Ўзбекистонда ислом банкларини лицензиялаш тартиби тасдиқланди
Адлия вазирлиги шариат тамойиллари асосида фаолият юритувчи банклар ва исломий молиялаштириш хизматларини ко‘рсатувчи бо‘линмаларни лицензиялаш тартибини белгиловчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатни давлат ро‘йхатидан о‘тказди. Kapital.uz билдиришича, бу ҳақда вазирлик матбуот хизмати хабар берди.
Қонунчиликка ко‘ра, исломий молиялаштириш фаолияти фақат лицензия асосида амалга оширилади. Янги тартиб тадбиркорларга ислом банкларини ташкил этиш, амалдаги тижорат банкларига эса “Исломий дарча” (Исламиc windows)ни очиш учун ҳуқуқий асос яратади.
Фаолиятни бошлаш учун муассислар Марказий банк билан келишилган таркибдаги махсус Шариат кенгашини шакллантириши, малакали раҳбарни тайинлаши ҳамда халқаро стандартларга мувофиқликни та’минлайдиган ички сиёсатни ишлаб чиқиши лозим.
Ҳужжатда кадрлар таркибига алоҳида талаблар белгиланган. Шариат кенгаши камида уч нафар мутахассисдан иборат бо‘лиши керак. Кенгаш раиси ва унинг о‘ринбосари исломшунослик ё‘налишида олий ма’лумотга эга бо‘лиши шарт. Қолган а’золар ҳуқуқшунос ёки иқтисодчи бо‘лиши мумкин. Ислом ҳуқуқи бо‘йича мутахассислар камида 5 йиллик амалий тажрибага, техник мутахассислар эса банк, молия ёки ҳуқуқ соҳасида камида 7 йиллик иш стажига эга бо‘лиши талаб этилади.
Кенгашнинг камида бир нафар а’зоси (2027-йил 1-июльдан бошлаб эса барча а’золари) ААОИФИ халқаро сертификатига эга бо‘лиши лозим. Бундан ташқари, ислом ҳуқуқи бо‘йича мутахассислар бирламчи манбалар билан ишлаш учун араб тилини билиши шарт.
Исломий молиялаштириш ё‘налиши раҳбарига ҳам қат’ий талаблар қо‘йилган. У камида 7 йиллик молия соҳасидаги иш тажрибасига, иқтисодий ёки тегишли олий ма’лумотга ҳамда ААОИФИ сертификатига эга бо‘лиши керак.
Шунингдек, Марказий банк билан келишилган топ-менежерлар лавозимга киришганидан кейин бу ҳақда 5 иш куни ичида ёзма равишда хабар бериш мажбуриятини назарда тутувчи норма бекор қилинди.
Эслатиб о‘тамиз, жорий йил июн ойи бошида Марказий банк ислом молиялаштириш тизимини ан’анавий молия тизимига интеграция қилиш бо‘йича норматив ҳужжат лойиҳасини жамоатчилик муҳокамасига қо‘йганди. Унда лицензия бериш, раҳбариятни келишиш ҳамда амалдаги микромолия ташкилотларини босқичма-босқич ислом банкларига айлантириш механизмлари батафсил баён этилган эди.
Лойиҳага ко‘ра, молия ташкилотлари Шариат кенгаши ва ички аудит хизматини ташкил этиши, шариат стандартларига риоя қилиш сиёсатини тасдиқлаши шарт. Банклар автоматлаштирилган тизимларда алоҳида бухгалтерия ҳисобини юритиши, шариат талабларига мос бо‘лмаган даромадларни эса фақат хайрия мақсадларига ё‘налтириши белгиланган.
Кадрлар учун ҳам алоҳида талаблар назарда тутилган. Шариат кенгаши а’золари ва раҳбарлар тегишли ма’лумот ҳамда ААОИФИ (CСАА, CПААГE, CИПА ёки CПСС) сертификатларига эга бо‘лиши керак. Ислом ҳуқуқи бо‘йича мутахассислар араб тилини билиши, уларнинг камида учдан икки қисми О‘збекистон фуқаролари бо‘лиши лозим. Раҳбар лавозимига номзодлар эса Марказий банкда ишбилармонлик обро‘си ва таваккалчиликларни бошқариш бо‘йича суҳбатдан о‘тади.
Лойиҳа мамлакатдаги барча кредит ташкилотлари учун ҳам янги талабларни белгилаган. Лицензия бериш учун давлат божи энг кам устав капиталининг 0,1% и миқдорида этиб белгиланган. Филиал очишда эса ногиронлиги бо‘лган шахслар учун то‘сиқсиз муҳит мавжудлиги юзасидан Қурилиш инспекциясининг хулосасини олиш мажбурий этиб белгиланган.
О‘збекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
Икки улуғ неъмат
#Мустақилликнинг 35 йиллиги
Мустақиллигимизнинг 35 йиллик тўйи яқинлашиб, жойларда байрам шукуҳи кеза бошлади. Бундан дилда шукроналик ҳисси ортмоқда.
Тарихга назар ташланса, ҳамма даврда ҳам давлатнинг ривожланиши, тараққий топиши жамиятнинг фаровон ва осойишта ҳаёт кечиришига боғлиқлиги аён бўлади.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам тинчлик-хотиржамлик энг катта неъмат эканлигини таъкидлаб, бундай деганлар: “Икки неъмат борки, кўпчилик инсонлар унинг қадрига етмайди. Улар хотиржамлик ва сиҳат-саломатлик” (Имом Бухорий ривояти).
Демак, тинчлик ва хотиржамлик Аллоҳ таъолонинг беҳисоб бўлган буюк илоҳий неъматларидан. Шундай экан, тинчликнинг қадрига етиб, унинг шукрини адо этиш инсоннинг бурчларидандир. Зеро, ҳаётнинг бир маромда давом этиши, Ҳақ таоло буюрган ишлар хотиржам адо этилиши учун ҳам осойишталик лозим бўлади. Аллоҳ таоло ҳам: “Эй, имон келтирганлар! Ёппасига тинчлик ишига киришингиз!” дея буюради (Бақара сураси, 208-оят). Тинчлик, салимлик мавзуси ўта муҳим бўлгани боис Қуръони карим оятларидан ўрин олган. Зотан, араб тилидаги “салм”, “силм”, “салом”, ва “ислом” сўзлари бир ўзакдан чиққан, турли маънодаги сўзлар бўлсада, айнан бир мақсадга йўналтирилгандир.
Бандага берилган неъматларнинг қадрига етишда ва уни асрашда, бизга пайғамларларнинг отаси бўлган, Иброҳим алайҳиссалом ўрнак бўлиб келган. У зот ўз даврида Маккага тинчлик, унинг аҳлига ризқ сўрагани сўзимизнинг ёрқин мисолидир: “Ибрoҳим: “Эй, Рaббим, бу (Мaккa)ни тинчлик шaҳри қилгин вa унинг aҳoлисидaн Aллoҳгa вa oxирaт кунигa ишoнувчилaргa (турли) мeвaлaрдaн ризқ қилиб бeргин” деди” (Бақара сураси,126-оят).
Аллоҳ таоло бу орқали Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламни ўтган пайғамбарлар ҳаётидан хабардор қилиш баробарида, улар сўраган нарсаларни ҳам билдириб, шунга чақирган.
Бу неъатлар бардавом бўлиши учун ҳам инсондан шукр ва қадрлаш талаб этилади. Тинчлик ҳукм суриб турган жойга яна тинчлик сўраб дуо қилиш эса, муқаддас динимиз буюрадиган ишлардан. Шундай экан, инсон ким бўлишидан қатъий назар, ўзи яшаб турган, Аллоҳ неъмат қилиб берган Ватани, унинг зилол сувлари, ҳавоси, нози неъматлари ва бошқа барча шароитларига шукр қилиб, уни зиёда бўлишини сўраб дуо қилиши лозим.
Бугун дунёда тинчлиги, хотиржамлигини йўқотганлар қанча. Буларни кўриб, эшитиб турганлар ибрат олиб, хулосалар чиқариб, ўзлари учун инъом қилинган тинчлик ва хотиржамликни қадрлаб, асраб авайлаши лозим.
Юртимизда ҳукм сураётган тинчлик, хотиржамликни сақлаш, уни турли хил ғаразли хуруж, ҳамлалардан, фитна ва бўҳтонлардан ҳимоя қилиш, ғарзли ва манфур кимсаларнинг макрларига учмасдан, ёш авлодни ҳам улардан хабардор қилиб, ислом таълимотининг эзгу ғояларини кенг тарғиб этиш ҳар биримизнинг бурчимиздир. Бу хусусида Аллоҳ таоло бундай деган: “Эзгулик ва тақво (йўли)да ҳамкорлик қилингиз, гуноҳ ва адоват (йўли)да ҳамкорлик қилмангиз! Аллоҳдан қўрқингиз! Албатта, Аллоҳ азоби қаттиқ зотдир” (Моида сураси, 2-оят).
Хулоса қиладиган бўлсак, динимизнинг тинчлик ва хотиржамликка бўлган эътибори нечоғлик катта, ҳамда бағрикенглик унинг негизи экани яққол намоён бўлади. Инсон ўзидаги неъматнинг қадрини унинг устида мулоҳаза юритиш, шу неъматдан ўзгалар ҳам баҳраманд ёки бебаҳра эканини ўйлаб кўриш билан билади. Бу эса Аллоҳга янада кўпроқ шукр қилишга ундайди.
Неъматнинг бардавом бўлиши, унинг шукри адо этилишига ҳам боғлиқ. Ёши улуғ нуроний отахон ва онахонларимиз ушбу икки улуғ неъматнинг мустаҳкамлигини сўраб дуо қилишлари шундан. Аллоҳ таоло юртимиз тинчлиги ва хотиржамлигини барқарор, бардавом, халқимиз ҳаётини бундан-да фаровон қилсин.
Исомиддин АҲРОРОВ