Yaqinda bir akamiz qo'ng'iroq qilib: “Malibu” oldim, moshina to'yiga kel”, dedi g'ururlanib. U kishini yangi ulov bilan qutladim. Biroq topish-tutishi haminqadar odamning mashina olgani kishida biroz ishtiboh uyg'otdi.
Keyin bilishimcha, akamiz o'g'li bilan arzonroq “Damas” ilinjida mashina bozoriga tushadi. Qimmat avtomobillar yonidan o'tayotib tanishimiz o'g'liga: “Bunaqa mashina minmay o'tib ketaman, shekilli”, deya o'pkalaydi. O'g'il: “Otamni bir xursand qilay” deya, biroz eskiroq “Malibu”ni bo'lib to'lash sharti bilan sotib oladi. “Damas” uchun yig'ilgan pulni boshlang'ich to'lovga berib, ota-bola uyiga “Malibu” minib qaytishadi. Buni ko'rgan oiladagilar ham, qishloq ahli ham hayron.
Afsuski, oilaning quvonchi uzoqqa cho'zilmadi. Ulovning oylik to'lovi ularni qiynab qo'ydi. Shunda akamiz mashinani sotmoqchi bo'ldi. Ammo u ancha arzonga narxlandi. Oxiri uyini garovga qo'yib, bankdan kredit olib mashina pulini to'ladi.
Oramizda bunday qurbi etsa-etmasa, orzu-havas deb o'zini qiyin ahvolga solib qo'yadiganlar juda ko'p. Ayniqsa, to'y-hasham, uy-joy, mashinayu turli buyumlar olishda bu yaqqol ko'rinadi.
Mol-dunyo to'plash bugun aksar kishilarning hayot mazmuniga aylangan. Hamma ham yaxshi yashagisi, uylarini hashamatli, to'ylarini dang'illama qilgisi, eng so'nggi rusumdagi avtoulov mingisi keladi. Bunday xohishlarimizning cheki yo'q. Bitta uy ikkita, oddiy mashina zo'riga, ko'p qavatli uyi hovli bo'lsin, deya tinmayotganlar qancha. Ularga etishish uchun ertayu kech mehnat qilayotganlar bisyor.
Bugun xorijga ishga ketayotgan ayrim kishilarda ham shu hol. Boshida “Kamimni bitkazib olay”, degan niyatda chetga otlanadi. Biroq ishi bitsa-da, uyiga qaytmaydi. Topayotgan pullar ko'ziga yaxshi ko'rinib, yillab yoki butkul o'zga o'lkalarda qolib ketyapti.
Bular orasida oson boyish ilinjida birovlarni chuv tushirayotgan, pora olayotgan, o'g'irlikka qo'l urayotganlar, hatto qotillikkacha borayotganlar yo'q emas.
Ichki ishlar vazirligi ma'lumotiga ko'ra, quvasoylik voyaga etmagan ikki shovvoz boylik umidida to'yxonaga o'g'irlikka tushib, maishiy texnika va qimmatbaho buyumlarni o'g'irlashgan. Huddi shunday g'ijduvonlik ١٥ yashar yigit xolasining uyidan besh ming dollardan ortiq pulni o'margan. Qing'ir yo'lni maqsad qilgan surxondaryolik kimsa ham bir necha tanishlarini xorijga ishga yuborishni va'da qilib, minglab dollar pullarni o'z xarjiga ishlatib yuborgan. Endi ular jinoyatlariga yarasha qonun oldida javob berishmoqda.
Aslida qornimiz bir kosa ovqatu yarimta nonga to'yadi yoki yashashimiz uchun bir uy-joy kifoya. Lekin orzu-havas, mol-dunyo umidi bizga tinchlik bermaydi.
Alloh taolo insonni mol-dunyo to'plash uchun emas, o'ziga itoat, ibodat qilish uchun yaratgan. Bu haqda Qur'oni karimda: «Men jin va insonni faqat O'zimga ibodat qilishlari uchungina yaratdim» (Zoriyot surasi, ٥٦-oyat), deya marhamat qilingan.
Afsuski, aksariyatimizning asosiy maqsadimiz orzu-havas bo'lib qolgan.
Alloh taolo Qur'oni karimda: “Bilingki, albatta, bu dunyo hayoti o'yin, ko'ngil ermagi va zeb-ziynatdan, o'zaro faxrlanishdan, mol-mulkni va bola-chaqani ko'paytirishdan iboratdir... Bu dunyo hayoti g'ururga ketkazuvchi matodan o'zga hech narsa emas” (Hadid surasi, ٢٠-oyat), deya marhamat qiladi. Yana bir oyatda: “Ey odamlar! Albatta, Allohning va'dasi haqdir. Bas, dunyo hayoti sizni aldab qo'ymasin...” deyilgan (Fotir surasi, ٥-oyat).
Bugun mol-dunyo bizni aldab qo'ymayaptimi? Uning ketidan quvib umrimiz o'tib ketyapti. Necha yillab yiqqan molimiz vaqti kelsa, asqatayotgani yo'q.
Yana bir gap. Qur'oni karimda: “Kimki oxirat ekinini istar ekan, Biz unga ekinni ziyoda qilurmiz. Kimki dunyo ekinini istar ekan, Biz unga o'shandan berurmiz, ammo uning uchun oxiratda nasiba bo'lmas”, deyilgan (Shuro surasi, ٢٠-oyat).
Niyatimizga yarasha harakat qilib, boyligimiz ortayotgandir. Ammo uni Alloh roziligi yo'lida ishlata olyapmizmi? .
Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qiladi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Men sizlar uchun kambag'allikdan qo'rqmayman, mol-dunyo to'plashda kimo'zar o'ynashingizdan qo'rqaman. Men sizlar (bexosdan) xato qilishingizdan qo'rqmayman, gunohni atayin sodir etishingizdan qo'rqaman”, deganlar (Imom Ahmad rivoyati).
Bugun Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam qo'rqqan ish sodir bo'layotgandek. Boylik orttirishga musobaqalashib, yon-atrofda nimalar bo'layotganidan, qarindoshlarimiz, yaqinlarimiz holidan bexabarmiz. Vaqtimiz faqat ish, pul topish bilan o'tyapti. Lekin vaqtda baraka, ishda unum yo'q. Hech ishga ulgurmayapmiz. Bu yo'lda o'zimizga jabr qilib bo'lsa-da, niyatimizga etyapmiz. Gohida halol-haromga qaraganimiz ham yo'q.
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Kimki o'z uyida tinchlikda, tani sog'lom, bir kunga etadigan taomi bor holda tong ottirsa, unga butun dunyo ne'matlari to'lig'icha berilgandek bo'libdi”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).
Demak, bugun aksar yurtdoshlarimizga barcha ne'mat berilgan ekan. Faqat bunga qanoat va shukr qilish lozim.
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam: “Ehtiyojidan ortmaydigan rizqqa ega bo'lib, Alloh bergan ana shu rizqqa qanoat qilib yashagan musulmon kishi batahqiq najot topibdi”, dedilar (Imom Muslim rivoyati). Biz ham najot topuvchilardan bo'laylik.
Hamroqul HOLBOYeV,
Bekobod tumani “Ulug'bek” jome
masjidi imom-xatibi
"Hidoyat" jurnali 11-sonidan olindi
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati