Oqil kimu notavon kim?
Bu dunyo oxirat ekinzoridir. Go'yo qalb erga o'xshaydi, iymon esa unga sochilgan urug' kabidir. Toat-ibodatlar esa, ana shu erni ag'darish, unga ariq ochib suv keltirishdir.
Dunyo muhabbatiga g'arq bo'lgan qalb go'yo giyoh unmaydigan unumsiz er kabidir. Qiyomat kuni har kim o'zi ekkan narsaning hosilini oladi. Tabiiyki, iymon urug'ini sochgan kishigina uning hosilini ko'radi. Unumsiz erda urug' unmaganidek, chirkin qalb va yomon axloqning iymonga nafi tegmaydi.
وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا كَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ
“Yaxshi erning giyohi Rabbining izni bilan unib chiqaveradi. Yomon er esa faqat unumsiz bo'lur. Shukr qiluvchi qavm uchun oyatlarni shu tarzda bayon eturmiz” (A'rof surasi, 58-oyat).
Bandaning mag'firatdan umidvorligini er egasining hosil unishidan umidvor bo'lishiga qiyoslash mumkin. Unumdor erga ega bo'lgan kishi, avvalo, unga sifatli, zararlanmagan, zaharlanmagan urug'ni tanlab ekadi. Keyin ekinning unib-o'sishi uchun zarur bo'lgan boshqa ishlarni amalga oshiradi. Jumladan, sug'oradi, o'g'itlaydi, begona o'tlardan tozalaydi, ko'chatning yaxshi unib-o'sishiga monelik qiladigan narsalarni bartaraf qiladi. So'ngra Alloh taolodan ekinini osmondan keladigan ofatlardan, chaqmog'u dovullardan asrashini so'rab duo qiladi. Mana shuning oti haqiqiy umidvorlik deb ataladi. Ammo urug'ni unumsiz, qaqrab yotgan erga sochsayu, unga na suv quysa va na uni parvarish qilsa, shundan keyin ham serhosilni umid qilsa, bu umidvorlik deyilmaydi, balki bu ahmoqlikdan boshqa narsa emas.
Demak, rajo – umidvorlik tushunchasining banda o'z imkoniyatidagi jami sabablarni bajarib bo'lgach, imkoniyati bo'lmagan, faqat Alloh taoloning fazli orqali erishishi mumkin bo'lgan narsani kutishga ishlatilishi to'g'ri bo'ladi.
Banda qalbiga iymon urug'ini qadab, uni toat suvi bilan sug'orsa, qalbni jirkanch xulq-atvorlar tikanlaridan tozalasa va shundan keyingina to o'lgunicha shu holatda qolib, mag'firatiga sazovor bo'lishni Allohning fazlidan deb umidvor bo'lsa, ana uni haqiqiy rajo – umidvorlik deyish mumkin. Ammo qalbdagi iymon urug'ini parvarish qilishni unutsa, uni razolat tikanlari qurshovidan xalos etmasa, dunyo hoy-havaslari talabida umrini o'tkazsa-yu, so'ngra Haq taoloning mag'firatidan umidvor bo'lsa, bu shunchaki yolg'onchi “umidvorlik” bo'ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bunday deganlar:
الكيِّسُ مَنْ دَانَ نفْسَه، وعَمِلَ لما بعدَ الموْتِ، والعاجزُ مَنْ أتْبعَ نَفْسَه هواها، وتمنَّي علَي اللهِ. ( رواه التِّرمِذيُّ )
“Oqil o'zini nazorat qilib, o'limdan keyingi holati uchun amal qilgan kishidir. Ojiz-notavon kishi esa, havoiy nafsiga ergashib, Allohdan yaxshiliklar umid qilgan kishidir” (Imom Termiziy rivoyati).
Homidjon IShMATBYeKOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasi
raisining birinchi o'rinbosari
Toshkentda Malayziya xalqaro Halal Fest ko‘rgazmasi o‘kazilishi rejalashtirilmoqda
O‘zbekiston va Malayziya o‘rtasida halol sanoati yo‘nalishidagi hamkorlik yangi bosqichga chiqmoqda. Qishloq xo‘jaligi vazirligida bo‘lib o‘tgan uchrashuvda ikki mamlakat vakillari “Malaysia–Uzbekistan International Halal Fest 2027” xalqaro forumi va ko‘rgazmasini Toshkent shahrida o‘tkazish istiqbollarini muhokama qildilar.
Malayziyaning TWOJ CREATIVE SDN BHD kompaniyasi delegatsiyasi tomonidan taqdim etilgan loyiha halol sanoati ekotizimini rivojlantirish, xalqaro biznes aloqalarini mustahkamlash hamda yangi investitsiya loyihalarini shakllantirishga qaratilgani bilan ahamiyatlidir.
Rejalashtirilayotgan festival doirasida xalqaro ko‘rgazma, biznes-forum va B2B uchrashuvlari, halol oziq-ovqat, turizm, moliya hamda ishlab chiqarish yo‘nalishlariga bag‘ishlangan maxsus ekspozitsiyalar, investitsiya sessiyalari, madaniy dasturlar va mahsulotlar taqdimotlarini tashkil etish ko‘zda tutilmoqda. Ushbu tadbir O‘zbekistonning halol mahsulotlar bozoridagi salohiyatini namoyish etish va mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun yangi eksport imkoniyatlarini yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Muzokaralar davomida JAKIM standartlari asosida halol sertifikatlashtirish tizimini rivojlantirish, mahalliy ishlab chiqaruvchilarni xalqaro bozorlarga olib chiqish, fermer va tadbirkorlar uchun o‘quv-seminarlar hamda malaka oshirish dasturlarini tashkil etish masalalari ham muhokama qilindi.
Tomonlar festivalni yuqori saviyada tashkil etish maqsadida tegishli vazirlik va idoralar, oliy ta’lim muassasalari, biznes hamjamiyati hamda tarmoq uyushmalarini jalb etgan holda qo‘shma “Yo‘l xaritasi”ni ishlab chiqishga kelishib oldilar.
Mutaxassislarning fikricha, “Malaysia–Uzbekistan International Halal Fest 2027” nafaqat ikki mamlakat o‘rtasidagi savdo-iqtisodiy aloqalarni mustahkamlaydi, balki investitsiyalarni jalb etish, halol sanoati infratuzilmasini rivojlantirish va oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash yo‘nalishidagi hamkorlikni yangi bosqichga olib chiqadigan muhim xalqaro maydonga aylanishi kutilmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
