа”нинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш мавзуларига бағишланган эди.
Журналда Гандининг дин, сиёсат ва ахлоқ ҳақидаги фикрлари мунтазам чоп этилган.
Нашр инглиз тилида чиқарилар, шунингдек ҳинд ва гужарат тилида ҳам нашр этилди. Журнал 1955 йилгача фаолият юритган.
Журналдаги эътироф Гандининг Ислом қадриятларига нисбатан ҳурматини намоён этган ҳолатлардан биридир. У кўпинча ўз нутқ ва мақолаларида Қуръон оятларини, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобаларнинг сўзларини келтирар, уларни инсоният учун ахлоқий намуна сифатида кўрсатар эди.
Тошкент ислом институти
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев
Имом-хатиблар: «Ислом цивилизацияси маркази Учинчи Ренессанс ғоясининг амалий ифодаси»
Ўзбекистонда Учинчи Ренессанс ғоясини ҳаётга татбиқ этиш, миллий ва диний меросни чуқур ўрганиш ҳамда маънавий-маърифий билимларни кенгайтиришга қаратилган ташаббуслар доирасида Фарғона, Қашқадарё ва бошқа ҳудудлардан келган имом-хатиблар Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказида бўлдилар. Улар Марказдаги музей экспозициялари, ноёб қўлёзмалар, Ренессанс даврларига бағишланган бўлимлар ва замонавий интерактив ечимлар билан танишиб, ушбу масканни илм, таълим ва маънавиятни уйғунлаштирган муҳим миллий платформа сифатида баҳоладилар, хабар бермоқда iccu.uz.
Фарғона вилояти Бувайда тумани «Катта маҳалла» масжиди имом-хатиби Раҳматуллоҳ Ғойибназаров Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан барпо этилган мазкур Марказни ёш авлод учун муҳим маърифат маскани сифатида баҳолади.
«Бу ерда Биринчи ва Иккинчи Ренессанс даврлари, буюк алломаларимиз қолдирган илмий мерос ва мамлакатимиз тараққиёти ҳақидаги экспозицияларни кўриб катта таассурот олдик. Бу ерга келган ҳар бир инсон ўз тарихини чуқурроқ англайди, ёшлар эса илмга ва ватанпарварликка янада кўпроқ интилади. Бу ерда олган билим ва таассуротларимизни халқимизга етказишни ўзимизга вазифа деб биламиз», — деди у.
Фарғона вилояти Қўштепа тумани бош имом-хатиби, «Муборак» жоме масжиди имом-хатиби Отабек Холмуродов Марказ кутубхонасида илмий изланишлар учун яратилган шароитларга эътибор қаратди.
Унинг таъкидлашича, электрон китоблар фонди, Брайл алифбосидаги адабиётлар, махсус тадқиқот хоналари ва ноёб манбаларнинг бир жойда жамлангани Марказни нафақат музей, балки кенг қамровли илмий ресурс марказига айлантирган.
«Бу кутубхона илмий изланиш билан шуғулланувчилар учун ҳақиқий билим маскани экан. Бу ерда яратилган шароитлар илм аҳлини янада кўпроқ изланишга ундайди. Биз бу имкониятлар ҳақида ёшларимизга албатта тарғибот олиб борамиз», — деди у.
Фарғона вилояти Бағдод тумани бош имом-хатиби Аҳмадхон Низомов эса Марказнинг илмий концепциясига алоҳида тўхталди.
Унинг фикрича, ҳар бир экспозиция ортида кенг кўламли тадқиқотлар ва илмий изланишлар мужассам бўлиб, бу ердаги интерактив муҳит ташриф буюрувчиларни фақат томошабин эмас, балки изланувчига айлантиради.
«Бу ерга бир марта келиб барчасини тўлиқ англаш қийин. Ҳар бир экспозиция ортида катта илмий меҳнат мужассам. Айниқса, алломаларимиз мероси, тадқиқот марказлари ва интерактив имкониятлар инсонни янада чуқур изланишга чорлайди. Бу маскан келажак авлод учун улкан маънавий бойлик ва Янги Ўзбекистоннинг илм-фан тараққиётига хизмат қиладиган муҳим пойдевордир», — деди у.
Ташриф якунида иштирокчилар Марказда жамланган бой илмий ва маданий мерос, рақамли экспозициялар ҳамда таълим имкониятларини кенг жамоатчилик, айниқса ёшлар ўртасида тарғиб қилиш Учинчи Ренессанс ғояларини ҳаётга татбиқ этиш, миллий ўзликни англаш ва илмий меросга қизиқишни янада кучайтиришга хизмат қилишини қайд этдилар.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
