Sunnatni inkor etuvchi - Qur'oniylarga 3 raddiya
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo'lsin.
Payg'ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo'lsin.
Sunnatni inkor etuvchi Qur'oniylar toifasi quyidagi buzuq da'volarni ilgari suradilar:
1. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning vazifalari Qur'onni etkazish, xolos. U zotning payg'ambarlik siymosi, ya'ni sunnatlari, ko'rsatmalari yo'q. Shuning uchun itoat faqat Qur'oni Karimga vojib, Payg'ambar alayhissalomga payg'ambarlik yuzasidan na sahobaga va na keyingi ummatga vojib.
2. Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning irshodlari, ko'rsatmalari sahobalarga vojib bo'lgan, bizga vojib emas. Ya'ni Payg'ambar alayhissalomga itoat qilish u zotning davridagi sahobalargagina vojib bo'lgan, qolgan ummatlarga vojib bo'lmas.
3. Payg'ambar sollallohu alayhi vasallamning ko'rsatmalari, irshodlari hammaga vojib edi, barcha ummatga vojib bo'lgan, biroq, hozirda bizgacha etib kelgan hadislar qobili e'timod emas, hujjat bo'lishga ishonchli emas. Sahih va ishonchli sanad bilan birorta hadis etib kelmagan.
1 – da'voga raddiya
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning vazifalari Qur'oni Karimni etkazish bilan cheklanmaydi, balki oyatlarning asl ma'nolarini tushuntirib berish, tafsir qilish, izohlash, to'la va mukammal, aniqrog'i mufassal ravishda anglatish – hammasi Payg'ambarimiz alayhissalom vazifalari bo'lgan. Bu vazifalar esa faqatgina hadislar orqali ado topadi. Biz Alloh taoloning oyatlarini to'la, mukammal va mufassal tushunishimiz uchun hadislarga muhtojmiz.
«(Biz payg'ambarlarni) hujjatlar va kitoblar bilan (yuborganmiz). Sizga esa odamlarga nozil qilingan (ma'lumotlar)ni bayon (tafsir) qilib berishingiz uchun va tafakkur qilsinlar, deb bu zikrni (Qur'onni) nozil qildik» (Nahl surasi, 44-oyat).
«Alloh o'z ichlaridan Allohning oyatlarini o'qib beradigan, ularni (shirk va gunohlardan) musaffo qiladigan hamda ularga Kitob va Hikmatni ta'lim beradigan Payg'ambarni yuborish bilan, mo'minlarga in'om etdi. Ular esa bundan oldin aniq gumrohlikda edilar» (Oli Imron surasi, 164-oyat).
Oyatdagi «Kitob»dan murod Qur'oni Karimdir, «Hikmat»dan maqsad esa hadisi shariflardir.
2 – da'vogaraddiya
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning ko'rsatmalari faqatgina sahobalarga emas, balki butun ummat uchundir. Zero, Alloh taolo Nabiy alayhissalomni butun bashariyatga payg'ambar etib jo'natgan: «(Ey, Muhammad!) Biz Sizni (butun) olamlarga ayni rahmat qilib yuborganmiz» (Anbiyo surasi, 107-oyat).
3 – da'vogaraddiya
Alloh taolo O'zining kalomi Qur'oni Karimni saqlashga va'da bergan. Hadislar esa Qur'onning tafsiri, sharhi hisoblanadi. Huddi shuningdek, Alloh taolo hadislarning ham to Qiyomatga qadar ummati Muhammadga etib kelishini ta'minlagan.
Ibrohim Desai rahimahullohning
“Hadis ilmiga kirish”kitobidan
Davron NURMUHAMMAD tayyorladi.
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
