Гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига ўтади
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам Мадина бозорида бир аъробийдан от сотиб олдилар. Ёнларида пул йўқ эди. Савдолашиб бўлгач, пулни олиб келиш учун шошиб уйларига кетдилар. Аъробийга ортларидан боришни тайинладилар. Аъробий секин юрди. Савдо пишганидан хабари йўқ кишилар аъробийдан отнинг нархини сўрай бошлашди. Улардан бири аъробийга Набий алайҳиссалом бермоқчи бўлган пулдан ортиқроқ пул таклиф қилди. Шунда аъробий Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан янги нарх берсалар сотишини, акс ҳолда, бошқа кишига беришини айтди. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
- Мен сендан отни сотиб олган эдим-ку! – дедилар.
Аъробий айтди:
- Аллоҳга қасамки, мен уни сизга сотганим йўқ! Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
- Мен сендан уни сотиб олдим! - дедилар яна. Атрофга одам тўпланди. Аъробий Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга деди:
- Мени отни сизга сотганимга гувоҳингиз борми? Шунда Ҳузайма ибн Собит розияллоху анҳу ўртага отилиб чиқди ва:
- Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам отни сендан сотиб олганларига гувоҳман! деди. Аслида, Ҳузайма савдога гувоҳ бўлмаган эди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ундан ажабланиб сўрадилар:
- Нима билан гувоҳлик берасан?
Ҳузайма деди:
- Эй Аллоҳнинг Расули! Сизни тасдиқлаганим билан гувоҳлик бераман. Самодан хабар келтирганингизни тасдиқлаб, ердаги хабарингизни ёлғонга чиқараманми?!
Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам шунда ўша машҳур гапини айтдилар:
Ҳузайманинг гувоҳлиги икки кишининг гувоҳлигига тенгдир!
Абу Бакр розияллоҳу анҳунинг даврида Қуръон жамланди. Зайд ибн Собит розияллоҳу анҳу ҳар бир оятни ким Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг оғизларидан эшитганига иккита гувоҳ келтирсагина ёзиб олар эди. Аҳзоб сурасига етганида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан эшитган, аммо унутган бир оятни билиб қолди. Бу оятни Ҳузайма келиб унга эслатди. У оят Қуйидаги оят эди:
«Мўминлардан Аллоҳга берган ваъдаларига содиқ қолган кишилар бордир. Бас, улардан баъзилари ажалини топди. Баъзилари эса кутиб турибди. Улар бирор нарсани алмаштирмадилар» (Аҳзоб сураси, 23-оят).
Зайд розияллоҳу анҳу: «Ҳузайманинг гувоҳлиги Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтганларидек, икки кишининг гувоҳлигига ўтади», деди ва бу оятни Мусҳафга киритиб қўйди. Биз бу оятни қиёмат кунигача тиловат қиламиз!
Аллоҳ таоло ҳақларни ҳимоя қилиш учун шартномаларни ёзиб қўйишни амр қилади. Харидорнинг ҳаққини, сотувчининг ҳаққини, қарз берувчининг ҳаққини, қарз олувчининг ҳаққини, ишчининг ҳаққини, иш берувчининг ҳаққини... Аммо шуни билишимиз керакки, гапига жавоб бермайдиган кишини ҳеч қанақасига эплаб бўлмайди. Инсонлар дунё эпчилники деб ўйлашади. Юқоридаги кўпроқ берадиган кишини топган ва савдосини бузган аъробий каби мол жамлаш уни қандай йўл билан топишингиздан қатъи назар даҳоликни талаб қилади деб хаёл қилишади. Инсонлар ҳаром у ёқда турсин, ҳатто ҳалолнинг ҳам куни келиб кетишини унутишади. Қолаверса, барака деган нарса бор. Аллоҳ таоло ёлғон қасам билан, хиёнат билан, ваъдага хилоф қилиш билан топилган молдан баракани тортиб олади. Қолаверса, бундан кейин ўлим, охират ва ҳисоб-китоб деган нарсалар ҳам бор. Унутмайлик!
«Набавий тарбия» китоби асосида тайёрланди
Ўзбекистон олимлари Бобур ва Бобурийларнинг Покистондаги меросини тадқиқ этмоқда
Ўзбекистон элчихонаси томонидан Бобур номли халқаро жамоат фонди билан ҳамкорликда ўзбекистонлик тарихшунос ва бобуршунос олимлардан иборат делегациянинг Покистонга ташрифи амалга оширилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.
Ташриф Бобур ва Бобурийлар даврига оид тарихий-маданий меросни ўрганиш, Покистон ҳудудида сақланаётган мазкур даврга оид тарихий манбалар, қўлёзмалар, экспонатлар ва артефактлар билан танишиш, шунингдек, икки мамлакатнинг илмий-тадқиқот ва маданий муассасалари ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш мақсадида ташкил эилди.
Делегация аъзолари дастлаб Лаҳор шаҳрида Бобурийлар даврига оид тарихий обидалар ва манзилгоҳларга ташриф буюриб, ўрганишлар олиб борди. Хусусан, Лаҳор музейи, Ислом галереяси ҳамда қатор илмий-тадқиқот муассасаларида бўлиб, мазкур муассасаларда қатор илмий учрашувлар ўтказди ва бобурийлар даврига оид тарихий манбалар билан танишди.
Лаҳор шаҳридаги Панжоб университети раҳбарияти билан илмий ва академик ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинди. Сафар давомида мазкур университет ҳузуридаги Бобурийлар мероси маркази билан ҳамкорликда Бобурийлар сулоласининг 500 йиллигига бағишланган илмий-амалий анжуман ўтказилди.
Иштирокчилар Бобур ва Бобурийлар тарихи, уларнинг Марказий ва Жанубий Осиё тамаддунидаги ўрни, мазкур даврнинг сиёсий, маданий ва илмий меросини ўрганиш масалаларини муҳокама қилдилар.
Ўзбекистон олимлари Исломобод шаҳрида Покистон Миллий тилни ривожлантириш департаменти раҳбарияти Қуаид-и-Аъзам университети, Аллома Иқбол университети, Покистон Миллий кутубхонаси ҳамда қатор илмий-тадқиқот муассасаларига ташриф буюриб, қўлёзмалар, бобурийлар даврига оид экспонатлар ва бошқа тарихий манбалар билан танишди.
Ўзбекистон вакиллари Ислом ҳамкорлик ташкилотининг Илмий ва технологик ҳамкорлик бўйича доимий қўмитаси бош координатори Муҳаммад Иқбол Чоудҳари томонидан қабул қилинди.
Унда Бобур ва Бобурийлар меросини чуқур ўрганиш, уни асраш ва мусулмон дунёси илмий доиралари ҳамда кенг жамоатчилик ўртасида тарғиб қилиш бўйича ҳамкорликни йўлга қўйиш масалалари кўриб чиқилди.
Келгусида мазкур ташкилот билан ҳамкорликда Бобурийлар меросига бағишланган йирик халқаро илмий-амалий конференция ўтказиш бўйича келишувга эришилди.
Ташрифнинг асосий тадбири Исломобод шаҳрида «Заҳириддин Муҳаммад Бобур: муштарак цивилизациявий мерос ва Ўзбекистон-Покистон муносабатлари кўприги» мавзусида ташкил этилган бўлди.
Конференцияда Покистон Миллий мерос ва маданият вазирининг ўринбосари Фараҳ Наз Акбар, Ўзбекистон элчиси Алишер Тўхтаев, Покистондаги «Бобур форуми» раҳбари Рамзан Муғал ҳамда тарихчи ва бобуршунос олимлар ҳамда ёш тадқиқотчилар иштирок этди.
Дипломатик ваколатхона раҳбари ўз нутқида икки мамлакат ўртасидаги тарихий, маданий, маънавий ва цивилизациявий алоқалар узоқ тарих ва чуқур илдизларга эга эканини қайд этди.
– Ушбу муштарак тарихда Заҳириддин Муҳаммад Бобур Жанубий Осиёда улкан давлатчиликка асос солгани халқларимизни бирлаштирувчи муҳим тарихий омил бўлди, – деди Ўзбекистон элчиси. – Таъкидлаш жоизки, бугунги кунда Ўзбекистон-Покистон муносабатлари барча соҳаларда изчил ривожланиб бормоқда. Икки давлат раҳбарлари ўртасидаги мунтазам ва яқин дўстона мулоқот натижасида икки томонлама муносабатларимиз стратегик шериклик даражасига кўтарилди. Алоқаларнинг бундай даражасида умумий тарихий ва маданий меросни ўрганишнинг нақадар муҳимлиги, бу борада яқиндан ҳамкорлик қилиш икки халқ ўртасидаги дўстлик ва ўзаро англашувни янада мустаҳкамлашга хизмат қилади.
Бобур номли халқаро жамоат фонди раиси ўринбосари Рустам Мамасолиев ўз чиқишида Бобур ва унинг илмий-адабий мероси бутун минтақа тарихида алоҳида ўрин тутишини урғулади.
– Ўзбекистонда Бобур ва бобурийлар меросини ўрганиш, асраш ва тарғиб қилиш борасида жуда катта ишлар амалга ошириляпти, – деди у. – Бобурийлар меросини чуқур ўрганишда покистонлик олимлар ва илмий муассасалар билан қўшма тадқиқотлар, илмий анжуманлар, нашриёт лойиҳалари ва академик алмашинувларни кенгайтириш жуда муҳим.
Покистон Миллий мерос ва маданият вазирининг ўринбосари Фараҳ Наз Акбар, ўз навбатида, бобурийларнинг Покистон тарихидаги муҳим ўрнига тўхталди.
– Бобурийларнинг Покистондаги тарихий-маданий меросини асраш ва келажак авлодларга етказишга ҳукумат даражасида эътибор қаратиляпти, – деди Фараҳ Наз Акбар. – Биз Ўзбекистон билан тарихий алоқаларимизни янада мустаҳкамлаш, илмий ҳамкорлик ва маданий алмашинувларни қўллаб-қувватлашга, буюк аждодларимиз қолдирган меросни биргаликда ўрганиш ва тарғиб қилишга тайёрмиз.
Бобур номли халқаро жамоат фонди делегацияси ташрифи давомида Панжоб вилоятида жойлашган Бобурийлар даврига оид қатор тарихий қадамжоларда ўрганишлар олиб бориши режалаштирилган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
