Рўзадорларни руҳлантириш
Рўзадорлар учун уларни руҳлантирувчи хос куйлар ва уларга эҳтиром кўрсатувчи қўшиқлар бор. Улар инсонларнинг Аллоҳ таолони такбир, таҳлил ва истиғфорлар ила энг кўп зикр қиладиганлари бўлишади. Агар кун узайиб кетса зикрлар ила уни қисқартиришади, уларга очлик алам берса зикрлар унинг ҳароратини кесади. Улар зикрлар билан лаззат ва тасбеҳлари билан саодат ичида бўладилар. Улар Аллоҳ таоло: “Бас, Мени эслангиз, сизни эслайман” (Бақара сураси, 152-оят) дегани каби Уни эслайдилар ва Аллоҳ уларни эслайди.
Аллоҳ таолонинг: “Қасамки, агар шукр қилсангиз, албатта, сизга зиёда қилурман” (Иброҳим сураси, 7-оят), оятига амал қилиб, Унга шукр қиладилар ва Аллоҳ уларга зиёда қилиб беради.
Рўзадорлар Аллоҳ таолони ўтирган, турганларида ҳам, ётганларида ҳам зикр қиладилар. Ҳақиқий рўзадорларнинг қалблари зикр ила ором топади, руҳлари Аллоҳнинг муҳаббати ила бахтиёр бўлади ва нафслари Аллоҳга бўлган шавқ ила роҳатланади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Роббисини зикр қиладиган ва Уни зикр қилмайдиганнинг мисоли, гўёки тирик ва ўликнинг мисоли кабидир”, деганлар.
Не ажабки, ҳаётда еб-ичишни, яшашни биладиган, аммо зикрни билмайдиган қанча-қанча “тирик” ўликлар бор. Улар тирик, аммо ҳақиқий тирикликни англамайдилар.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Муфарридлар ўзиб кетди…” . Саҳобалар розияллоҳу анҳум: “Муфарридлар ким ё, Расулуллоҳ?” деб сўрашди. У зот алайҳиссалом: “Аллоҳ таолони кўп зикр қилувчи эркаклар ва аёллар”, дедилар.
Зикр қилувчи рўзадор инсонларнинг яхшиликларга энг яқини, жаннатга энг тези ва дўзахдан энг узоғидир. Унинг ҳисоб дафтарлари яхшиликлар билан тўлган бўлади.
Бир киши Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан уни маҳкам тутиб бажарадиган амал ҳақида сўради. У зот алайҳиссалом: “Тилинг Аллоҳнинг зикридан доимо нам (янги) бўлиб турсин”, дедилар.
Бу қанчалар гўзал таъриф! Рўзадор Аллоҳни доимо эслаб туриб қандай оч қолиши ва Унга тасбеҳ айта туриб қандай чанқаши мумкин?!
Аллоҳ таолони кўп зикр қилувчилар ҳар нафас чиқиши, лаблар бир-бирига тегиши ва лаҳзалар алмашиши миқдорича зикр қиладиган кишилардир. Уларнинг қилган зикрлари ила ҳисоб дафтарларига улкан ажр ва мукофотлар битилади. Баъзи хатокорлар зикрдан юз ўгирган вақтларида уларни ташвишлар ҳалок қилади, ғамлар ўраб олади ва маҳзунликлар кетма-кет келаверади. Уларда дори бор эди, лекин улар уни қабул қилишмади, уларда муолажа воситаси бор эди, аммо улар буни билишмади. Аллоҳ таоло айтади: “Аё, Аллоҳнинг зикри ила қалблар ором топмасми?”.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Ким Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи деса унга жаннатда бир хурмо экилади”, деганлар. Қанча-қанча экилиши мумкин бўлган хурмолар ғафлат босган уйқу ва бефойда ўйин-кулгулар билан ўтиб кетди?...
Хато томон бошловчига раҳм қиласан-у, ўзинга шафқат йўқ,
Исрофга мени ундайсан-у билмайсан, у умринг қилганин йўқ.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтадилар: “Албатта, Субҳаналлоҳи, валҳамдулиллаҳи ва лаа илаҳа иллаллоҳу валлоҳу акбар, деб айтишим мен учун устига қуёш чиққан нарсалар (бутун дунё)дан яхшироқдир”.
Дунё нима? Унинг олтину кумушлари нима? Қайси нарса уни беҳуда ўтказиш бўлади? Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам шу тариқа дунёни ўлчар ва юқоридаги бир калимага қуёш чиққан бир кун тенглаша олмайди деб баҳолар эдилар. Ким бутун вақтини ушбу қимматбаҳо калималар ила тўлдирса Қиёмат куни нур, шодиёна ва хурсандчилик қилиб топади.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Малик(Робб)ингиз ҳузурида амалларингизнинг энг яхшиси ва энг каттаси, олтин ва кумушни инфоқ қилишдан яхшироқ ҳамда сизлар душманингизга йўлиқиб сиз уларнинг бўйнига (қилич) уришингиз, улар сизнинг бўйнингизга уришидан хайрлироқ бўлган (нарса) нинг хабарини берайми?” дедилар. Саҳобалар розияллоҳу анҳум: “Ҳа, ё Расулуллоҳ!” дейишди. У зот алайҳиссалом: “Аллоҳ таолонинг зикри”, дедилар.
Солиҳ инсонлар бомдод намозини ўқиб бўлганларидан сўнг кун чиққунига қадар зикр қилишарди. Уларнинг баъзилари Қуръон ўқиб, қалбларини нурга, ҳисоб дафтарларини эса ажрга тўлдирар эдилар. Бутунлай хатога йўл қўйган киши – Рамазонни Роббисини зикр қилмасдан, вақтини Мавлосига тасбеҳ айтишга сарфламасдан ўтказган кишидир. Умрининг дақиқаю сонияларининг қадрига етадиган ва уларни ғанимат биладиган инсонлар борми?
Доктор Оиз ал-Қарнийнинг
"Рўзадорлар учун дарслар" китобидан
Шайбонийлар дахмаси зиёратгоҳга айлантирилади
Самарқанднинг юраги бўлган Регистон майдони ҳудудидаги Шайбонийхон ва унинг сулоласи дафн этилган маскан зиёратгоҳга айлантирилади.
Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаровнинг сўзларига кўра,1960–1962-йилларда ҳозирги Ислом Каримов кўчасини кенгайтириш, ободонлаштириш ишлари жараёнида мазкур дахма шу ҳудудда бўлган Шайбонийхон мадрасаси ҳовлисидан Регистон майдонига – Тиллакори ва Шердор мадрасалари ёнига кўчирилган.
“Маълумки, мазкур ҳудуд Амир Темур бобомиз даврида Самарқанд шаҳрининг энг муҳим марказларидан бири бўлган, бу ҳудудда кўплаб мадраса ва масжидлар бунёд этилган. Жумладан, Амир Темур масжиди ва унинг рўпарасида Бибихоним мадрасаси қад ростлаган. Кейинчалик Мирзо Улуғбек бобомиз томонидан улкан мадраса қурилган. Балки Шайбонийхон ҳам ана шу улуғвор мадраса ва масжидларга ҳавас қилиб, уларнинг ёнида мадраса қургандир. Чунки, тарихий манбалардан биламизки, Муҳаммад Шайбонийхон ҳам улуғ ҳукмдор бўлиш билан бирга илм-маърифат ҳомийси, илмли инсон ва ижодкор сифатида Самарқандда улкан бунёдкорлик ишларини амалга оширган, кўплаб масжид ва мадрасалар қурдирган. Амир Темурдан кейин қудратли давлат ташкил этиб, унинг чегараларини кенгайтирган, обод қилган”, дейди Регистон мажмуаси раҳбари.
Тарихий манбаларда Шайбонийхон 1510-йилда Эрон шоҳи Исмоил Сафавий билан бўлган жангда ҳалок бўлгач, унинг бошсиз танаси Самарқандга келтирилиб, Баланд Суфага дафн қилингани ёзилган.
Баланд Суфа ўз вақтида Шайбонийхон мадрасасида бўлган ва кейинчалик (1960–1962-йилларда) ўз ҳолича Регистон ҳудудига кўчирилган дахмадир.
Хонқул Самаровнинг қўшимча қилишича, шу пайтгача Муҳаммад Шайбонийхон шахсига муносабат ортидан бу жойга ҳам етарли даражада эътибор қаратилмаган.
Шунингдек, у олтмиш йилдан ортиқ вақтдан буён ушбу ҳудудда турган бу зиёратгоҳ ҳақида оддий одамлар, ҳатто кўпчилик тарихчиларда ҳам ма'лумот ё'қлигини, бунга сабаб эса ҳудудда ҳеч қандай кўргазмали восита ёки ёзув мавжуд эмаслигини таъкидлайди.
“Йиллар давомида халқимиз онгига Бобур ижобий, Шайбонийхон салбий шахс сифатида сингдирилди. Аслида эса давлатчилик тарихимиз, қолаверса, адабиётимиз ривожида бу икки буюк бобомизнинг ҳам ўз муносиб ўрни, ҳиссаси бор. Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ўзи ҳам “Бобурнома”да бу зотнинг номи ҳақида тўхталиб, “Шайбоқ”, яъни “куч-қудратли” деган таъриф берган. Шайбонийхон ва шайбонийлар томонидан Самарқандда, умуман, ушбу минтақада катта бунёдкорлик ишлари амалга оширилгани ҳақида тарихий манбаларда кўплаб маълумотлар учрайди. Масалан, Шайбонийхон бир неча босқичли ўқитиш тизими жорий этиб, барча илмлардан хабардор бўлиш учун бола 26-йил таълим олиши керак, деб ҳисоблаган. Икки йиллик мактаб таълимидан сўнг ҳар бири 8-йилдан иборат уч босқичли мадраса таълимини олиш зарур бўлган”, дея маълумот беради Регистон мажмуаси раҳбари Хонқул Самаров.
Маълумот учун, Шайбонийхон кучли саркарда, ҳукмдор бўлиш билан бирга ижодкор сифатида нафис ғазал ва рубоийлар, достонлар ёзган. Жумладан, “Баҳр-ул худо” номли достони ва ўғли валиаҳд Темур султонга аталган панд-насиҳатлардан иборат китоби мавжудлиги қайд этилади.
Тарихий манбаларда келтирилишича, у бобоси Абулхайрхон вафотидан кейин пароканда бўлиб кетган қабилаларни бирлаштириб, кўчманчи ўзбеклар давлатини қайта тиклаган. Мовароуннаҳр, Хоразм ва Хуросонни эгаллаб, қудратли давлат барпо қилган. Муҳаммад Шайбонийхон бутун минтақани ягона бир марказ – Самарқанд қўл остида бирлаштирган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
