Адоват – қалбни кемирувчи иллат
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм
Инсон қалби – Аллоҳ таолонинг назари тушадиган муқаддас макон. Бироқ бу маконни заҳарловчи, маънавий ҳаётни издан чиқарувчи иллатлар борки, уларнинг энг хавфлиси адоват ва кек сақлашдир. Адоват шундай бир оловки, у аввало эгасининг қалбини куйдиради, сўнгра жамият жипслигига путур етказади.
Қуръони каримда адоватдан қайтарилган.
Ислом дини инсонларни ўзаро муҳаббат ва кечиримли бўлишга чорлайди.
Аллоҳ таоло Қуръони Каримда мўминларни бир-бирларига нисбатан қалбларида ғараз сақламасликка чақириб, бундай марҳамат қилади: «Парвардигоро, Ўзинг бизларни ва бизлардан илгари иймон билан ўтганларни мағфират қилгин ва қалбларимизда иймон келтирган зотларга нисбатан бирон ғараз (адоват) пайдо қилмагин...» (Ҳашр сураси, 10-оят).
Бу оят мўмин киши нафақат тилида, балки ички дунёсида ҳам бошқаларга нисбатан пок бўлиши кераклигини англатади. Адоват бор жойда иймон ҳаловати бўлмайди.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам умматни адоват ва нафратдан қаттиқ огоҳлантирганлар. Зеро, бу иллат инсоннинг қилган барча эзгу амалларини йўққа чиқариши мумкин.
Анас ибн Молик розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар:
"Бир-бирингизга адоват қилманг, бир-бирингизга ҳасад қилманг ва бир-бирингиздан юз ўгирманг. Эй Аллоҳнинг бандалари, ўзаро биродар бўлинг!" (Имом Бухорий, Имом Муслим ривояти).
Адоватнинг инсон ҳаётига таъсири жуда кучлидир.
Адоват — бу руҳий занжир. Кек сақлаган инсон доимий безовталикда яшайди. Унинг салбий оқибатларини қуйидагича таснифлаш мумкин:
Маънавий таназзул: Адоват эгасининг ибодатларидан лаззат кетади, чунки қалб нафрат билан банд.
Ижтимоий инқироз: Оилалар бузилиши, қариндошлар ўртасидаги ришталар узилиши ва жамиятдаги ихтилофларнинг бош манбаи адоватдир.
Соғлиққа зиён: Тиббий нуқтаи назардан ҳам, доимий нафрат ва ғазаб қон босими, юрак хасталиклари ва асаб тизими емирилишига сабаб бўлади.
Хулоса
Адоват - қалбни ичидан кемирувчи зангдир. Ундан қутулишнинг ягона йўли - кечиримли бўлиш. Бировдан ўч олиш нафсни қондириши мумкин, лекин кечириш қалбга ҳақиқий ором беради.
Зеро, улуғларимиз айтганларидек: "Кечиримли бўлиш – заифлик эмас, балки кучли руҳият белгисидир". Қалбимизни адоватдан поклаб, меҳр-муҳаббатга жой очайлик, шунда икки дунё саодатига эришамиз.
Ҳабибулло Муминжонов,
Косонсой тумани “Исломхон” жоме масжиди имом-хатиби
“Сolombo Times”: Ўзбекистонда “Учинчи Ренессанс” ғоясини амалга ошириш давлат сиёсатига айланган
Шри-Ланканинг “Сolombo Times” нашрида “Ўзбекистонда Янги уйғониш даври: келажак технологиялари ёрдамида буюк ўтмишни қайта тиклаш” сарлавҳали таҳлилий мақола эълон қилинди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА.
Шри-Ланкалик таниқли журналист Фазан Наваз томонидан ёзилган ушбу материалда сўнгги ўн йилда Ўзбекистонда Президент Шавкат Мирзиёев ташаббуси билан Янги Ўзбекистонни бунёд этиш, “Учинчи Ренессанс” ғоясини амалга оширишга қаратилган ислоҳотлар ва уларнинг самарали натижалари хусусида сўз юритилган.
Муаллифнинг ёзишича, Марказий Осиё марказида сокин, аммо улкан аҳамиятга эга инқилоб юз бермоқда. Бу кураш қурол-яроғ билан эмас, балки қўлёзмалар, музейлар ва микрочиплар ёрдамида амалга оширилмоқда.
Президент Шавкат Мирзиёев раҳбарлигида Ўзбекистон Самарқанд ва Бухоро каби шаҳарлар жаҳон илм-фани, шеърияти ва фалсафасининг етакчи марказлари бўлган Ўрта асрлардаги “Олтин аср” шон-шуҳратини қайта тиклашга интилмоқда.
Бу жараённинг ўзига хос жиҳати шундаки, Ўзбекистон минг йилдан зиёд тарихга эга маданий меросни асраш, қайта тиклаш ва кенг оммага етказиш учун сунъий интеллект ҳамда рақамли технологиялардан фаол фойдаланмоқда.
Нашрда Ўзбекистоннинг бой маданий ва тарихий мероси ҳамда уни сақлаш бўйича ислоҳотларга тўхталиб ўтилган. Қайд этилганидек, бу замин инсоният тарихидаги энг буюк алломаларга бешик бўлган. Астроном ва давлат арбоби Мирзо Улуғбек Самарқандда юлдузларни ҳайратланарли даражада аниқ кузатиш имконини берган расадхона барпо этган. Хоразмдаги Маъмун академияси олимлари эса Европада Ренессанс бошланишидан анча аввал математика ва тиббиёт соҳаларида юксак ютуқларга эришган эди.
Ўзбекистон етакчиси бу тарихий меросни тез-тез тилга олиб, Мирзо Улуғбекни нафақат буюк олим, балки илм-фанни энг юксак қадрият деб билган давлат арбоби сифатида таърифлайди. Давлат раҳбари бугунги янгиланиш жараёнини “Учинчи Ренессанс” деб атаб, уни Ўзбекистоннинг илму маърифат ва маданият маркази сифатидаги мавқеини қайта тиклашга қаратилган умуммиллий лойиҳа сифатида баҳолайди. Тарихчилар таъбири билан айтганда – бу атама минтақада аввал мавжуд бўлган икки буюк юксалиш давридан кейинги навбатдаги уйғониш босқичини англатади.
Муаллифнинг фикрича, Ўзбекистонда Учинчи Ренессанс ғоясини амалга ошириш шунчаки гап эмас, балки давлат сиёсатига айланган.
“Бу улкан мақсаднинг энг ёрқин рамзи жорий йил Тошкентда қад ростлаган Ислом цивилизацияси марказидир. 2026 йил март ойида 40 мамлакатдан ташриф буюрган 1500 дан ортиқ мутахассис иштирокида қуриб битказилган мазкур марказ ўз бағрида ислом оламининг энг ноёб ёдгорликларидан бири – VII асрга мансуб Усмон Мусҳафини сақлайди. Шунингдек, бу ерда илмий лабораториялар, реставрация устахоналари ва архивлар фаолият юритади. Марказ аллақачон дунёдаги энг чиройли янги музейлардан бири сифатида эътироф этилган”, – дея қайд этган журналист.
Материалда таъкидланишича, Ўзбекистон ёндашувининг бошқалардан ажратиб турадиган муҳим жиҳати – бу сунъий интеллектдан иқтисодий тараққиёт воситаси сифатидагина эмас, балки маданий меросни муҳофаза қилиш воситаси сифатида ҳам фойдалаётганидадир.
Сунъий интеллект туризм соҳасини ҳам тубдан ўзгартирмоқда. Бу ташаббус 2026 йилда мамлакатга 12 миллион сайёҳни жалб қилиш режасининг бир қисми ҳисобланади.
Фазан Наваз ўз мақоласини “Учинчи Ренессанс” ўз олдига қўйган мақсадларга тўлиқ эришадими-йўқми, буни вақт кўрсатади. Бироқ бугуннинг ўзидаёқ Ўзбекистон қандай йўлдан одимлаб бораётгани аниқ кўриниб турибди”, – деган сўзлар билан якунлаган.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати