Уламоларни ҳақорат қилганга таъзир берилади
“ал-Қуня”да “Баҳр ар-роиқ”да ҳатто бирорта ғайридинни кофир деб ҳақорат қилган кимсага таъзир берилади, дейилган (Ибн Нужайм ал-Мисрий. Баҳр ар-роиқ. 5-жилд. – Миср: Илмия, 1893. – Б. 47).
“ал-Ҳидоя”нинг энг мўътабар шарҳи бўлмиш “Фатҳ ал-қадир”да Ибн ал-Ҳумом (р.ҳ.) ҳазратлари: و كذا المسلم اذا شتم الذمى يعزر لانه ارتكب معصية – “Шунингдек, мусулмон бирор зиммийни (мусулмонлар юртида яшаётган бошқа дин вакилини) сўкса, унга таъзир берилади, чунки у гуноҳ орттирган бўлади”, деганлар(Камолиддин ибн ал-Ҳумом. Фатҳ ал-қадир. 2-жилд. – Лакнау: Наволкишвар, 1885. – Б. 649).
Юқорида айтилганидек, таъзир беришни ҳоким ва қозининг ўзи белгилайди. Уч даррадан ўттиз тўққиз даррагача уриш, жарима солиш, ҳибс қилиб қўйиш каби жазо турларидан бирини танлайди, қаттиқ дўқ-пўписа билан иш битадиган бўлса, уни қўллаб кўради. “Фатҳ ал-қадир”да буюк фақиҳ Ибн ал-Ҳумом (р.ҳ.) айтишича, шунингдек, “Бадойеъ ас-санойеъ”да улуғ фақиҳ ватандошимиз Абу Бакр ал-Косоний (р.ҳ.) айтишича, таъзир беришнинг ҳам ўзига хос мартабалари бор экан: 1) энг шарафли зотлар таъзири. У олимлар, уламолар, насаби пок саййид ва эшонзодаларга бериладиган таъзир. Уларга қози бориб: “Менга хабар беришларича, сен шундай-шундай дебсан, бундай-бундай қилибсан!”, деб дўқ уради, огоҳлантиради, ҳайфсан эълон қилади. 2) шарафлилар таъзири. Бунга амирлар, бошлиқлар, бой-бадавлат одамлар киради. Уларга таъзир бериш усулида қози уларни қозихонага чақиртиради, урушади, огоҳлантиради, қўрқитади. Булардан жарима ундиради, деган олимлар ҳам бор. 3) ўрта табақа вакилларининг таъзири. Уларни қози қозихонага чақиртиради, огоҳлантиради, урушади ва бир неча муддат сиёсат қилиб қамаб ҳам қўяди. 4) энг паст табақадаги пасткаш ва гуноҳкорлар. Уларни қози қозихонага чорлаб, урушиб, огоҳлантириб, бир оз муддат қамаб ҳам қўйиб, дарра урдиради (Камолиддин ибн ал-Ҳумом. Фатҳ ал-қадир. 2-жилд. – Лакнау: Наволкишвар, 1885. – Б. 643-644; Абу Бакр ал-Косоний. Бадойеъ ас-санойеъ. 7-жилд. – Қоҳира: Жамолия, 1910. – Б. 64).
Хуллас, бировни ҳақорат қилишга ҳаққингиз йўқ! Кофирники, кофир деб сўкишга шаръан ҳаққингиз йўқ экан, бирор кимсани, айниқса, олим ва домлаларни сўкишга, ҳақорат этишга, “ваҳҳобий”, “яҳудий”, “ифлос”, “золим”, “бало-баттар” дейишга сизга асло ҳуқуқ берилган эмас! Сўкиб-ҳақорат қилаверадиган бўлсангиз, сизни бу дунёда таъзир жазоси кутади, охиратда қаттиқ маломатга қоласиз. Бу дунёда таъзирдан қутилиб қолиш мумкин, шариатнинг бу қонунини сизга қўлламасликлари мумкин, сизни кўриб-кўрмасликка олишлари мумкин, сизга индамасликлари, индай олмасликлари мумкин, аммо, ҳар бир нарсанинг ҳисоб-китобини қилиб турувчилар охиратда сизни ўз ҳолингизга қўймаслар. Бундан огоҳ бўлинг, тилингизни тийиб яшанг. Мусулмон сифатида ҳаммани севишни, ҳаммага яхши гапиришни, хушмуомалани ўрганинг. Барака топгур, хайрингизни берсин!
Янгиқўрғон тумани
"Тўрақул ҳожи" жоме масжиди имом-хатиби
Мусохон Мирзахўжаев
Камерада нафақат тарих, балки Бухоронинг бугунги қиёфаси ҳам акс этмоқда
Баъзи шаҳарларни китобдан ўқиб танимайсиз — уларни кўриш, ҳис қилиш, кўҳна деворларига боқиш, тор кўчаларидаги тарих нафасини туйиш керак. Бухоро дунёдаги ана шундай бетакрор, ғаройиб шаҳарлардан бири ҳисобланади.
Минг йиллик тарих, ноёб меъморий обидалар, қадимий ҳунармандчилик ва бой маданий мерос уйғунлашган Бухоро бугун нафақат сайёҳларни ўзига чорламоқда, балки замонавий медиа имкониятлари орқали дунё аудиториясига янада кенг танитилмоқда.
Давлатимиз раҳбари ташаббуси билан мамлакатимизда туризмни иқтисодиётнинг стратегик йўналишларидан бирига айлантириш, Ўзбекистоннинг бой тарихий-маданий меросини жаҳонга кенг тарғиб қилиш, хорижий сайёҳлар оқимини кўпайтириш ва ҳудудларнинг туристик салоҳиятидан самарали фойдаланиш борасида кенг кўламли ишлар амалга оширилмоқда.
Ана шу эзгу мақсадларнинг мантиқий давоми сифатида Ўзбекистон Республикаси Туризм қўмитаси кўмагида Малайзиянинг “Universiti Teknologi MARA” олий таълим муассасаси Санъат, дизайн ва медиа факультетининг талаба ҳамда ўқитувчиларидан иборат 18 кишилик ижодий гуруҳ Бухоро вилоятида бўлди, хабар бермоқда ЎзА.
Малайзиялик ижодкорларнинг Бухорога ташрифи оддий туристик сафардан кўра кенгроқ мазмун касб этди. Уларнинг асосий мақсади — Бухоронинг бой тарихий-маданий мероси, қадимий обидалари, бетакрор меъморий муҳити ва туристик салоҳиятини замонавий медиа платформалар орқали халқаро аудиторияга етказишдан иборат бўлди.
Ижодий гуруҳ вакиллари шаҳарнинг ҳар бир манзилидан ўзига хос сюжет излади. Улар учун асрлар силсиласида қад ростлаган обидалар шунчаки тарихий ёдгорлик эмас, балки замонавий авлодга сўзлаб берилиши лозим бўлган улкан тарихий ҳикояга айланди.
Малайзиялик ёш фотограф ва дизайнерлар Арк қўрғони, Лаби Ҳовуз ансамбли, Пойи Калон мажмуаси, қадимий савдо тоқлари, Исмоил Сомоний мақбараси, Чашмаи Аюб каби кўп асрлик тарихдан дарак берувчи масканларда тасвирга олиш ишларини олиб борди.
Шунингдек, ижодкорлар Бухоронинг анъанавий ҳунармандчилик марказларига ташриф буюриб, усталарнинг меҳнати, миллий санъат намуналари, қадимий касбларнинг авлоддан-авлодга ўтиб келаётган жараёнларини ҳам объектив орқали муҳрлашди.
Бугун ахборот макони жадал ўзгараётган бир пайтда бирор мамлакат ёки шаҳар ҳақида тасаввур уйғотишнинг энг таъсирчан воситаларидан бири — сифатли визуал контент. Шу маънода, ташриф давомида тайёрланган фото ва видеоматериаллар “storytelling” — воқеани таъсирчан ҳикоя қилиш услубида яратилгани билан аҳамиятлидир. Зеро, бир суратда Бухоронинг кўҳна гумбази, яна бир кадрда ҳунарманднинг моҳир қўллари, бошқа бир лавҳада эса қадимий кўчалардаги ҳаёт акс этиши мумкин. Бу тасвирлар орқали Бухоро ҳақидаги маълумот оддий матндан кўра, таъсирчанроқ тарзда миллионлаб инсонларга етиб бориши мумкин.
Ижодкорлар томонидан яратилган контентлар ижтимоий тармоқлари ҳамда YouTube платформаси орқали намойиш этилиши режалаштирилган. Бу эса Бухоронинг туристик салоҳиятини, аввало, Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари аудиториясига кенг тарғиб қилиш учун муҳим имкониятдир.
Бундай халқаро ижодий ташрифлар Бухоронинг туристик брендини янада кучайтириш, хорижий аудиторияда шаҳар ҳақида янги ва жозибадор тасаввур уйғотишга хизмат қилади.
Энг муҳими, бу жараёнда Бухоро тарихи музейларда қолиб кетмаяпти. У замонавий технологиялар, ижтимоий тармоқлар ва ижодкорлар нигоҳида янги авлодга етказилмоқда.
Бухоронинг қадимий кўчаларида олинган ҳар бир кадр, ҳунарманд қўлидан чиққан ҳар бир буюм, обидалар бағрида акс этган ҳар бир лавҳа дунёнинг турли бурчакларидаги инсонларни “Бу қандай шаҳар?”, “Унинг тарихи қандай?”, “Мен ҳам бу жойни кўришни истайман” деган қизиқишга чорлаши мумкин. Бу эса туризм тарғиботининг энг таъсирчан кўринишларидан биридир.
Малайзиялик талаба ва устозларнинг Бухорога ташрифи яна бир муҳим жиҳати билан аҳамиятли. Турли маданият ва таълим мактабларига мансуб ёш ижодкорлар Бухоро мисолида Шарқ ва Жануби-Шарқий Осиё маданиятлари ўртасида янги ижодий кўприк яратди. Бу нафақат туризм, балки маданий дипломатия, таълим ва ижодий ҳамкорлик учун ҳам янги имкониятларни очади.
Бугун Бухоронинг кўҳна обидаларига қараётган малайзиялик ёш фотографнинг камерасида нафақат тарих, балки Ўзбекистоннинг замонавий қиёфаси ҳам акс этмоқда. Эртага ушбу тасвирларни кўрган минглаб ёшлар Бухорони ўзлари учун янги, қизиқарли ва албатта бориб кўришга арзийдиган манзил сифатида кашф этишлари мумкин. Шу боис, бу ташрифни бир неча кунлик ижодий сафар эмас, балки Бухородан дунёга йўл олган улкан визуал ҳикоянинг бошланиши, дейиш мумкин. Зеро, тарихни асраш — уни келажак авлодга етказишдир. Туризмни ривожлантириш эса ана шу тарихни дунёга танитиш билан чамбарчас боғлиқ.
Ўтмишда Бухоро карвонлар йўли орқали дунё билан боғланган эди. Бугун эса унинг тарихи камералар, ижтимоий тармоқлар ва рақамли платформалар орқали бутун дунёга тарқалмоқда. Энг муҳими, бу жараён давлатимиз раҳбари ташаббуслари асосида юртимизнинг туристик салоҳиятини жаҳонга кенг тарғиб этиш, Ўзбекистонни янада жозибадор ва рақобатбардош туристик маскан сифатида намоён этиш йўлидаги эзгу ишларга муносиб ҳисса бўлиб қўшилади.
Ўзбекистон мусулмонлари идораси Матбуот хизмати
