Oqil kimu notavon kim?
Bu dunyo oxirat ekinzoridir. Go'yo qalb erga o'xshaydi, iymon esa unga sochilgan urug' kabidir. Toat-ibodatlar esa, ana shu erni ag'darish, unga ariq ochib suv keltirishdir.
Dunyo muhabbatiga g'arq bo'lgan qalb go'yo giyoh unmaydigan unumsiz er kabidir. Qiyomat kuni har kim o'zi ekkan narsaning hosilini oladi. Tabiiyki, iymon urug'ini sochgan kishigina uning hosilini ko'radi. Unumsiz erda urug' unmaganidek, chirkin qalb va yomon axloqning iymonga nafi tegmaydi.
وَالْبَلَدُ الطَّيِّبُ يَخْرُجُ نَبَاتُهُ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَالَّذِي خَبُثَ لَا يَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا كَذَٰلِكَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَشْكُرُونَ
“Yaxshi erning giyohi Rabbining izni bilan unib chiqaveradi. Yomon er esa faqat unumsiz bo'lur. Shukr qiluvchi qavm uchun oyatlarni shu tarzda bayon eturmiz” (A'rof surasi, 58-oyat).
Bandaning mag'firatdan umidvorligini er egasining hosil unishidan umidvor bo'lishiga qiyoslash mumkin. Unumdor erga ega bo'lgan kishi, avvalo, unga sifatli, zararlanmagan, zaharlanmagan urug'ni tanlab ekadi. Keyin ekinning unib-o'sishi uchun zarur bo'lgan boshqa ishlarni amalga oshiradi. Jumladan, sug'oradi, o'g'itlaydi, begona o'tlardan tozalaydi, ko'chatning yaxshi unib-o'sishiga monelik qiladigan narsalarni bartaraf qiladi. So'ngra Alloh taolodan ekinini osmondan keladigan ofatlardan, chaqmog'u dovullardan asrashini so'rab duo qiladi. Mana shuning oti haqiqiy umidvorlik deb ataladi. Ammo urug'ni unumsiz, qaqrab yotgan erga sochsayu, unga na suv quysa va na uni parvarish qilsa, shundan keyin ham serhosilni umid qilsa, bu umidvorlik deyilmaydi, balki bu ahmoqlikdan boshqa narsa emas.
Demak, rajo – umidvorlik tushunchasining banda o'z imkoniyatidagi jami sabablarni bajarib bo'lgach, imkoniyati bo'lmagan, faqat Alloh taoloning fazli orqali erishishi mumkin bo'lgan narsani kutishga ishlatilishi to'g'ri bo'ladi.
Banda qalbiga iymon urug'ini qadab, uni toat suvi bilan sug'orsa, qalbni jirkanch xulq-atvorlar tikanlaridan tozalasa va shundan keyingina to o'lgunicha shu holatda qolib, mag'firatiga sazovor bo'lishni Allohning fazlidan deb umidvor bo'lsa, ana uni haqiqiy rajo – umidvorlik deyish mumkin. Ammo qalbdagi iymon urug'ini parvarish qilishni unutsa, uni razolat tikanlari qurshovidan xalos etmasa, dunyo hoy-havaslari talabida umrini o'tkazsa-yu, so'ngra Haq taoloning mag'firatidan umidvor bo'lsa, bu shunchaki yolg'onchi “umidvorlik” bo'ladi.
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam bunday deganlar:
الكيِّسُ مَنْ دَانَ نفْسَه، وعَمِلَ لما بعدَ الموْتِ، والعاجزُ مَنْ أتْبعَ نَفْسَه هواها، وتمنَّي علَي اللهِ. ( رواه التِّرمِذيُّ )
“Oqil o'zini nazorat qilib, o'limdan keyingi holati uchun amal qilgan kishidir. Ojiz-notavon kishi esa, havoiy nafsiga ergashib, Allohdan yaxshiliklar umid qilgan kishidir” (Imom Termiziy rivoyati).
Homidjon IShMATBYeKOV,
O'zbekiston musulmonlari idorasi
raisining birinchi o'rinbosari
Saudiya Arabistonida o‘tkazilayotgan xalqaro Qur’on tanlovida 133 davlat vakillari ishtirok etmoqda
Qirol Abdulaziz nomidagi Qur’oni karimni yod olish, o‘qish va sharhlash bo‘yicha qirq oltinchi xalqaro tanlovning saralash bosqichi 7 avgust kuni Makka shahridagi musobaqalar o‘tkaziladigan joyda 133 davlatdan 334 nafar ishtirokchi (erkak va ayollar) ishtirokida boshlandi.
IQNA "Minbar" gazetasiga tayanib xabar berishicha, Qirol Abdulaziz nomidagi Qur’oni karimni yod olish, o‘qish va sharhlash bo‘yicha qirq oltinchi xalqaro tanlovning saralash bosqichi bir kun avval Makkadagi musobaqalar o‘tkaziladigan joyda boshlangan va final bosqichini Masjidul Haromda o‘tkazish uchun zamin tayyorlagan.
Saudiya Arabistoni Islom ishlari, da’vat va hidoyat vazirligi tomonidan tashkil etilgan ushbu tadbirning saralash bosqichida hakamlar hay’atlari eng yuqori aniqlik va shaffoflik standartlariga rioya qilgan holda, Qur’on tilovati uslublari va qoidalariga ixtisoslashgan taniqli xalqaro hakamlar guruhi nazorati ostida erkak va ayol ishtirokchilarning chiqishlarini tinglab, final bosqichiga kimlar o‘tishini aniqladi.
Tanlovning joriy bosqichi 133 mamlakatdan 334 nafar ishtirokchi (erkak va ayollar) ishtirokida o‘tkazilmoqda, ular besh toifa: "Shatibiya" usuli bo‘yicha yetti xil qiroat asosida Qur’oni Karimni to‘liq yodlash (qiroat va nazariy bilimlarni, shuningdek, tajvid qoidalarini a’lo darajada bajarish va rioya qilishni o‘z ichiga oladi); a’lo darajada ijro etish, tajvidga rioya qilish va so‘zlarni sharhlash bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan Qur’oni Karimni to‘liq yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket o‘n beshta juzni yodlash; a’lo darajada ijro etish va tajvidga rioya qilish bilan ketma-ket beshta juzni yodlash bo‘yicha bellashmoqda.
Vazirlik ushbu global qur’oniy tadbirning muvaffaqiyatini ta’minlash uchun elektron hakamlik tizimini joriy etish, ishtirokchilarni baholashda adolat va aniqlikni ta’minlash uchun tashkiliy va keng qamrovli platformani yaratish, shuningdek, ularga turli xil xizmatlarni taqdim etish kabi barcha imkoniyatlarini ishga solishda davom etadi.
Qirol Abdulaziz nomidagi xalqaro musobaqa dunyodagi eng yirik Qur’on musobaqalaridan biri hisoblanib, uning umumiy pul mukofotlari miqdori 10 million saudiya rialidan oshadi.
Mazkur musobaqada O‘zbekiston sharafini "Mir Arab" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, "Sayyid Muhiddin maxdum" o‘rta maxsus islom ta’lim muassasasi, Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti hamda "Xadichai Kubro" qizlar o‘rta maxsus islom bilim yurti talabalari himoya qilishi haqida avval xabar berilgan edi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
