Alloh taoloning ramazondagi tuhfalari
Bizlarni muborak Ramazon oyiga etkazib, marhamatini darig' tutmagan va uni ro'zasini gunohlarga kafforat qilgan Alloh taologa beadad hamd-u sanolar bo'lsin! Kunduzlari ro'zador va kechalari bedor bo'lishda bizlarga namuna bo'lgan Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga Allohning ziyoda rahmatlari nozil bo'lsin!
Ramazon Alloh taoloning mo'min bandalariga bergan ulug' ne'mati bo'lib, bu oyda Rabbimizning rahmatlari yog'ilib, xossatan Alloh taoloning bizlarga beradigan inoyatlari ziyoda bo'ladi. Quyida o'sha ne'matlarning ba'zilarini eslab o'tamiz:
Ramazon oyining birinchi kechasidanoq ibodatlar osonlashadi
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ramazon oyining birinchi kechasida shaytonlar va o'zboshimcha jinlar zanjirlanadi, do'zaxning birorta eshigi ham qolmay hammasi yopiladi, jannatning barcha eshiklari ochiladi va har kecha: Ey yaxshilik qiluvchi! G'animat bil, ey yomonlikka moyil bo'luvchi o'zingni tiygin, deya nido bo'ladi. Har kecha Alloh ko'plab bandalarini do'zaxdan ozod qiladi”, – dedilar. Shaytonlarning kishanlanishi shak-shubhasiz ibodatni engillatish uchun bo'ladi.
Ramozon oyi ro'zasi gunohlarga kafforat bo'ladi
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilingan yana bir hadisi sharifda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Besh vaqt namoz, juma namozi va ramazon oyi to keyingisi kelgunigacha bo'lgan kichik gunohlarni yuvib ketadi”, deb marhamat qildilar (Muslim rivoyati).
Ro'za tutgan kishining taqvodorligi oshadi
Alloh taolo Baqara surasida:
“Ey iymon keltirganlar! Shoyad taqvodor bo'lsangiz deb sizlardan oldingilarga farz qilinganidek sizlarga ham ro'za farz qilindi”, deb marhamat qiladi (Baqara surasi, 183-oyat).
Alloh taolo bandalariga ushbu oyat karima orqali ro'za tutishlikdan asosiy maqsad taqvo hosil qiladigan amallardan biri ekanligini bayon qilmoqda. Lekin bu degani gunoh va ma'siyatlar qilib ham ro'za tutsa taqvodor bo'ladi degani emas, albatta. Taqvo Allohning nazdida qanchalik buyuk narsa ekanligi haqidagi oyati karimalar hammamizga ma'lum va mashhur.
Ro'za tufayli Alloh o'tgan gunohlarni kechiradi
Imom Buxoriy va imom Muslimlar Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilgan hadisda shunday deyiladi: “Kimki Ramazon oyi ro'zasini iymonla va Allohdan savob umidida tutsa, o'tgan gunohlari mag'firat bo'ladi”.
Bu hadisi sharif ro'za naqadar ulkan ibodat ekanligi, xato va kamchiliklarni kechirilishiga ta'sir qilishligini ifoda etadi. Faqat ikki shart bilan. Biri iymon-ixlos, ikkinchisi “Ihtisob” ya'ni Allohning O'zidan savob umid qilgan holda tutish bilan. Mazkur hadisdagi “iymon bilan” degan iborani Hofiz ibn Hajar rohmatullohi alayh: “Ramazon ro'zasining farz ekanini e'tirof etib” degan ma'noni ifodalaydi degan bo'lsalar, “Ihtisoban”degan so'ziga Imom Hattobiy: “qat'iy ishonch ila savobidan umid qilgan holda, pokiza niyat va nafsiga og'ir olmay ro'zani tutmoqlik”-deb ma'no bergan ekan.
Ro'za huddi Qur'on kabi o'z sohibini Qiyomatda shafoat qiladi
Abdulloh ibn Amr roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Ro'za va Qur'on o'z egalarini Qiyomat kuni shafoat qiladi. Ro'za: “Ey Rabbi meni deb kunduzi ovqatdan va nafsiy xohishlaridan o'zini tiydi, meni unga shafoatchi qil”, deydi. Qur'on esa: “Meni deb kechalari bedor bo'ldi, meni unga shafoatchi qil”, deydi va ikkovi ham o'z egalarini shafoat qiladi”, deganlar. Demak, kim ro'zani ixlos va Allohning ko'rib, bilib, kuzatib turganiga ishonch hosil qilgan holida tutsa, qiyomat kuni tutgan ro'zasi o'ziga kafil shafoatchi bo'lib kelar ekan.
Ramazon tunlarini qoim qilish avvalgi gunohlarga kafforat bo'ladi;
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam Ramazon kechalari ibodat bilan bedor o'tkazishga qiziqtirar, ammo qat'iy buyurmas edilar.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim Ramazonda iymon va ixlos ila qoim bo'lsa, o'tgan gunohlari mag'firat qilinadi”, dedilar (Buxoriy va Muslim rivoyati).
Ramazon oyi kechalari ibodat qilish juda ham fazilat va gunohlardan poklanish imkoniyati ham ekan. Ramazonda bedor bo'lib o'qiladigan namoz “taroveh” deb nomlanadi. Taroveh rohat-istirohat ma'nosini anglatadi. Yigirma rakat nafl namozni imomga iqtido qilgan holda jamoat bilan masjidda ado etish eng ulug' fazilatli amallardandir.
Ramazon oyida qilingan umraning savobi bir haj savobiga teng bo'ladi:
Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ansoriy ayollardan biriga: “Ramazon oyi kelsa umra qilgin. Chunki u bir hajga teng keladi”, – deganlar. Lekin bu inson zimmasiga umri davomida bir marotaba farz qilingan haj ibodati soqit bo'ladi degani emas. Balki, Ramazon oyining barakotidan har bir qilingan amalga boshqa vaqtdan ko'ra bu oyida ko'proq ajr-mukofot berilishiga dalildir.
Ramazon oyida qilingan sadaqa eng afzal sadaqadir
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ramazon oyida eng saxiy insonga aylanib, sahovatlari yanada jo'shib ketar ekan. U Zoti sharif: “Eng afzal sadaqa Ramazon oyidagisidir”, der edilar (Imom Termiziy Anas roziyallohu anhudan rivoyat qilgan). Bas, shunday ekan biz ham Habibimizdan o'rnak olib, ramazon kunlari oilamizga, qarindoshlarga, mahallamizdagi beva-bechoralarga, kam ta'minlangan insonlarga qo'limizdan kelganicha moddiy ko'mak bersak, bemorlarni borib xol so'rasak ulug' fazilatga sohib bo'lardik.
Iftorlik qilib bergan odam ro'zadorlarning savobiga teng savobni oladi
Zayd ibn Holid rivoyat qilgan hadisda shunday deyiladi: “Kim bir ro'zadorga iftorlik qilib bersa shu ro'zadorning savobiga teng savobga ega bo'ladi va bu ro'zadorning savobidan hech narsani kamaytirmaydi” (Termiziy rivoyati).
Sahoba va salaf solihlarimizning odatlari shundoq bo'lgan. Ibn Rajab rohmatullohi alayh Ibn Umar roziyallohu anhumoning odatlarini eslab shunday deydi: “U har doim ramazon oyida miskinlar bilan ovqatlanar, topa olmasa ovqat emas edilar. Agar ovqatlanib turganlarida boshqa bir kishi taom so'rasa, o'zining ovqatni berib yana hech narsa emasdan ro'zaga niyat qilar ekanlar”.
Hulosa o'rnida, Yaratgan Rabbimiz Ramazon oyida xolis niyatlar bilan tutayotgan ro'zalarmizni, kechalari qoim turib ado etayotgan taroveh namozlarimiz, xatmi Qur'onlarimiz, xayru sahovatlarimizni va barcha solih amallarimizni qabul qilishini hamda bu muborak oyni fazli va qadrini topishligimizni nasib etsin! Amin.
Hadis va islom tarixi fanlari kafedrasi o'qituvchisi
Jaloliddin Hamroqulov
«Asrlarni birlashtiruvchi meros»: mediaforumda Qur’on, qo‘lyozmalar va sun’iy intellektga oid loyihalar taqdim etiladi
«Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» Xalqaro mediaforumining uchinchi yalpi sessiyasi 26 avgust kuni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmun-mohiyati» mavzusida bo‘lib o‘tmoqda. Sessiyada Qur’on merosi, qadimiy qo‘lyozmalar, xattotlik, hujjatli kino hamda tarixiy manbalarni o‘rganishda sun’iy intellektdan foydalanish masalalari o‘rin olgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Asosiy loyihalardan biri — «114 Qur’on: islom olami xattotligining 114 durdonasi» bo‘ladi. Uni Mueller & Schindler nashriyot uyi vitse-prezidenti Aleksandr Vilgelm taqdim etdi. Shuningdek, sessiyada «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va afsonalar» xalqaro loyihasi taqdimoti bo‘lib o‘tdi. Uni Islom sivilizatsiyasi markazi ilmiy kotibi Rustam Jabborov taqdim qildi.
Sankt-Peterburg hujjatli filmlar studiyasi bosh direktori Aleksey Telnov «Yagona tarixiy meros sahifalari» loyihasi doirasida yaratilgan «Masjid» filmining treylerini namoyish etdi. Islomshunos va madaniyat arbobi Ketlin Gyobel ishtirokchilarni «Allohning 99 ismi: Uning go‘zal ismlari orqali Yaratganni anglash» noshirlik loyihasi bilan tanishtirdi.
Alohida blok yangi texnologiyalarga bag‘ishlanadi. Sberbank Istiqbolli texnologiyalarni rivojlantirish boshqarmasi ijrochi direktori Vladimir Kox hamda Islom sivilizatsiyasi markazi professori, bosh ilmiy xodimi Zohidullo Munavvarov «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasini taqdim etadi. Dasturdan, shuningdek, «Payg‘ambarning fazilatlari» kitobi va «O‘zbekiston tarix xaritasida: imperiyalar, sivilizatsiyalar, davrlar» loyihasi ham o‘rin olgan.
Xalqaro munozara «Jaholatdan ma’rifat sari: stereotiplar va islomofobiyani bartaraf etishda medianing o‘rni» mavzusida o‘tkaziladi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, shuningdek, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat va xalqaro ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirok etadi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi Shuhrat Orif «Jurnalistikada tarix va sun’iy intellekt: merosni onlayn makonda qanday saqlash mumkin?» loyihasini, Islom sivilizatsiyasi markazi media bo‘limi rahbari O‘ktam Usmanov esa «O‘zbekistonni dunyoga mashhur qilgan olimlar» kitobini taqdim etadi. Sessiya «Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» taqdimoti bilan yakunlanadi. Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih turli mamlakatlar va islom xattotlik maktablari an’analarini birlashtiruvchi noyob Qur’onni yaratish bo‘yicha xattotlar o‘rtasidagi Jahon tanlovini e’lon qiladi.
Forumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi. Unda deyarli 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 nafar vakili — mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari ishtirok etadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
