Ростгўйлик - қалбнинг хотиржамлиги
Ҳақиқатда тил инсоннинг қадр-қимматини белгилайди. Кимнинг тили тўғри, лафзи ҳалол бўлса, ҳурмати ошади.
Сидқнинг фазилати бобида Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ушбу муборак сўзлари кифоя қилади:
“Шубҳали нарсани қўй, шубҳасиз нарсани ушла. Ҳақиқатда тўғрилик бу қалбнинг хотиржамлигидир, ёлғон эса шубҳани оширади” (Имом Термизий, “Қиёмат”, 60).
Шунингдек, Аллоҳнинг Расули соллаллоҳу алайҳи васаллам яна марҳамат этган эканлар:
“Сидқ – тўғрилик кишини хайрли амалларга ундайди, хайрли амаллар эса жаннатга элтади. Ёлғон фисқу фужурга ундайди, фисқу фужур эса жаҳаннамга элтади” (Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳдан ривоят қилинган, Имом Бухорий, имом Муслим ривояти).
Луқмони Ҳакимдан сўрадилар:
“Қайси амалингиз сизни бу даражага еткизди?”.
У зот жавоб бердилар:
“Ростгўйлигим ва беҳуда сўзларни тарк этганим”.
Сидқ-тўғрилик гарчи кўринишдан гўё бир қийинчилик ё хавф туғдирадиганга ўхшаса ҳам барибир нажот шундадир, деб олимлар иттифоқ қилибдилар. Жумладан, улар айтибдиларки:
“Ҳамиша, ҳар жойда фақат тўғри бўл, менга зиёни етади, деб хафсираган жойингда ҳам, фойдаси тегади. Ёлғонни қўй, гўё фойдаси тегиб турган жойда ҳам, аслида зиёни етади”.
Ёлғон ишлатиб фойда қиламан, деб ўйлаган тожир қаттиқ адашади. Саҳобалардан келтирилган бир хабарда бундай дейилибди: “Тўғрисўз, ҳалол тижоратчи камбағаллашмайди”.
“Ахлоқус солиҳийн” (Яхшилар ахлоқи) китобидан
Йўлдош Эшбек, Даврон Нурмуҳаммад
таржимаси.
От изини той босар
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ўғил ҳар ойлик маошини онасига топширар, унинг юзидаги табассумни кўриб, ўзини дунёдаги энг бой инсон деб ҳисобларди.
Йиллар ўтиб, онаси оламдан ўтди. Навбатдаги маошини олган ўғил бир зум не қиларини билмай қолди-ю, бир қарорга келди: «Пулларни онамнинг номидан эҳсон қиламан».
Шу кундан эътиборан, у ҳар ой масжидларга сув куллерлари ўрнатишни одат қилди. Намозхонлар сув ичиб, онасининг ҳақига дуо қилишларидан қалби таскин топарди.
Кунлардан бир кун маҳалла масжидида янги куллер ўрнатилганини кўриб, «Аттанг, бу сафар кечикдим-а», деб ўкинди. Шунда ёнига имом келиб:
– Хайрли ҳадя учун раҳмат, – деди.
– Узр, адашдингиз, шекилли. Буни мен олиб келмадим...
– Йўқ, адашмадим. Буни сизнинг номингиздан ўғлингиз келтирди.
Орқасига ўгирилган ота жилмайиб турган ўғлига кўзи тушди.
– Болам, бунга пулни қаердан олдинг? – ҳаяжондан кўзлари ёшланди отанинг.
– Ота, анчадан бери менга берадиган пулларингизни йиғиб юргандим. Сиз бувижоним учун хайрли иш қилаётганингизни кўриб, мен ҳам сиз учун шундай қилишни истадим.
Отанинг кўзларидан қувонч ёшлари сизиб чиқди. У ўғлига насиҳат қилмаган, шунчаки ўз амали билан намуна бўлганди.
Ҳа, фарзандлар эшитган гапларини унутиши мумкин, аммо кўрган амалларини ҳеч қачон унутмайди. Бугун ота-онамизга қилган яхшилигимиз эртага фарзандларимиздан албатта қайтади.
Акбаршоҳ РАСУЛОВ