Soxta salafiylarning kelib chiqishi
Ibn Taymiyaning qarashlari o'z davrida fitnalarga sabab bo'lishiga qaramasdan unga ergashuvchilarning soni juda ko'pchilikni tashkil etgan. Tarafdorlarining asosini savodsiz -badaviylar (sahro xalqi) tashkil qilgan bo'lsa-da, ammo ular orasida ayrim ko'zga ko'ringan ziyolilar, olimlar ham yo'q emas edi.
Buning asosiy sababi Ibn Taymiya kuchli taqvosi va o'tkir ilmi bilan tanilgan Hanbaliy mazhabiga mansub namunali oilaning farzandi bo'lganidir. Otasi va bobosi zamonasining mashhur faqihlaridan deb, tan olinar edi. Ibn Taymiya muxolifatchilik harakatlarini asosan qirq yoshda boshlagan.
Ungacha esa, u o'z davrining etuk hanbaliy mazhabiga mansub faqihlaridan biri bo'lib, bir necha foydali diniy asarlarini yozib, atrofga tanilib ulgurgan edi.
Uning ilmiy mansab-mavqei va shuhrati shu darajaga etgan ediki, u tomondan aytilgan har bir fikr uning ixlosmandlari tarafdan so'zsiz qabul qilinar, dalillari surishtirilmas edi. Uning ana shu shuhrati keyingi ixtilofli fikrlarini atrofga yoyilishiga omil bo'ldi. Bular esa, musulmonlar jamoatiga qarshi fikrlarini “bezab” va “ziynatlab” qo'ygan edi. Natijada uning adashuvini ko'pchilik payqamay qoldi. Uning “yangicha fatvolari” muxlislari tomondan bosh ustiga qabul qilinar, oqibatda esa, uni “mujaddid” (dinni yangilovchi) va “shayxul-islom” degan “sharafli” laqablar bilan atay boshladilar. Aslida esa, Ibn Taymiya “mujaddid” ham, “mujtahid” ham, asl salafiy ham bo'lmagan! Udan keyin vujudga kelgan “salafiylik” oqimi hech qachon salafi-solihlarning yo'lini tutmagan va ularga mos kelmagan! Balki, musulmonlar jamoasidan ajrab chiqqan ayrimlarning adashuviga sabab bo'lgan bir kichik oqim - to'da xolos!
Hozirgi davrimizda ham internet va ijtimoiy tarmoqlarda salafiylikni targ'ib qilayotgan ayrim shaxslar (Abdulloh Zufar, Yusuf Davron va o'zini men ham hanafiyman deb, soxta salafiylikni targ'ib qilayotgan Sodiq Samarqandiylar) mazhabga ergashish shart emas deb, ayni damda esa, o'zlari soxta mazhabda ekanliklarini anglamasa.
Haqiqiy salaflar esa, to'rt mo''tabar mazhabboshilarimizdir. Ularning tuzgan yo'llari – mazhablarida yurishgina salafi solihlarga ergashishlikdir. Shuni anglash lozimki, uch oltin davrda yashab o'tgan salafi solihlar – mazhabboshilarimizga tosh otish – Payg'ambarimiz alayhissalom maqtagan zotlarga tosh otishdan boshqa narsa emas!
“Oxunbobo” jome masjidi imom xatibi
Botirov Bahodir
Qariyb 50 mamlakat jurnalistlari yangi Imom Buxoriy majmuasi va Samarqandning asosiy yodgorliklarini ziyorat qiladi
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi ishtirokchilari 27 avgust kuni Samarqandga yo‘l oladi. Ular yangidan bunyod etilgan Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi hamda Imom Buxoriy nomidagi Innovatsion muzey bilan tanishadi. Kunning ikkinchi yarmida esa ishtirokchilar uchun shaharning tarixiy-madaniy meros obyektlari, jumladan, YUNЕSKOning Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan yodgorliklar bo‘ylab maxsus dastur tashkil etiladi, xabar bermoqda iccu.uz.
Yodgorlik majmuasi Samarqand viloyati Payariq tumanida, buyuk muhaddis va ilohiyotshunos Muhammad al-Buxoriyning (810–870) dafn etilgan joyida joylashgan. U «Sahihi Buxoriy» to‘plami muallifi bo‘lib, mazkur asar sunniy islomdagi eng mo‘tabar hadis to‘plamlaridan biri hisoblanadi.
Keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng majmua 2026 yil bahorida ziyoratchilar uchun qayta ochildi. Uning umumiy hududi 45 gektarni tashkil etadi. Bu yerda 10 ming kishilik masjid, ma’muriy va xizmat ko‘rsatish binolari, 154 ustunli ayvon, 14 ta moviy gumbaz va balandligi 75 metr bo‘lgan to‘rtta minora barpo etilgan. Rekonstruksiyadan so‘ng majmuaning kunlik qabul qilish quvvati 12 ming nafardan 65 ming nafargacha oshdi.
Majmuaning markaziy qismlaridan biri — to‘qqizta pavilondan iborat yangi Imom Buxoriy Innovatsion muzeyidir. Ekspozitsiya allomaning hayoti, hadisshunoslik tarixi va uning ilmiy merosiga bag‘ishlangan. Shuningdek, muzeyda Qur’onda zikr etilgan payg‘ambarlar, Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning Makka va Madinadagi hayoti hamda yozma hadis to‘plamlarining shakllanish tarixi haqida ma’lumotlar berilgan.
Majmua yaqinida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ham faoliyat yuritadi. Markaz islom ilmiy va qo‘lyozma merosini, jumladan, Markaziy Osiyoning o‘rta asr olimlari asarlarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlar va tarjimalar tayyorlash, shuningdek, xalqaro ilmiy almashinuvni rivojlantirish bilan shug‘ullanadi.
Majmuaga tashrifdan so‘ng forum ishtirokchilari tarixiy Samarqand bilan tanishadi. Shaharning asosiy me’moriy yodgorliklari qatoriga Registon, Bibixonim masjidi, Shohi Zinda majmuasi va Go‘ri Amir maqbarasi kiradi. YUNЕSKO ushbu to‘rt obyektni 2001 yilda «Samarqand — madaniyatlar chorrahasi» nomi bilan Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan tarixiy shaharning asosiy yodgorliklari sifatida e’tirof etadi.
Samarqand bosqichi 24–28 avgust kunlari Toshkent va Samarqand shaharlarida bo‘lib o‘tadigan «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumi dasturining bir qismi bo‘ladi.
Press-slujba Upravleniya musulman Uzbekistana
- «
- »