"Коррупция – омонатга хиёнат: Ислом дини бу иллатга қандай барҳам беради?
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Ҳозирги даврда коррупция глобал миқёсдаги энг жиддий муаммолардан бири сифатида эътироф этилмоқда. У жамиятнинг иқтисодий, сиёсий ва ижтимоий ривожланишига салбий таъсир кўрсатади. Шу сабабли коррупцияга қарши курашиш нафақат ҳуқуқий чораларни, балки ахлоқий ва маънавий асосларни ҳам талаб қилади. Ислом дини эса инсон фаолиятини тартибга солувчи мукаммал тизим сифатида бу борада муҳим тамойилларни таклиф этади.
Ислом таълимотида жамият барқарорлиги ахлоқий қадриятларга таянади. Қуръони каримда адолат ва омонатдорликка алоҳида урғу берилиб, инсонлар ўртасидаги муносабатлар ҳалоллик асосида қурилиши лозимлиги таъкидланади. Жумладан, Нисо сурасининг 58-оятида омонатни эгасига топшириш ва адолат билан ҳукм қилиш буюрилади.
Исломий қадриятлар қуйидагилардан иборат:
• Ҳалоллик — ҳар қандай фаолиятда поклик ва ростгўйликни таъминлаш;
• Адолат — ҳар кимга ҳаққини бериш;
• Омонатдорлик — ишониб топширилган вазифани суиистеъмол қилмаслик;
• Масъулият — ҳар бир амал учун жавобгарликни ҳис этиш.
Коррупция мансаб ёки ваколатдан шахсий манфаат йўлида фойдаланишдир. Бу ҳолат жамиятда тенгсизлик ва ишончсизликни келтириб чиқаради.
Ислом нуқтаи назаридан коррупция:
• ҳаром даромад,
• зулм ва адолатсизлик,
• омонатга хиёнат сифатида баҳоланади.
Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадисларида пораҳўрлик кескин қораланган бўлиб, бу иллат жамиятни емирувчи омил сифатида кўрсатилган.
Ислом дини коррупцияни илдизидан бартараф этишга қаратилган қуйидаги механизмларни илгари суради:
Биринчи, омонатдорлик тамойили — мансабни шахсий манфаат учун ишлатишни қатъиян ман этади.
Иккинчи, адолат тамойили — қарорлар холис ва ҳаққоний бўлишини талаб қилади.
Учинчи, ҳалоллик — ҳаром йўллар билан бойлик орттиришни рад этади.
Тўртинчи, тақво — инсоннинг ички назорати сифатида хизмат қилади.
Бешинчи, ҳисобдорлик — ҳар бир амал учун жавобгарликни эслатади.
Бу тамойиллар коррупциянинг олдини олишда профилактик восита сифатида муҳим аҳамият касб этади.
Бугунги кунда коррупцияга қарши курашишда қонунчилик асослари такомиллаштирилмоқда. Бироқ фақат жазолаш механизмлари етарли эмас. Исломий ёндашув эса инсоннинг ички дунёсини тарбиялаш орқали муаммонинг илдизига таъсир кўрсатади.
Исломий қадриятлар билан ҳуқуқий тизим уйғунлашганда:
• жамиятда ҳалоллик муҳити шаклланади,
• давлат бошқарувида шаффофлик ошади,
• фуқароларнинг ҳуқуқий онг ва маданияти юксалади.
Коррупцияга қарши курашишда исломий ахлоқий-ҳуқуқий тамойиллар муҳим ўрин тутади. Ҳалоллик, адолат, омонатдорлик ва масъулият каби қадриятлар жамиятда соғлом муҳитни шакллантиришга хизмат қилади. Шу боис замонавий ҳуқуқ тизимини ушбу қадриятлар билан уйғунлаштириш коррупцияни камайтиришда самарали йўл ҳисобланади.
Муҳаммад Ачилов,
Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Бухоро вилояти вакиллиги ҳуқуқшуноси
Пол Капур: «Бу ерда тарихни нафақат кўрасиз, балки уни ҳис қиласиз»
АҚШ Давлат котибининг Жанубий ва Марказий Осиё ишлари бўйича ёрдамчиси Самир Пол Капур Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси марказига ташриф буюрди, хабар бермоқда iccu.uz.
Ислом цивилизациясининг кўп асрлик тарихи, унинг илм-фан, маданият ва маърифат тараққиётига қўшган улкан ҳиссаси Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази экспозицияларида яхлит ва таъсирчан тарзда намоён этилган. Ташриф давомида Самир Пол Капур исломгача бўлган давр цивилизацияларидан тортиб, Янги Ўзбекистон даврига қадар бўлган тарихий жараёнларни акс эттирувчи галереялар, буюк алломаларнинг илмий-маърифий мероси, ноёб қўлёзмалар, муқаддас ёдгорликлар ҳамда замонавий рақамли технологиялар асосида яратилган интерактив экспозициялар билан яқиндан танишди.
Меҳмон экспозицияларнинг мазмунан изчиллиги ва тарихий жараёнларни бир-бири билан узвий боғлиқ ҳолда намоён этиш усулига алоҳида эътибор қаратди. Унинг қайд этишича, бу ерда музей экспонатлари орқали ўтмиш ҳақида маълумот олиш билан чекланиб қолмай, тарихий даврлар руҳини ҳис қилиш, улар ўртасидаги боғлиқликни англаш имкони ҳам мавжуд.
Самир Пол Капур ўз таассуротларини қуйидагича ифодалади:
«Бу муҳташам маскан. Ислом тарихи ва маданиятининг асрлар давомидаги тараққиёти билан яқиндан танишиш мен учун унутилмас тажриба бўлди. Бу ерда тарихни шунчаки китоб саҳифалари орқали эмас, балки ўз кўзингиз билан кўрасиз, уни ҳис қиласиз ва гўё ўша даврларнинг ичида бўласиз. Шу боис ушбу ноёб масканни барпо этишга ҳисса қўшган барча инсонларга самимий миннатдорчилик билдираман.
Ёшларга ҳам бу ерга келишни албатта тавсия қиламан. Чунки бу маскан нафақат тарихни ўрганиш, балки ўтмиш билан келажак ўртасидаги узвий боғлиқликни англаш имконини беради. Мен учун энг эсда қоларли лаҳзалардан бири Қуръони каримга бағишланган голографик намойиш бўлди. У менда катта таассурот ва ҳаяжон уйғотди.
Менимча, бу даргоҳ ислом цивилизациясининг жаҳон тамаддунига қўшган улкан ҳиссасини бутун дунёга намоён этишга хизмат қилади. Шунинг учун ҳар бир инсон бу ерга ташриф буюриб, ана шу бой ва бебаҳо мерос билан шахсан танишиши лозим».
Пол Капурнинг фикрича, Марказнинг аҳамияти унинг тарихий меросни намоён этиш билангина чекланмайди. Ушбу маскан ёш авлод учун ўтмиш сабоқларини англаш, илм-фан ва маърифатнинг цивилизация тараққиётидаги ўрнини ҳис этиш, миллий ва умуминсоний қадриятларга ҳурмат руҳини шакллантириш учун ҳам муҳим маънавий-маърифий майдон вазифасини ўтайди.
Ташриф якунида АҚШ Давлат котибининг Жанубий ва Марказий Осиё ишлари бўйича ёрдамчиси Самир Пол Капур Ислом цивилизацияси марказидан олган таассуротлари юксак эканини қайд этиб, ушбу маскан бой тарихий меросни замонавий музей технологиялари ва таъсирчан тақдимот усуллари орқали жаҳон жамоатчилигига етказишда муҳим аҳамият касб этишини таъкидлади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
