Aqidada adashmaylik
Aqida bilmagan shaytona eldur,
Agar ming yil amal deb qilsa, eldur.
Sufi Ollohyor.
Har bir musulmonning aqidasi to'g'ri bo'lishi shart, aqidasi noto'g'ri bo'lgan kishining qilgan amallari zarracha foydasi bo'lmaydi. Aqida bilmagan kishi har qancha ibodat qilsa ham, sof Aqidani bilmagani sababli, qilgan ibodatlari unga hech qanday foyda bermaydi. Chunki dinda ixlosning o'zi kifoya qilmaydi. Ilmsiz, yolg'iz ixlosning o'zi bilan najot topaman degan kishilar adashadilar. Hasan Basriy rahmatullohi alayh: “Ilmsiz amal qiluvchi – yo'lni bilmasdan yo'lga chiqqan yo'lovchi kabidir. Ilmsiz amal qilgan kishining islohidan ko'ra fasodi ko'proq bo'ladi. Shunday ekan ibodatga zarar bermaydigan ilmni va ilmga zarar bermaydigan ibodatni talab qilinglar. Bir qavm ibodat talabida bo'ldi va ilmni tark qildilar. Natijada ular ummati Muhammadga qilich ko'tarib chiqdilar. Agar ularda ilm bo'lganida, ular bu ishni qilmagan bo'lar edi”, deganlar.
U zotning ushbu so'zlari xavorijlarga nisbatan aytilgandir. Ma'lumki, xavorij firqasi o'zlariga qarshi bo'lganlarni kofirga chiqarib, ularning qonlarini to'kishni halol sanaganlar. O'zlariga qarshi chiquvchilarning diyorlarini “Dorul harb” deb nomlashgan. Ular Ali roziyallohu anhuning “tahkim”ni (Muoviya roziyallohu anhu bilan qilingan bitimni) qabul qilishini kufr deb hisoblagan. Bu bilan xavorij firqasi o'sha davrda adashgani va Allohga qarshi chiqgani ma'lum bo'lgan. Chunki ular (xavorij firqasi) Alloh taolo Rasuli orqali unga jannat bashoratini bergan Ali roziyallohu anhuni kofirga chiqarishgan. Ali roziyallohu anhu ularning da'volariga javob berish hamda ularni to'g'ri yo'lga boshlash uchun Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhuni elchi qilib yuborgan. Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu va adashgan xavorij firqasining etakchilari o'rtasida keng bahs-munozara bo'lib o'tgan. Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhu ularning xatolarini ilmiy isbotlab berganlaridan so'ng ulardan ikki mingdan ziyodi xavorijlikdan qaytgan edi.
Ming afsuski, bugungi kunda ham xuddi shu xavorijlar kabi “takfirchi” oqimlar Arab o'lkalarida, ayniqsa, Suriyada paydo bo'lib, musulmonlar ommasini kufrda ayblab, do'zaxga hukm qilayotgani achinarli holatdir. Aslida, musulmon kishi qachon dindan chiqadi? Gunohlar sababli musulmon kishini kofir deyish joizmi? Bu xususda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bir qancha hadislarida musulmonlarni kufrga chiqarishdan qattiq qaytarganlar. Ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Agar bir kishi o'zining birodariga “Ey kofir”, desa, (kufr hukmi) ikkisidan biriga qaytadi dedilar”. (Imom Buxoriy rivoyati). Ushbu hadisda musulmon kishini kofirga chiqaruvchilar uchun katta tahdid bordir. Agar u kishining gapi rost bo'lsa, mazkur birodarining kofir ekani tabiiydir. Ammo uning gapi yolg'on bo'lib chiqsa, shu gapni aytgan kishining o'zi kofir bo'ladi. Chunki u kishi bu so'zi bilan mo'min kishiga kofirlik hukmini bergan bo'ladi yoki imonni kufr degan bo'ladi. Aslida, birovni kofir deyish yoki kufrga chiqarish bilan kishi biror savobga erishib qolmaydi. Lekin gapi noto'g'ri bo'lib chiqsa, o'zi kofir bo'ladi.
Dinimiz ta'limotida musulmon kishi o'zini imonga kiritgan narsani inkor qilgani aniq bo'lmaguncha, garchi katta gunoh sodir qilgan bo'lsa-da, modomiki, gunohni halol sanamagan bo'lsa, uni kufrga hukm qilish aslo mumkin emasdir. U banda gunohi kabira qilishi bilan fosiq bo'ladi, lekin kofir bo'lmaydi. Buni bilish uchun ilm kerak. Inson to'g'ri yo'ldan ketayotganini bilishi uchun avval to'g'ri yo'l qaysi ekanini bilib olishi lozim. Shuning uchun shariatimiz ilmga buyurgan.
Bugungi kunda yoshlarning aqidasi to'g'ri bo'lishi uchun ota-ona, ustoz va murabbiylardan katta mas'uliyat talab qilinadi. Ilmni, ayniqsa, diniy bilimni yoshlarimiz turli internet yoki shu kabi axborat vositalar orqali o'rganib, o'zlari bilmagan holda noto'g'ri e'tiqodga kirib qolishmoqda. Ilm internetdan olinmaydi. Ko'pgina aqidaviy va fiqhiy masalalarda nafaqat internet, hatto kitobning o'zi ham kifoya qilmaydi. Internet ham, kitob ham hech qachon jonli ustozning o'rnini bosa olmaydi. Diyorimizda diniy bilimlardan ta'lim beradigan ko'plab o'quv dargoxlari faoliyat yuritmoqda. Bolalarimizning aqidasi to'g'ri shakllanishi uchun ular madrasa ko'rgan, intizomiy dars o'qigan jonli ustozlardan ta'lim olishlari zarurdir.
Hakimlardan biri aytgan ekan: “Insonning hidoyat topishida kitobning o'zi kifoya qilmaydi. Chunki kitob ustoz bo'la olmaydi. Balki jonli, ya'ni, insonlardan bo'lgan ustozning o'rni o'ta muhimdir. Agar kitobning o'zi ustozlikka kifoya qilganida, Alloh taolo minglab payg'ambarlarni yubormagan bo'lar edi. E'tibor bering, qancha kitob berilganu, qancha payg'ambarlar yuborilgan. To'rtta kitob berilgan bo'lsa, yuz mingdan ziyod (ba'zi rivoyatlarda bir yuz yigirma turt ming deyilgan) payg'ambarlar yuborilgan. Payg'ambarlarning hammasi ham kitob olib kelishmagan. Lekin ularning barchasi ustoz bo'lib kelganlar”.
Afsuski, bugungi kunda Suriya, Afg'oniston kabi mamlakatlarda din niqobi ostida begunoh odamlarning qonini to'kishlar, obod shahar-qishloqlarni vayron qilishlar davom etmoqda. Eng achinarlisi, aksariyat holatlarda bu urushlarga diniy tus berilyapti. Jangarilar o'zlariga ergashmagan musulmonlarni kofirga chiqarib, qatl qilayotganiga guvoh bo'lmoqdamiz.
Musulmon kishi ogoh bo'lib, tinchlikka rahna soladigan ishni ko'rsa, biror bir buzg'unchilikka guvoh bo'lsa, darhol oldini olishi lozim. Tinchlikning buzilishi esa — ilm va ma'rifat yo'lining to'silishi, o'zaro yaxshilikning uzilishi, kasb qilishning qiyinlashishi, yashash og'irlashi, noto'g'ri xabarlarning tarqalib yurishi, odamlarning eshitganiga ishonib ketaverishi, xalq o'rtasida vahimaning tarqalishi, rost xabarlarning inkor qilinishi, odamlarning begunoh qonlari to'kilishi, ayollarning beva qolishi, yosh bolalarning etim bo'lishi kabi musibatlarga sabab bo'ladi. Tinchlik yo'qolsa jaholat kuchayadi, har xil jinoyatlar ko'payadi va zulm tarqaladi.
Bizlar shu zaminda yashar ekanmiz barchamiz birlashib bu mustaqil yurtimizni turli yot g'oya va kuchlardan ko'z qorachig'imizdek asrashimiz lozim bo'ladi.
Alloh taolo jannatmakon yurtimizni turli balo va ofatlardan, botil aqida va fitnalardan O'zi asrasin! Halqimizni ajdodlariga munosib to'g'ri aqidada sobit turadigan xalqlardan qilsin!
Aminjon Ismoilov,
Sirdaryo viloyati Sirdaryo tumani bosh imom-xatibi
(Juma mav'izalari asosida tayyorladi)
O‘zbekiston xalqining 35 ta AN’ANAVIY QADRIYATI
Bugun aziz Vatanimizning har bir farzandining yuragi hapqirib turibdi. Negaki, biz Ona-yurtimizning eng ulug‘, eng aziz ayyom – Mustaqillik bayramini, O‘zbekiston Respublikasi istiqlolini qo‘lga kiritganining 35 yillik shodiyonalarini katta tantana qilayapmiz.
Jannatmakon yurtimiz, muqaddas Vatanimiz, dono xalqimizning diniy qadriyatlari, milliy an’analari nihoyatda bisyor, beqiyos va betakror bo‘lsa-da, qutlug‘ ayyom arafasida dorilomon kunlarga yetkazgani uchun yana va yana shukr qilish maqsadida bu yil Mustaqilligimizni 35 yilligini nishonlayotganimiz uchun faqat 35 tasinigina zikr qilmoqchimiz:
- Oila muqaddasligi – jamiyatning mustahkam asosi.
- Ota-onaga hurmat – ota-onani e’zozlash va ularning xizmatlarini qadrlash.
- Mehmondo‘stlik – mehmonni ochiq chehra va ochiq ko‘ngil bilan kutib olish.
- Mehnatsevarlik – halol mehnat va kasb-hunarni qadrlash.
- Kattalarga hurmat – oqsoqollar va nuroniylarni e’zozlash.
- Tinchliksevarlik – tinch-totuv hayotga intilish.
- An’analarni asrash – milliy urf-odat va udumlarni saqlash hamda davom ettirish.
- Ma’naviyat – yuksak axloq va milliy-diniy qadriyatlarga hurmat.
- Poklik – uyda, kiyimda, tanada va ko‘ngilda ozodalikka rioya qilish.
- Dasturxon saxovati – mehmonni saxovat va mehr bilan kutib olish.
- Qo‘shnichilik qadriyatlari – mahallada ahillik va o‘zaro yordam.
- Yordamga tayyorlik – yaqinlar va muhtojlarga muruvvat ko‘rsatish.
- Kamtarinlik – odobli va kamtarona hayot kechirish.
- Yosh avlodga g‘amxo‘rlik – farzandlar tarbiyasiga alohida e’tibor berish.
- Ayollarga hurmat – ona, rafiqa, opa-singillarni qadrlash.
- Ta’limga intilish – ilm olish va bilimni qadrlash.
- Or-nomus – halollik va vijdon bilan yashash.
- Marosimlarga rioya – milliy marosim va oilaviy udumlarni e’zozlash.
- So‘zga sodiqlik – va’daga vafo qilish.
- Matonat va sabr – qiyinchiliklarga bardosh bilan yondashish.
- Hunarmandchilikni qadrlash – milliy hunar va ustachilik an’analarini asrash.
- Tabiatga mehr – yer, suv va atrof-muhitni avaylash.
- Bag‘rikenglik – turli millat, din va madaniyat vakillariga hurmat bilan munosabatda bo‘lish.
- Odob-axloq – yuksak muomala madaniyatiga amal qilish.
- Milliy bayramlarni e’zozlash – Navro‘z, hayitlar va Mustaqillik bayramini qadrlash.
- Adolat – halollik, tenglik va qonun ustuvorligini qadrlash.
- Milliy musiqa va raqslar – ajdodlardan meros bo‘lgan san’atni asrash.
- Til va madaniyatni asrash – o‘zbek tili va milliy merosni e’zozlash.
- Vatanparvarlik – Vatanni sevish va uning ravnaqiga hissa qo‘shish.
- Millatlararo totuvlik – turli millat va elat vakillari o‘rtasida ahillikni mustahkamlash.
- Jamoaviylik – hamjihatlik va o‘zaro hamkorlik.
- Minnatdorchilik – qilingan yaxshilikni qadrlash.
- Ustozga hurmat – ustozlarni e’zozlash va ularning mehnatini qadrlash.
- Milliy kiyimlar – milliy madaniyat va odob timsoli sifatida qadrlash.
- Ajdodlarga hurmat – tarixiy meros va milliy ildizlarni e’zozlash.
* SIZ yana qo‘shishingiz mumkin...
*** ENG muhimi: yo‘qotib qo‘yishdan oldin ularning QADRIGA yetish !!!
- Qur’oni karim oyati karimalari;
- Janobi Payg‘ambarimiz alayhissalomning muborak hadisi shariflari;
- dinimiz asoslari;
- shariatimiz ahkomlari;
- sharqona odoblarimiz;
- mazhabimiz me’yorlari;
- jamiyatshunoslik aloqalari;
- odamgarchilik munosabatlari;
- insoniy tuyg‘ular;
- ruhshunoslik sir-asrorlari;
- yurtimiz urf-odatlari;
- o‘zbekchilik qoidalari;
- madaniyatimiz axloqlari;
- insoniy aql va axloqiy normalar;
- dono maqollarimiz;
- milliy an’analarimiz;
- diniy qadriyatlarimiz;
- xalqimiz ong-tafakkuri;
- millatimiz mentaliteti,
- an’anaviy falsafasi;
- o‘zbek xalqining ilg‘or qadriyatlari;
- ulug‘larimiz hikmatlari;
- dono xalqimiz dunyoqarashi;
- musulmonchiligimiz ko‘rsatmalari
a s o s v a n ye g i z l a r i d a
- ulug‘ ajdodlarimizdan davom etib kelayotgan duru gavhar rivoyatlari va noyob hikmatlari,
- buyuk ota-bobolarimizdan eshitib kelayotgan tillo bilan teng pand-nasihatlari va betakror hikoyalari,
- mehribon ota-onalarimizdan o‘rganib kelayotgan gavhar o‘gitlari va mislsiz so‘zlari,
- elimiz tanigan va xalqimiz tan olgan ustozlarimizdan ta’lim olib kelayotgan zar tushunchalari va bebaho ilmlari,
- jannatmakon yurtimiz – muqaddas Vatanimiz ta’lim maskanlarida taralayotgan durdan a’lo fanlar va beqiyos bilimlar,
- zamonaviy olimlarning bilimlari, turli soha mutaxassislarining ajoyib kashfiyotlari,
- bugungi kunda va doim kerak bo‘ladigan hayotiy masalalar, dolzarb mavzular, qiziqarli ma’lumotlar hamda xalqimiz orasida e’tirof etilgan mezonlar
Bu ro‘yxatni yana ko‘plab davom ettirish mumkin... Biroq fikrimizni muxtasar qilgan holda Allohdan O‘zbekiston xalqining bunday fazilatlari yanada ko‘payishini, yurtimiz tinch, osmonimiz musaffo, xalqimizga sihat-salomatlik, oilalarimizga baxt-saodat so‘rab qolamiz.
Alloh taboraka va taolo har bir xonadonga sog‘lik-salomatlik, tinchlik-xotirjamlik, ilohiy fayz-baraka, ko‘pdan-ko‘p yaxshiliklar ato etsin!
Iloho jannatmakon yurtimiz tinchligi, muqaddas Vatanimiz ravnaqi, dono xalqimiz salomatligi va farovonligi uchun, muborak dinimiz kamoloti hamda masjidu-madrasalarimizni obodligi uchun muhtaram Yurtboshimizning dono rahbarliklari ostida, hukumatimiz tomonidan oqilona olib borilayotgan xayrli, savobli ishlarni amalga oshirish maqsadida viloyatlarimiz rahbarlari hamda shahar va tuman rahbarlarining boshchiliklaridagi mehnatkash xalqimiz olib borayotgan barcha xayrli, yaxshi, savobli ishlarda Alloh taolo O‘zi madadkor bo‘lsin! Turmushimiz obod, xirmonlarimiz mo‘l, oilalarimiz mustahkam, bolalarimiz har tomonlama sog‘lom, ma’naviyatimiz yuksak bo‘lsin!
Mehribon Parvardigorimiz dono xalqimizni doimo turli xil o‘rinlarda har xil shakllarda qilayotgan yaxshi, xayrli, chiroyli, savobli ishlarini O‘z dargohi ilohiysida qabul aylasin! Iloho xalqimizga tinchlik-xotirjamlik, sihat-salomatlik, oilalarimizga fayzu ilohiy, baxt-saodat, to‘kin-sochin dasturxonlar nasib qilsin! Mehribon Parvardigorimiz O‘zi – eshitib turuvchi, ko‘rib turuvchi va bilib turuvchi Zot! Hammalarimizning dillarimizdagi niyatlarimizni, qalbimizdagi orzularimizni va barcha hojatlarimizni o‘ylaganimizdan ham afzali-ziyodasi bilan ravo qilsin!
Iloho dehqonchiliklarimizga va kasb-korlarimizga xayr-baraka berib, ishlarimizda ko‘pdan-ko‘p omadlar, muvaffaqiyatlar va behisob xursandchiliklar ato etib, ikki dunyoda ham azizu mukarram aylasin!
Ibrohimjon domla INOMOV
