Интернет — икки тиғли пичоқ
Замонавий дунёни интернетсиз тасаввур қилиш таъбир жоиз бўлса, ибтидоий даврга қайтиш билан баробар. У бизнинг кундалик эҳтиёжимиз, иш қуролимиз ва алоқа воситамизга айланди. Бироқ, донишмандлар айтганидек, ҳар қандай буюм ва жиҳознинг хатарли жиҳати бўлгани каби интернетнинг ҳам икки томони бўлиб, у икки тиғли пичоқ кабидир.
Интернетнинг биринчи томони бизнинг ҳаётимизни мисли кўрилмаган даражада осонлаштирди. Бугун шу томони билан дунёнинг энг нуфузли университетлари маърузаларини тингламоқдамиз, масофавий таълим ва онлайн курслар орқали ўз устимизда ишлаяпмиз. Навбатлар, соатлаб давом этадиган харидлар ҳам қисман ўтмишда қолаёзди. Коммунал тўловлардан тортиб, озиқ-овқатгача, барчаси сониялар ичида ҳал бўлмоқда. Дунёнинг нариги чеккасидаги яқинларимиз билан юзма-юз кўришиб гаплашгандек мулоқот қилинмоқда.
Агар пичоқни нотўғри тутсангиз, у албатта қўлингизни кесади. Мисол учун, ижтимоий тармоқлардаги чексиз ва мазмунсиз видеолар инсоннинг энг қимматли бойлиги бўлмиш вақтини беаёв совуради. Киберфирибгарлик, ёлғон ахборотлар (фейк), ёшлар тарбиясига салбий таъсир этувчи мазмундаги сайтлар инсон онгини заҳарловчи “ўткир тиғ”дир. Виртуал дунёда “дўстлари” кўп, аммо реал ҳаётда ёлғизланиб қолган инсонлар сони ортиб бормоқда.
Интернетдан манфаатли фойдаланиш учун бир нечта оддий, аммо ҳаётий қоидаларга амал қилиш зарур:
- Мақсадни белгиланг: Интернетга киришдан олдин ўзингизга савол беринг: “Ҳозир нима учун тармоққа киряпман?”. Аниқ мақсад (иш, ўқиш ёки 5 дақиқалик ҳордиқ) сизни тармоқда мақсадсиз кезишдан асрайди.
- Фильтр ўрнатинг: Ҳамма маълумот ҳам тўғри эмас. Олинган хабарни ақл чиғириғидан ўтказинг, унинг манбасини текширинг.
- Вақт лимити: Пичоқ билан кун бўйи нон кесилмайди. Интернетдан ҳам фақат керакли вақтда фойдаланинг. Қолган вақтни жонли мулоқот ва китоб мутолаасига ажратинг.
Интернет шунчаки восита. У ёмон ҳам, яхши ҳам эмас. Уни “фойдали ёки «ҳалокатли асбоб”га айлантирадиган нарса бизнинг танловимиздир. Рақамли дунёда яшар эканмиз, қўлимиздаги имкониятни фақат эзгулик, бунёдкорлик ва тараққиёт йўлида ишлатишни ўрганишимиз шарт.
Шермуҳаммад Болтаев,
Хоразм вилояти Шайх Қосим бобо
масжиди имом-хатиби
Қарийб 50 мамлакат журналистлари янги Имом Бухорий мажмуаси ва Самарқанднинг асосий ёдгорликларини зиёрат қилади
«Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафоруми иштирокчилари 27 август куни Самарқандга йўл олади. Улар янгидан бунёд этилган Имом Бухорий ёдгорлик мажмуаси, Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳамда Имом Бухорий номидаги Инновацион музей билан танишади. Куннинг иккинчи ярмида эса иштирокчилар учун шаҳарнинг тарихий-маданий мерос объектлари, жумладан, ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган ёдгорликлар бўйлаб махсус дастур ташкил этилади, хабар бермоқда iccu.uz.
Ёдгорлик мажмуаси Самарқанд вилояти Пайариқ туманида, буюк муҳаддис ва илоҳиётшунос Муҳаммад ал-Бухорийнинг (810–870) дафн этилган жойида жойлашган. У «Саҳиҳи Бухорий» тўплами муаллифи бўлиб, мазкур асар сунний исломдаги энг мўътабар ҳадис тўпламларидан бири ҳисобланади.
Кенг кўламли реконструкциядан сўнг мажмуа 2026 йил баҳорида зиёратчилар учун қайта очилди. Унинг умумий ҳудуди 45 гектарни ташкил этади. Бу ерда 10 минг кишилик масжид, маъмурий ва хизмат кўрсатиш бинолари, 154 устунли айвон, 14 та мовий гумбаз ва баландлиги 75 метр бўлган тўртта минора барпо этилган. Реконструкциядан сўнг мажмуанинг кунлик қабул қилиш қуввати 12 минг нафардан 65 минг нафаргача ошди.
Мажмуанинг марказий қисмларидан бири — тўққизта павильондан иборат янги Имом Бухорий Инновацион музейидир. Экспозиция алломанинг ҳаёти, ҳадисшунослик тарихи ва унинг илмий меросига бағишланган. Шунингдек, музейда Қуръонда зикр этилган пайғамбарлар, Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг Макка ва Мадинадаги ҳаёти ҳамда ёзма ҳадис тўпламларининг шаклланиш тарихи ҳақида маълумотлар берилган.
Мажмуа яқинида Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳам фаолият юритади. Марказ ислом илмий ва қўлёзма меросини, жумладан, Марказий Осиёнинг ўрта аср олимлари асарларини ўрганиш, илмий тадқиқотлар ва таржималар тайёрлаш, шунингдек, халқаро илмий алмашинувни ривожлантириш билан шуғулланади.
Мажмуага ташрифдан сўнг форум иштирокчилари тарихий Самарқанд билан танишади. Шаҳарнинг асосий меъморий ёдгорликлари қаторига Регистон, Бибихоним масжиди, Шоҳи Зинда мажмуаси ва Гўри Амир мақбараси киради. ЮНЕСКО ушбу тўрт объектни 2001 йилда «Самарқанд — маданиятлар чорраҳаси» номи билан Жаҳон мероси рўйхатига киритилган тарихий шаҳарнинг асосий ёдгорликлари сифатида эътироф этади.
Самарқанд босқичи 24–28 август кунлари Тошкент ва Самарқанд шаҳарларида бўлиб ўтадиган «Ислом цивилизацияси: янги нигоҳ — янги кашфиётлар» Халқаро медиафоруми дастурининг бир қисми бўлади.
Пресс-служба Управления мусульман Узбекистана