Имом Бухорий меҳмонлари учун эслатма!
Аллоҳга ҳамд бўлсин, Самарқандда катта лойиҳа – Имом Бухорий мажмуаси зиёратчилар учун хизмат қилишни бошлади. Зиёратчилар кундан кунга кўпайиб бормоқда. Уларнинг ҳар бирлари муҳаддислар султони Имом Бухорийнинг меҳмонларидир.
Дарҳақиқат, раҳбарлар ҳузурига кираётган инсон ташқи кўринишига, ўз хатти ҳаракатларига жуда эътиборли бўлади. Ўз ўрнида Ҳадис бўйича мусулмонлар раҳбари бўлган Муҳаммад ибн Исмоил ҳазратларининг меҳмони бўлишни ният қилиб келаётган диндошларимиз ҳам бир неча кўрсатмаларга амал қилишлари зарур бўлади. Йўқса, зиёратимиз фойдамизга эмас, аксинча зиёнимизга ҳужжат бўлиб қолади. Зотан, мажмуа сайлгоҳ ёки кўнгилочар хиёбон эмас, балки улкан масжид ва мақбара (қабрстон)ни ўз ичига олади.
Аввало, уйдан чиқаётганда, сафар дуосини ўқинг, гўзал ният билан уловга чиқинг. Эркаклар калта, тор, ноўрин расмлари бор кийимларни эмас, кенгроқ, узунроқ, зиёратга муносиб кийимларини кийиб олишсин. Муслима опа-сингилларимиз эса доимгидек, кенг ва узун кийимларни кийиб, рўмолларини ўраб олишсин. Афсуски, зиёратгоҳда жуда калта, шаффоф ва тор кийиниб олганлар ҳам гоҳида учраб қолмоқда. Бу миллий қадриятларимизга хилоф, буюк муҳаддисга нисбатан ҳурматсизлик бўлиб қолади, Аллоҳ сақласин.
Зиёратга келувчилар, албатта, масжидга кириб, таҳиятул масжид (масжид ҳаққи) намозини, фарз намоз вақти бўлса, жамоат билан фарз намозини адо қилишлари даркор. Имом Бухорий мажмуаси зиёратига келганда камида икки ракат намоз ўқимагунча у ердан кетманг.
Мажмуа ҳудудига кирганда, овозни баланд кўтармаслик, бақир-чақир қилмаслик, бировга озор бермаслик лозим. Чунки бу жойда ҳар бир қадам одоб билан босилиши, ҳар бир ҳаракатда ҳурмат ва виқор намоён бўлиши керак.
Айниқса, масжид ичида суҳбатни камайтириш, телефонда баланд овозда гаплашмаслик, болаларни назоратсиз қолдирмаслик, таглиги йўқ гўдакларни масжидга олиб кирмаслик зарур. Масжид Аллоҳнинг уйидир. У ерда дунёвий гап-сўз, кулги, шовқин-сурон ва тартибсиз ҳаракатлар мусулмон кишига муносиб эмас. Агар телефон олиб кирилса, уни овозсиз ҳолатга ўтказиб қўйиш, бошқа намозхонларга халақит бермаслик лозим.
Қабр зиёратида ҳам шаръий одобларга амал қилинг. Имом Бухорий ҳазратларининг қабрлари ёнига борганда, у зотга салом беринг, ҳақларига дуо қилинг. Аллоҳ таолодан у зотнинг даражаларини янада баланд қилишини сўранг. Шунингдек, Аллоҳдан сўрайдиган ҳожатларингизни дуо қилинг. Зотан, у зотнинг ҳузурида қилинган дуолар ижобат бўлганига асрлар давомида гувоҳ бўлиб келинган. Бироқ қабрни айланиш, унга суяниш, қўл суртиш, қабрдан ҳожат сўраш, мато боғлаш ёки шунга ўхшаш шариатда кўрсатилмаган ишлардан сақланиш лозим. Зеро, дуо фақат Аллоҳдан сўралади, ҳожатлар фақат У Зотдан умид қилинади.
Зиёрат давомида суратга тушиш масаласида ҳам меъёрни унутмаслик керак. Хотира учун суратга тушиш – мумкин бўлган жойларда одоб доирасидан чиқмасдан, бошқаларга халақит бермасдан бажарилсин. Масжид ичида намоз ўқилаётган пайтда қабр ёнида турли кўринишда суратга тушиш, ҳазиломуз ҳолатлар қилиш зиёрат руҳига мутлақо тўғри келмайди.
Фарзандлари билан келган ота-оналар эса болаларга бу жойнинг қадрини тушунтириб қўйишлари лозим. Болаларнинг югуриб, бақириб, зиёратчиларга халақит беришларига йўл қўймаслик керак. Аксинча, уларга Имом Бухорий ҳазратларининг илм йўлидаги меҳнатлари, ҳадис илмига қўшган хизматлари, уламоларга ҳурмат қилиш одоби ҳақида қисқача тушунча берилса, бу зиёрат улар учун ҳам тарбиявий сабоққа айланади.
Энг муҳими, зиёрат фақат кўриш, айланиш ёки суратга тушиш учун эмас, балки ибрат олиш, қалбни поклаш, илмга муҳаббат уйғотиш ва Аллоҳга яқинлашиш учун бўлиши керак. Имом Бухорий ҳазратлари бутун умрларини Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳадисларини жамлаш, саралаш ва умматга етказишга бағишлаганлар. У зотнинг ҳузурига келган ҳар бир киши: “Мен ҳам илмга, одобга, ибодатга ва суннатга қанчалик боғланяпман?” деб ўзини бир бор тергаши лозим.
Хулоса қилиб айтганда, Имом Бухорий мажмуасига қадам қўйган ҳар бир зиёратчи бу масканнинг ҳурматини сақлаши, кийиниш, юриш-туриш, гап-сўз ва ибодатда одобли бўлиши даркор. Шунда зиёратимиз кўнгилхушлик эмас, балки қалбларни уйғотадиган, илмга муҳаббатни оширадиган ва Аллоҳ розилигига сабаб бўладиган муборак амалга айланади.
Аллоҳ таоло барчамизни зиёрат одобларига амал қиладиган, уламолар меросини қадрлайдиган ва Имом Бухорий ҳазратларининг илмий-маънавий йўлларидан ибрат оладиган бандаларидан қилсин.
Абдулбосит Абдулвоҳид ўғли,
Ҳадис илми мактаби ўқитувчиси
Ўзбекистон халқининг 35 та АНЪАНАВИЙ ҚАДРИЯТИ
Ўзбекистон халқининг
35 та АНЪАНАВИЙ ҚАДРИЯТИ
Бугун азиз Ватанимизнинг ҳар бир фарзандининг юраги ҳапқириб турибди. Негаки, биз Она-юртимизнинг энг улуғ, энг азиз айём – Мустақиллик байрамини, Ўзбекистон Республикаси истиқлолини қўлга киритганининг 35 йиллик шодиёналарини катта тантана қилаяпмиз.
Жаннатмакон юртимиз, муқаддас Ватанимиз, доно халқимизнинг диний қадриятлари, миллий анъаналари ниҳоятда бисёр, беқиёс ва бетакрор бўлса-да, қутлуғ айём арафасида дориломон кунларга етказгани учун яна ва яна шукр қилиш мақсадида бу йил Мустақиллигимизни 35 йиллигини нишонлаётганимиз учун фақат 35 тасинигина зикр қилмоқчимиз:
1) Оила муқаддаслиги – жамиятнинг мустаҳкам асоси.
2) Ота-онага ҳурмат – ота-онани эъзозлаш ва уларнинг хизматларини қадрлаш.
3) Меҳмондўстлик – меҳмонни очиқ чеҳра ва очиқ кўнгил билан кутиб олиш.
4) Меҳнатсеварлик – ҳалол меҳнат ва касб-ҳунарни қадрлаш.
5) Катталарга ҳурмат – оқсоқоллар ва нуронийларни эъзозлаш.
6) Тинчликсеварлик – тинч-тотув ҳаётга интилиш.
7) Анъаналарни асраш – миллий урф-одат ва удумларни сақлаш ҳамда давом эттириш.
8) Маънавият – юксак ахлоқ ва миллий-диний қадриятларга ҳурмат.
9) Поклик – уйда, кийимда, танада ва кўнгилда озодаликка риоя қилиш.
10) Дастурхон саховати – меҳмонни саховат ва меҳр билан кутиб олиш.
11) Қўшничилик қадриятлари – маҳаллада аҳиллик ва ўзаро ёрдам.
12) Ёрдамга тайёрлик – яқинлар ва муҳтожларга мурувват кўрсатиш.
13) Камтаринлик – одобли ва камтарона ҳаёт кечириш.
14) Ёш авлодга ғамхўрлик – фарзандлар тарбиясига алоҳида эътибор бериш.
15) Аёлларга ҳурмат – она, рафиқа, опа-сингилларни қадрлаш.
16) Таълимга интилиш – илм олиш ва билимни қадрлаш.
17) Ор-номус – ҳалоллик ва виждон билан яшаш.
18) Маросимларга риоя – миллий маросим ва оилавий удумларни эъзозлаш.
19) Сўзга содиқлик – ваъдага вафо қилиш.
20) Матонат ва сабр – қийинчиликларга бардош билан ёндашиш.
21) Ҳунармандчиликни қадрлаш – миллий ҳунар ва устачилик анъаналарини асраш.
22) Табиатга меҳр – ер, сув ва атроф-муҳитни авайлаш.
23) Бағрикенглик – турли миллат, дин ва маданият вакилларига ҳурмат билан муносабатда бўлиш.
24) Одоб-ахлоқ – юксак муомала маданиятига амал қилиш.
25) Миллий байрамларни эъзозлаш – Наврўз, ҳайитлар ва Мустақиллик байрамини қадрлаш.
26) Адолат – ҳалоллик, тенглик ва қонун устуворлигини қадрлаш.
27) Ўтганларни ҳам қадрлаш – бу дунёдан ўтганларни эҳтиром ва чиройли амаллар билан эъзозлаш.
28) Тил ва маданиятни асраш – ўзбек тили ва миллий меросни эъзозлаш.
29) Ватанпарварлик – Ватанни севиш ва унинг равнақига ҳисса қўшиш.
30) Миллатлараро тотувлик – турли миллат ва элат вакиллари ўртасида аҳилликни мустаҳкамлаш.
31) Жамоавийлик – ҳамжиҳатлик ва ўзаро ҳамкорлик.
32) Миннатдорчилик – қилинган яхшиликни қадрлаш.
33) Устозга ҳурмат – устозларни эъзозлаш ва уларнинг меҳнатини қадрлаш.
34) Миллий кийимлар – миллий маданият ва одоб тимсоли сифатида қадрлаш.
35) Аждодларга ҳурмат – тарихий мерос ва миллий илдизларни эъзозлаш.
* СИЗ яна қўшишингиз мумкин...
*** ЭНГ муҳими: йўқотиб қўйишдан олдин уларнинг ҚАДРИГА етиш !!!
☼ Қуръони карим ояти карималари;
☼ Жаноби Пайғамбаримиз алайҳиссаломнинг муборак ҳадиси шарифлари;
☼ динимиз асослари;
☼ шариатимиз аҳкомлари;
☼ шарқона одобларимиз;
☼ мазҳабимиз меъёрлари;
☼ жамиятшунослик алоқалари;
☼ одамгарчилик муносабатлари;
☼ инсоний туйғулар;
☼ руҳшунослик сир-асрорлари;
☼ юртимиз урф-одатлари;
☼ ўзбекчилик қоидалари;
☼ маданиятимиз ахлоқлари;
☼ инсоний ақл ва ахлоқий нормалар;
☼ доно мақолларимиз;
☼ миллий анъаналаримиз;
☼ диний қадриятларимиз;
☼ халқимиз онг-тафаккури;
☼ миллатимиз менталитети,
☼ анъанавий фалсафаси;
☼ ўзбек халқининг илғор қадриятлари;
☼ улуғларимиз ҳикматлари;
☼ доно халқимиз дунёқараши;
☼ мусулмончилигимиз кўрсатмалари
а с о с в а н е г и з л а р и д а
– улуғ аждодларимиздан давом этиб келаётган дуру гавҳар ривоятлари ва ноёб ҳикматлари,
– буюк ота-боболаримиздан эшитиб келаётган тилло билан тенг панд-насиҳатлари ва бетакрор ҳикоялари,
– меҳрибон ота-оналаримиздан ўрганиб келаётган гавҳар ўгитлари ва мислсиз сўзлари,
– элимиз таниган ва халқимиз тан олган устозларимиздан таълим олиб келаётган зар тушунчалари ва бебаҳо илмлари,
– жаннатмакон юртимиз – муқаддас Ватанимиз таълим масканларида таралаётган дурдан аъло фанлар ва беқиёс билимлар,
– замонавий олимларнинг билимлари, турли соҳа мутахассисларининг ажойиб кашфиётлари,
– бугунги кунда ва доим керак бўладиган ҳаётий масалалар, долзарб мавзулар, қизиқарли маълумотлар ҳамда халқимиз орасида эътироф этилган мезонлар
дан
улуғ устозларимиз (ота-она, устоз, раҳбар, ўзидан ёши катта, улуғ инсон, табаррук одамлар)нинг кенг, чуқур ва унумли истифода этиб, бизларга батафсил тақдим этаётган доно халқимизнинг анъанавий қадриятларини асраб авайлаш – ҳам бурчимиз, хам фарзимиз, ҳам қарзимиз!
Бу рўйхатни яна кўплаб давом эттириш мумкин... Бироқ фикримизни мухтасар қилган ҳолда Аллоҳдан Ўзбекистон халқининг бундай фазилатлари янада кўпайишини, юртимиз тинч, осмонимиз мусаффо, халқимизга сиҳат-саломатлик, оилаларимизга бахт-саодат сўраб қоламиз.
Аллоҳ таборака ва таоло ҳар бир хонадонга соғлик-саломатлик, тинчлик-хотиржамлик, илоҳий файз-барака, кўпдан-кўп яхшиликлар ато этсин!
Илоҳо жаннатмакон юртимиз тинчлиги, муқаддас Ватанимиз равнақи, доно халқимиз саломатлиги ва фаровонлиги учун, муборак динимиз камолоти ҳамда масжиду-мадрасаларимизни ободлиги учун муҳтарам Юртбошимизнинг доно раҳбарликлари остида, ҳукуматимиз томонидан оқилона олиб борилаётган хайрли, савобли ишларни амалга ошириш мақсадида вилоятларимиз раҳбарлари ҳамда шаҳар ва туман раҳбарларининг бошчиликларидаги меҳнаткаш халқимиз олиб бораётган барча хайрли, яхши, савобли ишларда Аллоҳ таоло Ўзи мададкор бўлсин! Турмушимиз обод, хирмонларимиз мўл, оилаларимиз мустаҳкам, болаларимиз ҳар томонлама соғлом, маънавиятимиз юксак бўлсин!
Меҳрибон Парвардигоримиз доно халқимизни доимо турли хил ўринларда ҳар хил шаклларда қилаётган яхши, хайрли, чиройли, савобли ишларини Ўз даргоҳи илоҳийсида қабул айласин! Илоҳо халқимизга тинчлик-хотиржамлик, сиҳат-саломатлик, оилаларимизга файзу илоҳий, бахт-саодат, тўкин-сочин дастурхонлар насиб қилсин! Меҳрибон Парвардигоримиз Ўзи – эшитиб турувчи, кўриб турувчи ва билиб турувчи Зот! Ҳаммаларимизнинг дилларимиздаги ниятларимизни, қалбимиздаги орзуларимизни ва барча ҳожатларимизни ўйлаганимиздан ҳам афзали-зиёдаси билан раво қилсин!
Илоҳо деҳқончиликларимизга ва касб-корларимизга хайр-барака бериб, ишларимизда кўпдан-кўп омадлар, муваффақиятлар ва беҳисоб хурсандчиликлар ато этиб, икки дунёда ҳам азизу мукаррам айласин!
Иброҳимжон домла ИНОМОВ
