Гандининг Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳум ҳақидаги эътирофи
Ҳиндистон мустақиллик ҳаракатининг етакчиси Маҳатма Ганди 1937 йил 27 июлда чоп этилган “Harijan” номли ҳафталик журналида улуғ саҳобалар Абу Бакр ва Умар ибн Хаттоб розияллоҳу анҳумни тавозели ва масъулиятли раҳбарлар сифатида тилга олган.
Ислом тарихи ҳақидаги камдан-кам гапирадиган Гандининг ушбу мақоласида икки халифани камтарин ҳаёт кечиргани ва ҳалоллик билан мамлакатни бошқаргани намуна қилиб кўрсатган.
Ганди мазкур эътирофни журналда эълон қилиб, эндигина давлат лавозимларини эгаллай бошлаган Ҳинд миллий конгресси аъзоларига ахлоқий маслаҳатлар берган.
Мақолада Ганди қуйидагича ёзади:
“Мен сизларга Рам Чандар ёки Кришнадан мисол келтира олмайман, чунки улар тарихий шахс сифатида қабул қилинмаган. Шу боис мен фақат сизларга ҳазрат Абу Бакр ва ҳазрат Умар Форуқ розияллоҳу анҳумнинг номларини келтира оламан. Улар улкан мамлакатнинг раҳбарлари эдилар, аммо ўз ҳаётларини жуда оддий ва камтарлик билан ўтказган эдилар”
Бу сўзлар Ҳиндистон тарихидаги муҳим бир паллада айтилган эди. 1937 йилда Ҳинд миллий конгресси илк бор Буюк Британия ҳукмронлиги остидаги бир неча вилоятларда ҳукумат тузиш ҳуқуқига эга бўлди. Жараёнлар 1935 йилги Ҳиндистон бошқаруви тўғрисидаги қонун асосида ўтказилган сайловлар натижасида амалга ошди.
Ганди ҳар доим сиёсатчиларнинг маънавий поклиги ҳақида қайғурарди. У Конгресс раҳбарларига мансаб ва бойликка берилиб кетмасликни, ҳалоллик ва халқ хизматини устувор қўйиш борасида ўгит берарди. Шунинг учун ҳам халифалар Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумни мисол қилиб келтирди ва ҳақиқий раҳбар халққа хизмат қилувчи, оддий ҳаёт кечирувчи инсон бўлиши лозимлигини таъкидлади.
“Harijan” журнали Маҳатма Ганди томонидан 1933 йилда таъсис этилган ҳафталик нашр бўлиб, асосан ижтимоий ислоҳотлар, айниқса каста тизимини йўқотиш ва “паст тоифа”нинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш мавзуларига бағишланган эди.
Журналда Гандининг дин, сиёсат ва ахлоқ ҳақидаги фикрлари мунтазам чоп этилган.
Нашр инглиз тилида чиқарилар, шунингдек ҳинд ва гужарат тилида ҳам нашр этилди. Журнал 1955 йилгача фаолият юритган.
Журналдаги эътироф Гандининг Ислом қадриятларига нисбатан ҳурматини намоён этган ҳолатлардан биридир. У кўпинча ўз нутқ ва мақолаларида Қуръон оятларини, Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ва саҳобаларнинг сўзларини келтирар, уларни инсоният учун ахлоқий намуна сифатида кўрсатар эди.
Тошкент ислом институти
катта ўқитувчиси Пўлатхон Каттаев
Пол Капур: «Бу ерда тарихни нафақат кўрасиз, балки уни ҳис қиласиз»
АҚШ Давлат котибининг Жанубий ва Марказий Осиё ишлари бўйича ёрдамчиси Самир Пол Капур Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюрди, хабар бермоқда iccu.uz.
Ислом цивилизациясининг кўп асрлик тарихи, унинг илм-фан, маданият ва маърифат тараққиётига қўшган улкан ҳиссаси Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази экспозицияларида яхлит ва таъсирчан тарзда намоён этилган. Ташриф давомида Самир Пол Капур исломгача бўлган давр цивилизацияларидан тортиб, Янги Ўзбекистон даврига қадар бўлган тарихий жараёнларни акс эттирувчи галереялар, буюк алломаларнинг илмий-маърифий мероси, ноёб қўлёзмалар, муқаддас ёдгорликлар ҳамда замонавий рақамли технологиялар асосида яратилган интерактив экспозициялар билан яқиндан танишди.
Меҳмон экспозицияларнинг мазмунан изчиллиги ва тарихий жараёнларни бир-бири билан узвий боғлиқ ҳолда намоён этиш усулига алоҳида эътибор қаратди. Унинг қайд этишича, бу ерда музей экспонатлари орқали ўтмиш ҳақида маълумот олиш билан чекланиб қолмай, тарихий даврлар руҳини ҳис қилиш, улар ўртасидаги боғлиқликни англаш имкони ҳам мавжуд.
Самир Пол Капур ўз таассуротларини қуйидагича ифодалади:
«Бу муҳташам маскан. Ислом тарихи ва маданиятининг асрлар давомидаги тараққиёти билан яқиндан танишиш мен учун унутилмас тажриба бўлди. Бу ерда тарихни шунчаки китоб саҳифалари орқали эмас, балки ўз кўзингиз билан кўрасиз, уни ҳис қиласиз ва гўё ўша даврларнинг ичида бўласиз. Шу боис ушбу ноёб масканни барпо этишга ҳисса қўшган барча инсонларга самимий миннатдорчилик билдираман.
Ёшларга ҳам бу ерга келишни албатта тавсия қиламан. Чунки бу маскан нафақат тарихни ўрганиш, балки ўтмиш билан келажак ўртасидаги узвий боғлиқликни англаш имконини беради. Мен учун энг эсда қоларли лаҳзалардан бири Қуръони каримга бағишланган голографик намойиш бўлди. У менда катта таассурот ва ҳаяжон уйғотди.
Менимча, бу даргоҳ ислом цивилизациясининг жаҳон тамаддунига қўшган улкан ҳиссасини бутун дунёга намоён этишга хизмат қилади. Шунинг учун ҳар бир инсон бу ерга ташриф буюриб, ана шу бой ва бебаҳо мерос билан шахсан танишиши лозим».
Пол Капурнинг фикрича, Марказнинг аҳамияти унинг тарихий меросни намоён этиш билангина чекланмайди. Ушбу маскан ёш авлод учун ўтмиш сабоқларини англаш, илм-фан ва маърифатнинг цивилизация тараққиётидаги ўрнини ҳис этиш, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳини шакллантириш учун ҳам муҳим маънавий-маърифий майдон вазифасини ўтайди.
Ташриф якунида АҚШ Давлат котибининг Жанубий ва Марказий Осиё ишлари бўйича ёрдамчиси Самир Пол Капур Ислом цивилизацияси марказидан олган таассуротлари юксак эканини қайд этиб, ушбу маскан бой тарихий меросни замонавий музей технологиялари ва таъсирчан тақдимот усуллари орқали жаҳон жамоатчилигига етказишда муҳим аҳамият касб этишини таъкидлади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
