25 Май, 2026, 7 Зулҳижжа, 1447
25 Май, 2026, 7 Зулҳижжа, 1447
Ҳар йили баҳорнинг сўнгги кунларида юртимиздаги минглаб мактабларда «Сўнгги қўнғироқ» тадбирлари бўлиб ўтади. Бу кун — йиллар давомида олинган билимларнинг сарҳисоби, катта ҳаёт бўсағасидаги илк қадамдир. Аммо, минг афсуски, кейинги йилларда бу қувончли кун баъзи оилалар учун битмас-туганмас куйиниш, айрилиқ ва фалокат кунига айланиб бормоқда. Кўз-кўз қилиш, мақтаниш ва масъулиятсизлик оқибатида ёш умрлар завол топмоқда.
Омонатга хиёнат ва нафсга қуллик.
Ислом дини инсон ҳаётини энг олий қадрият деб билади. Аллоҳ таоло бандаларига ўз жонини хатарга қўйишни, беҳуда ҳалок қилишни тақиқлаб, Қуръони каримда бундай марҳамат қилади: «...Ўз қўлларингиз билан ўзларингизни ҳалокатга ташламанг! Яхшилик қилинг! Албатта, Аллоҳ яхшилик қилувчиларни яхши кўради» (Бақара сураси, 195-оят).
Битирув куни ёшларга қимматбаҳо машиналарни ишониб топшириш, уларнинг тезликни ошириб, кўчаларда тартибсизлик (автокалонналар) уюштиришига кўз юмиш — мана шу оятга зид иш тутишдир. Бу ота-оналар томонидан фарзанд ҳаётини ўз қўли билан ҳалокатга топшириш билан баробардир.
Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳадисларида марҳамат қиладилар: "Ҳеч бир банда қиёмат куни тўрт нарсадан сўралмагунча жойидан жилмайди: умрини нимага сарф қилгани, ёшлигини қандай ўтказгани, мол-давлатини қаердан топиб, нимага сарфлагани ва илмига қандай амал қилгани ҳақида" (Имом Термизий ривояти).
Битирувчи ёшлар ва уларнинг ота-оналари «биз ёшлигимизни ва топган молимизни шу бир кунлик дабдабага қандай сарфладик?» деган саволга жавоб беришни унутмасликлари лозим.
Исроф ва сохта обрў илинжи «Сўнгги қўнғироқ» тадбирларида ресторанлардаги дабдабали базмлар, қимматбаҳо совғалар ва кийим-бошлар учун қилинадиган харажатлар исрофнинг олий намунасидир. Ваҳоланки, ўша маблағларни боланинг олий таълим олишига, китобларига ёки касб-ҳунар ўрганишига йўналтириш мумкин эди.
Ислом дини исрофни қаттиқ қоралайди. Аллоҳ таоло айтади:
«Қариндошга, мискин ва йўловчига (хайр-эҳсон қилиш билан) ҳақларини адо этинг ва исрофгарчиликка мўл-кўл йўл қўйманг! Чунки исрофгарлар шайтонларнинг биродарларидир...» (Исро сураси, 26-27-оятлар).
Шайтоннинг дўстига айланиб, Аллоҳ берган неъматни кўкка совуриш ҳеч бир мўминга тўғри келмайди. Бир кунлик «орзу-ҳавас» деб қилинган исроф ортидан қанча оилалар қарз ботқоғига ботаётгани ҳам сир эмас.
Аччиқ, аммо ҳаётий мисоллар: Ҳар йили 25 май куни ОАВ ва ижтимоий тармоқларда бир хил мазмундаги мудҳиш хабарлар тарқалади: «Битирувчилар иштирокида мудҳиш ЙТҲ содир бўлди: 3 нафар йигит воқеа жойида ҳалок бўлди...» ёки «Дарахтга бориб урилган Каптива ичидаги мактаб битирувчилари шифохонага ётқизилди...». Бу шунчаки статистика эмас, бу — бузилган оилалар, фарзанд доғида куяётган оналар, сочлари бир кечада оқарган оталар фожиасидир. Куни кеча мактаб фоясида аттестат олаётган ўғил ёки қизнинг эртасига қабр ичида ётганини кўришдан кўра даҳшатлироқ мусибат борми?!
Ҳали ҳаёт нималигини тушуниб етмаган, оила қуриб, жамиятга нафи тегмаган ёш ниҳолларнинг ўз хатоси ёки ота-онанинг «болам бошқалардан кам бўлмасин» деган сохта ғурури туфайли тупроққа қорилиши — энг катта трагедиядир.
Нима қилмоқ керак? Мавзуни шунчаки муҳокама қилиш кифоя эмас, амалий чоралар кўриш вақти келди: Ота-оналар масъулияти: Фарзандингизга қиммат машина калитини эмас, келажакка бўлган масъулият ҳиссини беринг. Сўнгги қўнғироқ куни уларнинг қаерда ва ким билан эканини қаттиқ назорат қилинг.
Ёшлар фаросати: Сиз — ота-онангизнинг умидисиз. Бир лаҳзалик мақтаниш ва тезлик ишқи сизни тириклик неъматидан, ота-онангизни эса сиздан жудо қилмасин.
Тадбирларни илмга йўналтириш: Ресторандаги базмлар ўрнига, мактаб кутубхонасига китоб совға қилиш, эҳтиёжманд синфдошларга ёрдам бериш каби хайрли амалларни анъанага айлантириш лозим.
Хулоса шуки «Сўнгги қўнғироқ» ҳаётнинг тугаганини эмас, балки гўзал ва масъулиятли янги бир босқич бошланганини билдирувчи рамз бўлиши керак. Шошқалоқлик, манманлик ва исроф билан бу кунни мотамга айлантирмайлик. Зеро, Аллоҳ таоло бизга берган ҳаёт ва фарзанд неъмати — эртага Қиёматда ҳар бир сонияси учун жавоб бериладиган улуғ омонатдир!
Исломхон Ҳамидов,
Наманган шахар Боқимирзо жоме масжиди имом ноиби
Самарқанд — асрлар давомида ислом маърифати ва тамаддунининг нурли маркази бўлиб келаётган, буюк алломалару авлиёлар етишиб чиққан муқаддас ва табаррук заминдир. Бу қутлуғ диёрдан таралган илм зиёси нафақат юртимиз, балки бутун ислом оламини маънавий бойитиб келмоқда. Имомлар, муҳаддислар, муфассирлар ва мутакаллимлар мероси билан донг таратган Самарқанд бугун ҳам бағрикенглик, маърифат ва муқаддас қадриятлар маскани сифатида юксак эътироф этилмоқда.
Бугун Самарқанд заминида муқаддас зиёратгоҳлар янада обод қиёфа касб этмоқда, масжид ва мажмуаларда халқимиз учун кенг қулайликлар яратилмоқда. Айниқса, жорий 2026 йилги Қурбон ҳайити юртимизда мисли кўрилмаган шукроналик, ҳамжиҳатлик ва юксак маънавий муҳит ила қарши олинмоқда.
Жорий йилда Қурбон ҳайити 27 май — Чоршанба куни нишонланади. Самарқанд вилоятидаги барча масжидларда ҳайит намозларини муносиб тарзда ўтказиш учун пухта тайёргарлик кўрилди:
287 та масжидда Қурбон ҳайити намози ўқилади;
Ҳайит намози соат 05:30 да бошланади;
Намоздан аввал масжидларда тинчлик, бағрикенглик, меҳр-мурувват, инсон қадри ва юрт осойишталиги ҳақида маърифий суҳбатлар ўтказилади.
Вилоят маркази ҳамда барча туманлардаги йирик масжидларда намозхонларнинг хавфсизлиги ва эмин-эркин ибодат қилишлари учун барча мутасадди ташкилотлар ҳамкорликда зарур чора-тадбирларни белгилаган.
Муборак Қурбон ҳайити намози Имом ал-Бухорий мажмуасида ҳам катта кўтаринкилик ва файзу барака ила адо қилинади. Эрта тонгдан ушбу табаррук масканда Қуръон тиловатлари, такбир ва таҳлил садолари янграб, намозхонлар юртимиз тинчлиги, халқимиз фаровонлиги ҳамда дунё мусулмонларининг ҳамжиҳатлиги учун самимий дуолар қиладилар.
Ҳаж ибодати — мусулмонлар учун энг улуғ орзу ва муқаддас сафардир. Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Муҳтарам жаноби олийларининг бевосита эътибор ва ғамхўрликлари туфайли жорий мавсум юқори даражада ташкил этилди:
Самарқанд вилоятидан 940 нафарга яқин зиёратчи Макка ва Мадинага сафар қилди.
Давлатимиз раҳбарининг ташаббуси билан юртимиздан 100 нафар фуқаро "Президент ҳожиси" сифатида муборак сафарга юборилди. Бу эзгу қадам Янги Ўзбекистонда инсон манфаати ва меҳр-оқибат тамойиллари устувор эканининг ёрқин ифодаси бўлди.
Ҳар бир ҳожи учун тиббий хизмат, дори-дармон, шинам яшаш жойи, овқатланиш ва транспорт логистикаси тўлиқ ташкил этилиб, малакали гуруҳ раҳбарлари ва шифокорлар уларга хизмат кўрсатмоқда.
Тарихий воқеа: Жорий йилги Ҳаж мавсумининг барча ҳожиларимиз қалбида чуқур из қолдирган унутилмас воқеаси — Давлатимиз раҳбарининг муборак заминда бўлиб турган зиёратчиларимиз ҳолидан шахсан телефон орқали хабар олганлари бўлди. Юртбошимиз Муфтий ҳазратлари билан мулоқотда ҳожиларнинг саломатлиги билан қизиқиб, уларга ўзларининг самимий дуо ва эзгу тилакларини йўлладилар. Бу юксак эътибор Маккаи мукаррама ва Мадинаи мунавварадаги юртдошларимиз қалбига чексиз қувонч ва шукроналик бағишлади.
Қурбонлик — Аллоҳ таолога бўлган тақво, итоат ва шукроналикнинг амалий ифодасидир. Вилоятимиздаги имом-хатиблар томонидан аҳолига қурбонлик қоидалари бўйича кенг тушунтириш ишлари олиб борилмоқда. Шариатимиз кўрсатмаларига кўра:
Вақти: Қурбонлик ҳайит намози ўқиб бўлингандан кейин бошланиб, зулҳижжанинг 10, 11 ва 12-кунлари кун ботгунга қадар амалга оширилади;
Шериклик: Қўй ва эчки бир киши номидан, сигир ва туя эса 7 кишигача шериклик асосида сўйилиши мумкин;
Ҳайвоннинг ҳолати: Қурбонлик қилинадиган ҳайвон соғлом, кўзга кўринарли айблардан холи ва етук ёшда бўлиши лозим;
Тарқатиш: Қурбонлик гўштини уч қисмга бўлиб, бир қисмини оилага сақлаш, иккинчи қисмини қариндош-уруғларга, учинчи қисмини эса муҳтож ва кам таъминланган оилаларга тарқатиш мустаҳаб (савобли) амалдир.
Азиз юртдошлар!
Масжидларимиздаги файзли муҳит, зиёратгоҳлардаги ободончилик ишлари, ҳожиларимизга кўрсатилаётган юксак эътибор ва халқимиз ўртасидаги меҳр-оқибат — буларнинг барчаси Янги Ўзбекистонда инсон қадри улуғланаётганининг амалий ифодасидир.
Аллоҳ таоло юртимиз тинчлигини, халқимиз бирдамлигини янада мустаҳкамласин. Қурбон ҳайити барчамиз учун хайр-барака, маънавий юксалиш ва эзгуликлар байрами бўлсин. Барчангизни яқинлашиб келаётган муборак айём билан самимий муборакбод этаман!
Аҳмадхон домла Алимов,
Самарқанд вилояти бош имом-хатиби
Иймон 
Намоз 
Рўза 
Закот 
Ҳаж 
Қуръон 
Ислом сабоқлари 
Aлоқа 