Болага овқат пайтида телефон беришнинг 5 зарари
Овқатланиш пайтида, айниқса, болаларга мултфилм қўйиб бериб овқат едириш овқат ҳазм қилиш тизими бузилишига, семиришга ва бола ривожланишининг секинлашишига олиб келади.
Ушбу одатнинг асосий зарарлари:
1. Тўйиш ва оч қолиш сигналларининг бузилиши: Мия бутунлай мултфилмга қаратилгани сабабли, ошқозондан келаётган “тўйдим” сигналини қабул қилмайди. Бу келажакда семириш ёки аксинча, сурункали вазн етишмовчилигига сабаб бўлади.
2. Овқатнинг таъмини ҳис қилмаслик: Бола нима еяётганини, унинг таъми ширин ёки шўрлигини, иссиқ ёки совуқлигини англамайди. Бунинг оқибатида унда соғлом овқатланиш маданияти шаклланмайди.
3. Чайнаш ва ютиш рефлексининг сустлашиши: Экранга тикилиб қолган бола овқатни яхши чайнамай ютади ёки оғзида узоқ вақт ушлаб туради. Бу эса тишларнинг чиришига ва ошқозон-ичак касалликларига (дам бўлиш, қабзият) йўл очади.
4. Неврологик ва диққат муаммолари: Тез алмашадиган кадрлар бола асаб тизимини толиқтиради. Натижада бола реал ҳаётда диққатини бир жойга жамлай олмайдиган, тез аччиқланадиган бўлиб қолади.
5. Иштаҳасизлик ва инжиқликнинг ортиши: Ота-оналар “телефон қўйсам кўп ейди” деб ўйлашади, лекин аслида бола фақат экран узатилаётгандагина овқатланадиган мажбурий одатни (рефлексни) орттириб олади. Телефон олиб қўйилса, умуман овқат емай инжиқлик қилади.
Ота-оналарга тавсия
1. Овқатланиш вақтида телефон, планшет ва телевизорни ўчиринг.
2. Оила аъзолари билан бир дастурхон атрофида овқатланишга ҳаракат қилинг.
3. Болангиз билан суҳбатлашинг ва уни мустақил овқатланишга рағбатлантиринг.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам таомланиш пайтида бутунлай сукут сақламаганлар, балки саҳобалари билан гўзал ва фойдали суҳбатлар қуриб, биргаликда овқатланганлар. Шу боис, Ислом маданиятида овқат устида яхши гаплардан гапириш суннат амаллардан ҳисобланади.
Даврон НУРМУҲАММАД
Маълумотлар линки:
1. https://mylittlescholars.com.au/disadvantages-of-watching-tv-while-eating
2. https://www.jewelautismcentre.com/blog-detail/does-watching-mobile-while-eating-affect-a-childs-brain-development
3. https://yourkidstable.com/turn-off-tv
4. https://yebonutrition.com/2025/12/29/are-screens-at-mealtime-always-bad-for-kids
5. https://famedico.com/is-it-good-to-use-mobile-phones-or-tv-while-eating
6. https://www.parentcircle.com/should-children-be-allowed-screen-time-watching-tv-while-eating/article
7. www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/children-and-screen-time
Президент 35 йиллик мустақиллик арафасида 852 нафар маҳкумни афв этди
Президент Шавкат Мирзиёев Ўзбекистон мустақиллигининг 35 йиллиги муносабати билан 852 нафар жазо ўтаётган шахсни афв этиш тўғрисидаги фармонни имзолади. Афв этилганлар орасида 7 нафар хориж фуқароси, 375 нафар ёшлар, 49 нафар аёл ва 60 ёшдан ошган 37 нафар эркак бор, хабар бермоқда Batafsil.uz.
Афв этилган 852 нафар шахсдан 604 нафари жазони тўлиқ ўташдан озод қилинади. Яна 115 нафар шахс жазони ўташдан муддатидан илгари шартли равишда озод этилади.
52 нафар маҳкумга тайинланган жазо енгилроқ жазо турига алмаштирилади. 81 нафар шахснинг озодликдан маҳрум қилиш жазоси муддати эса қисқартирилади.
Афв этилганлар орасида тақиқланган ташкилотлар фаолиятида иштирок этган 63 нафар шахс ҳам бор.
Президент фармонида афв этишга асос сифатида маҳкумларнинг қилмишига пушаймонлиги ва тузалиш йўлига қатъий ўтгани кўрсатилган.
"Ўзбекистон 24" телеканали маълумотига кўра, Шавкат Мирзиёев 2017 йилдан буён 31 та афв этиш тўғрисидаги ҳужжатни имзолаган. Ушбу ҳужжатлар жами 10 567 нафар жазо ўтаётган шахсни қамраб олган.
Хусусан, Президент Наврўз ва Рамазон ҳайити арафасида ҳам 392 нафар маҳкумни афв этганди.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
