Сукут сақлашнинг 702 та энг муҳим фойдаси (3-қисм)
фақат АСОСИЙЛАРИни тақдим қиламиз. Мақола (5 қисмдан иборат)
УЛУҒ УСТОЗ УЛАМОЛАРИМИЗ баён қилиб берганлар:
СУКУТ сақлашнинг 702 та энг муҳим ХИСЛАТИ (фақат АСОСИЙЛАРИ)
- Сукут — АҚЛ ВА ИДРОКНИНГ ЗИЙНАТИ.
- Сукут ақлни мукаммал қилади.
- Сукут фикрни равшанлаштиради.
- Сукут тафаккур эшигини очади.
- Сукут зеҳнни орттиради.
- Сукут инсонни шошма-шошарликдан сақлайди.
- Сукут — ақлнинг энг гўзал либоси.
- Сукут — ақлнинг қирраси.
- Сукут — фикрнинг равшанлиги.
- Сукут — маънони ҳис қилишдир.
- Сукут — нутқдан олдинги ҳикмат.
- Сукут — идрокни ўткирлайди.
- Сукут — фикрнинг қанотидир.
- Сукут — донолик уруғи.
- Сукут — тафаккур учун майдон.
- Сукут — хаёлга тартиб.
- Сукут — зоҳирда тинчлик, ботинда нур.
- Сукут — фикрнинг тарозиси.
- Сукут — онгни мусаффолаштиради.
- Сукут — хулосанинг пишиғи.
- Сукут — хато сўзлардан қалқон.
- Сукут — диққатни жамлайди.
- Сукут — фикрий фақиҳлик.
- Сукут — муҳокаманинг асоси.
- Сукут — диққатга йўл очади.
- Сукут — мушоҳаданинг калити.
- Сукут — тафаккурни чуқурлаштиради.
- Сукут — идрокни кучайтиради.
- Сукут — фикрнинг қуроли.
- Сукут — инсонни ўзига қайтарувчи дарча.
- Сукут — хулосага етакловчи йўл.
- Сукут — фикрларни тузатувчи қаср.
- Сукут — идрокнинг тинч гавҳари.
- Сукут — ақлнинг ҳимояси.
- Сукут — англашга қудрат беради.
- Сукут — хилватдаги нур.
- Сукут — қалбни мулоҳазага чорлайди.
- Сукут — руҳий идрокни очади.
- Сукут — ўзини англаш йўли.
- Сукут — фикрни босиқ қилади.
- Сукут — хулосани аниқлайди.
- Сукут — идрок қалъаси.
- Сукут — ақлнинг ҳимоя девори.
- Сукут — нутқдан устун ҳикмат.
- Сукут — фикрни йиғади.
- Сукут — диққатни якка мақсадга бурaди.
- Сукут — тафаккурни муҳрлайди.
- Сукут — қалб кўзини ёритади.
- Сукут — муҳокама асосини мустаҳкамлайди.
- Сукут — илмий англашни кучайтиради.
- Сукут — жавобдан яхшироқ мудирлик.
- Сукут — фикрларга нафас беради.
- Сукут — англашни тезлаштиради.
- Сукут — хулосанинг асл чайласи.
- Сукут — идрокнинг аввали.
- Сукут — фикрий марказ.
- Сукут — ҳаётни чуқурроқ кўриш.
- Сукут — англашни олиб келади.
- Сукут — ҳар бир фикрга ўрин беради.
- Сукут — нутқни назорат қилади.
- Сукут — англашдаги озуқа.
- Сукут — фикрга озор бермайди.
- Сукут — мулоҳазани ривожлантиради.
- Сукут — тўғри хулосага кўприк.
- Сукут — ақлга муҳит яратади.
- Сукут — фикрларни софлайди.
- Сукут — доноликнинг айни белгиси.
- Сукут — илҳомнинг меҳмони.
- Сукут — онгга ором.
- Сукут — тўғри қарорлар манбаи.
- Сукут — изланишга чорлов.
- Сукут — хаёл чизиғини тўғрилайди.
- Сукут — фикрлар парисини очади.
- Сукут — оламни янгича кўрсатади.
- Сукут — қарорларни пухта қилади.
- Сукут — беқарорни барқарорга айлантиради.
- Сукут — фикрнинг фойдасини оширади.
- Сукут — мулоҳазанинг энг яхши шароити.
- Сукут — ақлни чиниқтиради.
- Сукут — фаҳмни кенгайтиради.
- Сукут — юрак билан ақлни яқинлаштиради.
- Сукут — англашга қулоқ солиш.
- Сукут — ҳар нарсани ўз ўрнига қўяди.
- Сукут — фикрни келажакка боғлайди.
- Сукут — қалбдаги овоз.
- Сукут — нутқдан олдинги устоз.
- Сукут — фикрни бардавом қилади.
- Сукут — идрокни чуқурлатади.
- Сукут — ҳаётни ўрганишда йўлбошчи.
- Сукут — илмий фикрга асос яратади.
- Сукут — фаҳмни нурли қилади.
- Сукут — фикрий салобат.
- Сукут — идрокдан англашга кўприк.
- Сукут — ақлни ислоҳ қилади.
- Сукут — фикрий мусаффолик.
- Сукут — англашни ўткирлайди.
- Сукут — хаёлни тартибга солади.
- Сукут — қалб ва ақл бирлиги.
- Сукут — билиш истагини кучайтиради.
- Сукут — фикрни тозалайди.
- Сукут — доно қарорнинг асоси.
- Сукут — тафаккурни бойитади.
- Сукут — руҳий ҳушёрлик белгиси.
- Сукут — фикрий мустақиллик.
АҚЛИЙ ФОЙДАЛАР:
- Ақл равшанлашади.
- Нуқтаи назар тозаланади.
- Тўғри қарор қабул қилиш осонлашади.
- Чалғитишлар камаяди.
- Фикрий аниқлик пайдо бўлади.
- Мантиқий фикрлаш чуқурлашади.
- Ижодий фикрни кучайтиради.
- Эҳтимолий хатоларни олдини олади.
- Интеллектуал салоҳиятни оширади.
- Хотирани яхшилайди.
- Сукунат ақлнинг энг яхши дориси ҳисобланади.
- Сукут — АҚЛ НУРИ.
- Сукут ақлни чархлайди.
- Кўп гапирган фикрлай олмас, кўп ўйлаган сўзлайди.
- Сукунат — тафаккурнинг онаси.
- Кам гапирганнинг фикри пухта бўлади.
- Сукунат — ақлни покловчи нур.
Сукутнинг АҚЛГА ОИД ФАЗИЛАТЛАРИ:
- Сукут — ақлнинг зийнати.
- Сукут — доноликнинг калити.
- Сукут — фикрлашга кенг макон яратади.
- Сукут — хулоса чиқаришни равшан қилади.
- Сукут — илмий мулоҳазанинг асоси.
- Сукут — фикрни тарангликдан халос қилади.
- Сукут — ҳар бир сўзни ўлчаб айтишга ўргатади.
- Сукут — ақлни чалғитувчи омиллардан асрайди.
- Сукут — тафаккур чуқурлигини оширади.
- Сукут — англаш қобилиятини кучайтиради.
- Сукут — САЛОМАТЛИКНИНГ ДЎСТИ.
- Сукунат — юрак учун дам.
- Стрессни сукут енгади.
- Оқилона сукут — соғлиқ манбаи.
- Сукунат — тинч асабнинг сиридир.
- Қон босимини барқарорлаштиради.
- Асаб тизимини тинчлантиради.
- Юрак юкини камайтиради.
- Стресс гормонларини пасайтиради.
- Ухлашни яхшилайди.
- Сукунат умумий саломатликни яхшилайди.
- Сукут — ҚАЛБ ДАВОСИ.
- Сукунат — қалбнинг шифоси.
- Сукут қилган қалб тинчланар.
- Ховурсиз қалбнинг ороми — сукутдир.
- Хавотирни сукут ювиб юборади.
- Сукунат — руҳга дам олиш.
- Сукут — қалбга Аллоҳдан келган марҳаматдир.
- Сукут — ХИРАЛИКНИНГ ДАВОСИ.
- Сукут — ғазаб учун сув каби.
- Ҳовлиқма, сукут қил, ўйла.
- Сукунат — асабнинг ёқини ўчиради.
- Сукут — ғазабнинг қулфи.
- Сукут — НУТҚНИ ТАРОЗИЛАШ САНЪАТИ.
- Сукут сўзга қиймат беради.
- Сукут нутқни нафис қилади.
- Сукут — оҳангсозлик.
- Сукут — тўғри сўзга тайёрлов.
- Сукут — ҳар бир сўзнинг қадри.
- ОИЛАВИЙ ФОЙДАЛАР: сукут — ОИЛА МУҲИТИДА БАРАКА.
- Сукунат оилада меҳр ҳосил қилади.
- Оиладаги бараканинг сабабларидан бири.
- Жанжални биринчи бўлиб сукут қутқаради.
- Сукунат — эр-хотиннинг фаросати.
- Сукунат — оила муҳитининг муҳрли гавҳари.
- Эр-хотин муносабатларини мустаҳкамлайди.
- Жанжалларни олдини олади.
- Ота-онада вазминликни оширади.
- Сукунат оилавий муҳитни тотув қилади.
- Сукут — ИШДА ВА ИЛМДА БАРАКА.
- Сукунат ишда аниқлик беради.
- Тинглай олган раҳбар — етук раҳбар.
- Илм сукутдан бошланади.
- Сукунат — ҳар бир илмнинг башорати.
Сукутнинг КАСБИЙ ВА ИШ ФОЙДАЛАРИ:
- Эътиборни оширади.
- Касбий қарашни яхшилайди.
- Масъулиятни оширади.
- Муаммоларни ҳал қилиш осонлашади.
- Сукунат профессионал етукликка олиб боради.
ШАХСИЙ РИВОЖЛАНИШ ФОЙДАЛАРИ:
- Ўз-ўзини тарбиялайди.
- Иродани кучайтиради.
- Шахсий қийматни англатади.
- Сукунат инсонни чуқур фикрловчига айлантиради.
- Сукут — шахсий ривож йўли.
- Сукунат — ўз-ўзингни тинглаш.
- Хоҳишни сукут чинғиллатади.
- Сукунат — вужудни тарбиялайди.
- Сукунат — шахсий етукликнинг ёруғлиги.
- Вақтни тежайди.
- Ҳаёт фалсафасини чуқурлаштиради.
- Бошқаларга ибрат бўлади.
- Ҳикмат эшитишнинг энг яхши усулидир.
- Сукунат — доноликнинг энг чуқур белгисидир.
- Ақлни уйғотади.
- Қалбни уйғотади.
- Сукут — ИЛМ ВА ДОНОЛИК ЭШИГИ.
- Сукут эшитишни ўргатади.
- Сукут билишга етаклайди.
- Сукут — донишмандлар сиймоси.
- Сукут — маърифат уруғи.
- Сукут — ўрганиш учун энг яхши ҳолат.
- Сукут — яшаш фалсафаси.
- Сукут — ҳаётнинг гўзал услуби.
- Сукут — фикр ва амалнинг тарозиси.
- Ортиқча сўз умрни қисқартиради, сукут умрни баракали қилади.
- Сукут — ҳаётни чуқур ҳис қилиш санъати.
Иброҳимжон домла Иномов.
Ҳалол бўлинг, рост сўзланг, иймон ва инсонийликни асранг!
Ҳалоллик ва ростго‘йлик инсоннинг шахсий фазилатлари бо‘лиш билан бирга, оила мустаҳкамлиги, жамият тараққиёти ва ижтимоий муносабатларнинг барқарорлигини та’минлайдиган муҳим миллий, диний, ма’навий-ахлоқий қадриятлардир.
Ислом динида ҳалоллик ва ростго‘йликка инсон ҳаётининг барча соҳаларини қамраб олувчи муҳим тамойиллар сифатида қаралади. Ҳалол ва ҳаромни фарқлаш, шубҳали ишлардан сақланиш, о‘згаларнинг ҳақ-ҳуқуқини поймол қилмаслик, ростго‘й ва адолатли бо‘лиш инсоннинг нафақат шахсий камолоти, балки жамият олдидаги мас’улиятини ҳам белгилайди.
Қур’они карим оятлари ва Пайг‘амбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ко‘плаб ҳадиси шарифларида инсонларни ҳалоллик ва ростго‘йликка да’ват қилиш, ҳар доим ҳалол бо‘лишга ундаш, алдов ва ёлг‘он гувоҳлик беришдан қайтаришга алоҳида э’тибор қаратилган. Зеро, ҳалоллик ва ростго‘йлик инсоннинг ма’навий камолотини, имони мустаҳкам ва ахлоқи го‘заллигини намоён этувчи энг муҳим фазилатлардир. Ҳаром ва ёлг‘он эса нафақат шахснинг обро‘си ва унга ишончини емиради, балки жамиятда о‘заро ишончсизлик, адоват ва низолар келиб чиқишига ҳам сабаб бо‘лади.
Аллоҳ таоло "Наҳл" сурасининг 105-оятида бундай марҳамат қилган: “Ёлг‘он со‘зларни фақат Аллоҳнинг оятларига имон келтирмайдиганларгина то‘қийдилар. Айнан о‘шаларнинг о‘злари ёлг‘ончилардир”.
Бу о‘ринда ёлг‘оннинг қанчалик ог‘ир ма’навий иллат экани баён қилиниб, унинг Аллоҳнинг оятларига муносабат билан бог‘лиқ жиҳати ко‘рсатиб бериляпти. Оятнинг нозил бо‘лиш сабаби Макка мушрикларининг Пайг‘амбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга нисбатан турли асоссиз да’воларни илгари сургани, жумладан, у зотни ёлг‘ончиликда айблаганидир. Улар Қур’они каримни го‘ё Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг о‘злари то‘қиб чиқаргани то‘г‘рисида асоссиз да’воларни илгари сурган. Қур’они карим эса бундай иддаоларни очиқ-ойдин рад этган.
Аслида ёлг‘онни фақат имонсиз кишиларгина то‘қийди. Чунки, мо‘мин киши ёлг‘онни катта гуноҳ деб билади. Ёлг‘он сабабли қиёматда азобга қолишдан қо‘рқади. Шунинг учун ҳар қандай вазиятда ростго‘й бо‘лишга интилади. Ҳатто о‘з манфаатига зид бо‘лган ҳолатларда ҳам ҳақиқатни айтишни афзал билади. Зеро, ҳақиқий имон инсонни фақат ибодатларга эмас, балки юксак ахлоқий фазилатларга ҳам ундайди.
Ислом та’лимотида ҳалоллик ва то‘г‘рисо‘злик мақталган, ёлг‘он гапириш ва ҳақиқатни яшириш кескин қораланган. Жумладан, Пайг‘амбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганлар: “Набийсоллаллоҳу алайҳи васаллам:“Ростго‘йликни о‘зингизга лозим тутингиз (ростго‘й бо‘лингиз)! Чунки, ростго‘йлик яхшиликка етаклайди, яхшилик эса жаннатга етаклайди. Киши доим рост гапирса, Аллоҳнинг ҳузурида “сиддиқ” (о‘та ростго‘й) деб ёзиб қо‘йилади. Ёлг‘ондан сақланинг! Чунки, ёлг‘он фожирликка (гуноҳ ва бузуқликка) етаклайди, фожирлик эса до‘захга етаклайди. Киши ёлг‘он гапираверса, Аллоҳнинг ҳузурида “каззоб” (о‘та ёлг‘ончи) деб ёзиб қо‘йилади”, дедилар”. (Имом Бухорий ривояти).
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ростго‘йлик ва ёлг‘ончиликнинг инсон ахлоқи, ма’навий ҳаёти ва охиратига қай даражада та’сир қилишини очиқ тарзда баён қилиб беряптилар. Ҳадис мазмунидан англашиладики, инсоннинг жаннатга ёки до‘захга тушишида унинг тили, я’ни ростго‘йлиги ё ёлг‘ончилиги ҳал қилувчи омиллардан экан.
Пайг‘амбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳалол ва ҳаром о‘ртасидаги шубҳали нарсалардан сақланган киши дини ва обро‘йини пок сақлаши борасида бундай марҳамат қилганлар: Но‘’мон ибн Башир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича,“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бундай деганларини эшитдим: “Ҳалол ҳам аниқ, ҳаром ҳам аниқ. Уларнинг о‘ртасида шубҳали нарсалар бор. Ко‘п одамлар буни билмайди. Ким шубҳалардан сақланса, дини ва обро‘йини пок сақлайди...” (Имом Бухорий ривояти).
Бу о‘ринда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам инсонларни эҳтиёткорлик ва покликка да’ват этмоқдалар. Чунки, ҳалоллик тамойилларига амал қилган инсон ҳаётнинг ҳар бир жабҳасида, жумладан, со‘зида, оилавий муносабатларида, та’лим олишда, меҳнат фаолиятида ва жамиятдаги о‘заро муносабатларида адолат, поклик ва ростго‘йликка интилади. О‘згаларнинг ҳақ-ҳуқуқларини ҳурмат қилади, бировнинг мол-мулки ёки меҳнатининг маҳсулига тажовуз қилмайди, алдов, хиёнат ва манфаатпарастликдан узоқ бо‘лишга ҳаракат қилади. Бундай фазилатлар инсоннинг шахсий обро‘-э’тиборини юксалтириш билан бирга жамият а’золари о‘ртасида о‘заро ишонч ва ҳамкорлик муҳитини мустаҳкамлайди.
Мухтасар қилиб айтганда, ҳалоллик ва ростго‘йлик ижтимоий ҳаётнинг барқарорлигини, инсонлар о‘ртасидаги ишонч ва жамият тараққиётини та’минловчи муҳим ма’навий-ахлоқий асосдир. Ислом та’лимотидаги ҳалоллик, ростго‘йлик, адолат ва омонатдорликка оид ко‘рсатмалар бу қадриятларнинг инсон ва жамият ҳаётидаги о‘рни нақадар муҳим эканини ко‘рсатади. Ҳар бир инсон о‘з ҳаёти ва фаолиятида ҳалоллик, ростго‘йлик, адолат ва виждонлиликни устувор тамойилга айлантирса, жамиятда сог‘лом ма’навий муҳитни шакллантириш имконияти ортади.
Ё‘лдошхон Исаев, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази илмий ходими.
О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
