Salafi solihlar va “salafiylar”
Ibn Taymiya tarafdan “Islomni qayta jonlantirish, salaflar yo'liga qaytish” shiorlari ostida, unga qadar butun musulmon ummatida bo'lmagan yangi fikrlar, mujtahidlar ijmo'siga xilof qarashlar, to'rt mazhab ulamolarining na fiqhiy va na aqidaviy asoslariga mos bo'lgan hukmlar oshkor qilina boshladi. Tarixchilarga ko'ra, Ibn Taymiyaning aqidaviy va fiqhiy masalalarda mujtahidlar kengashi—ijmo'ga xilof nazariyotlari umumiy hisobda oltmishga yaqin masalada bo'lgan. (Ijmo'ga xilof fikr bildirish—bu harakat ahli sunna ulamolari tomondan ba'zi o'rinlarda kufr, ba'zi o'rinlarda bid'at-zalolat, deb baholanadi va islomda qattiq qoralanadi.)
Masalan, uning fikricha, Allohning kalomi qadim va azaliy emas balki, hodis Alloh tomondan yaratilgan edi. Rosululloh sollallohu alayhi va sallamning muborak qabrini ziyoratiga borish (agarcha, ibn Taymiyaga qadar, qarib sakkiz asrdan beri butun Islom olamida bu amal joriy bo'lishiga qaramasdan) bid'at va zalolatdir. Shuningdek, Rosulullohning tug'ilgan kunlarini nishonlamoq—mavlid bayrami ham bid'at va foydasizdir. Rosulullohdan qolgan asori atiqalarni tabarrukan asrab-avaylamoq go'yoki shirkdir.
Soxta salafiylar har qanday yangilikni bid'at deb hisoblab, fiqhiy mazhablarni inkor qiladilar, ularga ergashganlarni qoralaydilar. Aslida ular ergashayotgan “mujtahid”lar solih salaflar qatoriga kirmaydi. Chunki Ibn Taymiyya va Ibn Qayyum Abu Hanifa (rahmatullohi alayh)dan deyarli olti yuz yil keyin yashab o'tishgan. Demak, «salafiy” oqimining ikki imomini solih salaflardan olti asrlik tafovut ajratib turibdi. Oradan shuncha uzoq vaqt o'tgan bo'lishiga qaramay, “Soxta salafiylar” bu ikki shaxsning ta'limotini juda katta e'tibor bilan o'rganib, amal qilishadi.
Shuningdek, salafiylar orasida oxirgi yillarda fiqhiy va hatto aqidaviy ahkomlarda ham Alboniy fikrlariga murojaat qilish holatlari birlamchi odatga aylandi. “Salafiylik” oqimi rahnamolaridan biri Nosir Alboniyning to'rt mazhab aqidasi va fiqhiga xilof ravishda chiqargan bemaza fatvolarini hukmingizga havola etamiz:
1. Mushafi sharifni o'pish bid'at va zalolatdir.
2. Qur'on tilovatidan keyin “sodaqolllohul azim” deb aytishlik bid'atdir.
3. Hayzli ayollar Qur'on o'qishlari mubohdir.
Tolibjon Sharipov
Iordaniyada O‘zbekiston mustaqilligi bayrami munosabati bilan tadbir o‘tkazildi
Iordaniya poytaxtida O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan bayram tadbiri bo‘lib o‘tdi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Tadbir O‘zbekistonning Ar-Riyoddagi elchixonasi tomonidan mamlakatimizning Iordaniyadagi faxriy konsuli Lauy Abug‘azaliy ko‘magida tashkil etildi.
Bayram tantanasida diplomatik korpus, Iordaniyaning davlat va jamoat tashkilotlari vakillari, taniqli ishbilarmonlar, yetakchi ommaviy axborot vositalari hamda o‘zbek diasporasi vakillari ishtirok etdi.
Uchrashuvda mehmonlar O‘zbekistonning mustaqillik yillarida erishgan yutuqlari, Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar va zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar natijalari bilan tanishtirildi.
Xalqaro hamkorlikni kengaytirish va O‘zbekistonning sarmoyaviy imkoniyatlariga alohida e’tibor qaratildi. Shu bilan birga, mamlakatimizning investitsion salohiyati, turizmni rivojlantirish, boy tarixiy-madaniy merosi hamda Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatiga bag‘ishlangan videoroliklar namoyish etildi.
Ishtirokchilar O‘zbekiston va Iordaniya o‘rtasidagi sayyohlik va gumanitar aloqalarni yanada rivojlantirishga xizmat qiladigan turizm imkoniyatlari, qadimiy shaharlar va madaniy obidalar bilan tanishish imkoniga ega bo‘ldi.
Eslatib o‘tamiz, 2025 yil 2 iyun kuni O‘zbekistonning qarorgohi Ar-Riyod shahrida bo‘lgan Iordaniyadagi elchisi Nodirjon Turg‘unov Qirol Abdulla II ibn al-Husaynga ishonch yorliqlarini topshirgandi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
