23 Март, 2026, 3 Шаввол, 1447
23 Март, 2026, 3 Шаввол, 1447
Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси раиси, беш республика муфтийси (муфтийлик йиллари: 1989–1993)
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф 1952 йил Андижон вилоятида таваллуд топган. 1989 йил Ўрта Осиё ва Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси раиси, муфтий, СССР Олий Кенгаши депутати этиб сайланган.
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг хизматлари:
• 1989 йил Ўзбекистон ҳукумати қарори билан Тошкентдаги тарих музейида сақланаётган Усмон мусҳафи Диний идорага топширилди;
• 1990 йил Марказий Осиё республикаларидан 500 нафар мусулмон Тошкент шаҳридан ҳажга жўнади. Бу пайтгача собиқ иттифоқдаги барча республикаларидан 20-30 кишигина ҳажга юборилар эди;
• Саудия Арабистонидаги «Ислом олами робитаси» раҳбарияти билан музокаралар натижасида собиқ иттифоқ мусулмонларига 1 000 000 дона мусҳаф ҳадя қилинди;
• Рамазон ва Қурбон ҳайитлари Ўзбекистон Республикасида байрам ва дам олиш кунлари деб эълон қилиниб, давлат миқёсида кенг нишонланадиган бўлди;
• 1991 йилда Наманганда “Мулла Қирғиз” ўрта махсус ислом таълим муассасаси ташкил этилди;
• 1992 йилда Бухорода “Жўйбори Калон” аёл-қизлар, Қашқадарёда “Хожа Бухорий”, Хоразмда “Фахриддин ар-Розий”, Қорақалпоғистонда “Муҳаммад ал-Беруний”, Андижонда “Саййид Муҳйиддин махдум” ўрта махсус ислом таълим муассасалари ташкил этилди.
Халқаро ташкилотлар аъзолиги:
• Ислом олами Робитаси таъсис мажлиси (Макка шаҳри);
• Бутун дунё мутафаккир уламолари йиғинининг ижроия қўмитаси (Макка шаҳри);
• Бутун жаҳон мусулмон уламолари халқаро уюшмаси;
• Бутунжаҳон исломий халқ бошқарувининг бош котибияти;
• Бутун жаҳон тасаввуф уюшмаси;
• Бутун дунё даъват уюшмаси;
• Бутун дунё масжидлар уюшмаси;
• Бутун дунё Ислом уюшмаси (Исломобод шаҳри);
• Оли Байт «Исломий тафаккур» қироллик академияси (Иордания).
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф тафсир, ҳадис, ақоид, фиқҳ, тасаввуф, тарих ва бошқа илмларга доир юздан ортиқ асарлар муаллифи.
Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф 2015 йили Тошкент шаҳрида вафот этди.
2023 йил 27 июнда Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг фармони билан Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф ҳазратлари “Олий даражали Имом Бухорий» ордени билан мукофотланди.
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
ФИТР САДАҚАСИ НИМА УЧУН БЕРИЛАДИ?
Фитр садақаси – рўзадан чиқиш муносабати билан бериладиган садақа. У Рамазон ойида беҳуда гап-сўзлар, қилинган хато ва камчиликларни ювиш ҳамда камбағал, мискинлар, етим ва бечораларнинг очликларини кетказиш мақсадида жорий қилинган.
Имом Вакиъ ибн Жарроҳ раҳимаҳуллоҳ айтадилар: “Фитр садақаси – саҳв саждасига ўхшайди. Намознинг вожиб амали тарк бўлганда, саҳв саждаси билан намоз тўғрилангандек, фитр садақаси ҳам рўзанинг камчиликларини тўлдиради”.
Ҳанафий мазҳабида фитр садақаси вожиб амал ҳисобланади.
ҚАЧОН БЕРИЛИШИ КЕРАК?
Фитр садақасини рамазон ҳайити куни тонг отгандан яъни бомдод намозининг вақти киргандан бошлаб ҳайит намозига чиқишдан олдинги вақтга қадар бериш вожиб. Рамазон ойи бошланиши билан берилса ҳам бўлади.
Аммо ҳайит намозидан кейинга қолдирмаслик керак. Агарда киши фитр садақасини ҳайит намозигача бера олмаса, намоздан кейин беради, лекин савоби рамазон ойида берганчалик бўлмайди, аммо бериши шарт. Яъни уни беролмай қолган киши зиммасида фитр садақасини бериш вожиб бўлиб қолаверади.
КИМЛАР БЕРИШИ КЕРАК?
Хур, нисоб миқдоридаги мулкка эга бўлган (фитр садақасининг нисобида молнинг ўсувчи бўлиши эътиборга олинмайди) мусулмон эркак ва аёлнинг зиммасига фитр садақасини бериш вожиб бўлади. Нисоб миқдоридаги мулкка эга киши балоғатга етмаган болалари номидан фитр садақасини бериши вожиб.
Киши аёли ва балоғатга етган фарзандлари учун фитр садақасини бериши вожиб эмас, балки уларнинг ўзлари бериши мақсадга мувофиқ саналади. Аммо балоғатга етган фарзандлари ва аёли учун улар айтишмаса ҳам, фитр садақасини берса, улар зиммасидан фитр садақаси соқит бўлади.
Ҳайит кечаси туғилган чақалоқ учун ҳам отаси фитр садақа бериши вожиб бўлади. Ҳомила ва ҳайит кунидан олдин вафот этганлар учун эса вожиб бўлмайди.
КИМЛАРГА БЕРИЛАДИ?
Фитр садақаси мусулмон камбағал-мискинларга берилади. “Фатавои Ҳиндия” китобида келтирилишича, фитрни беришда энг афзали, аввало, (камбағал) ака-ука, опа-сингиллар ҳисобланади. Сўнгра уларнинг фарзандлари. Улардан кейин амаки-аммалар, сўнгра уларнинг фарзандлари. Тоға-холалар ва уларнинг фарзандлари сўнг юқоридагилардан ташқари қариндошлар. Улардан кейин қўшнилар, касбдошлар, кейин ҳамшаҳарлар ёки қишлоқдошлар ҳақли ҳисобланади.
КИМЛАРГА БЕРИЛМАЙДИ?
Фитр садақаси нисоб миқдорича моли бўлган бой кишига, ўзининг ота-онаси, бобо-момосига, ўзининг ўғил-қизларига ва уларнинг фарзандларига, эр-хотин бир-бирига бериш мумкин эмас.
Шунингдек, ғайридинга, фосиққа, гуноҳ ва маъсиятга, шунингдек мусулмонларга зарар келтирадиган ҳар қандай ишларга сарфлайдиган кимсаларга берилмайди.
Фитр садақасини муҳтожларнинг қўлларига қийматини бериш жоиз. Бу пуллар масжид қурилиши, умумий хайрия ишлари учун берилиши мумкин эмас.
РЎЗА ТУТМАГАНЛАР ҲАМ ФИТР САДАҚАСИНИ БЕРАДИМИ?
Бирор узр сабабли рўза тута олмаганлар ҳам ўзлари ёки улар номидан нафақа бериши керак бўлган одам фитр садақасини бериши керак.
ФИТР САДАҚАСИ ҚАНЧА МИҚДОРДА БЕРИЛАДИ?
Фитр садақасининг миқдори қуйидагича белгиланди:
2 кг буғдой ёки унинг қиймати – 10 000 (ўн минг) сўм;
2 кг буғдой уни ёки унинг қиймати – 12 000 (ўн икки минг) сўм;
4 кг арпа ёки унинг қиймати – 20 000 (йигирма минг) сўм;
2 кг майиз ёки унинг қиймати – 110 000 (бир юз ўн минг) сўм;
4 кг хурмо ёки унинг қиймати – 200 000 (икки юз минг) сўм деб белгиланди.
Ҳар ким ўз имкониятига қараб ушбу тўрт маҳсулотнинг хоҳлаган бир туридан фитр садақасини берса кифоя.
Эслатма! Фитр садақаси қийматлари Тошкент шаҳар бозорларидаги нархга асосан белгиланган бўлиб, ҳар бир вилоят ўз бозорларидаги нархга қараб фитр садақасини белгилайди.
Даврон НУРМУҲАММАД
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа