Abu Jandal
Abu Jandal ibn Suhayl ibn Amr ibn Abdushshams ibn Abduvad ibn Nasr ibn Hasl ibn Omir ibn Luay ibn G'olib ibn Fihr Omiriy Qurayshiydir. Ismi Os.
Rosululloh sollallohu alayhi vasallamning eng buyuk sahobalaridan biri bo'lgan. Islomga kirganda otasi uni uyga qamab, qo'llariga kishan solib qo'ydi. Hudaybiya sulhi kunida kishanlarini echib qochib ketdi. O'sha paytda otasi Rosulullohning yonlarida sulh yozish uchun hozir edi.
Ulug' sahobiy Abu Jandal roziyallohu anhuning hijrat qilishlari haqidagi qissa ular uchun ham ular bilan birga xayrihoh bo'lganlar uchun ham juda og'ir qissadir. Bu hijrat Rosululloh sollallohu alayhi vasallamga ham juda og'ir mashaqqat yukladi. Chunki Abu Jandal ibn Suhayl ibn Amr roziyallohu anhu Hudaybiya sulhi imzolangan paytda Rosulullohning yonlariga keldi. Otasi Suhayl ibn Amr Qurayshning kattalaridan bo'lib, uni qo'l oyoqlarini zanjirband qilib qo'ygan edi. Otasi badjahl, qattiq-qattiq gapiradigan, nutqi fasohatli kishi edi. Sulhning shartlaridan biri, kimki Makkadan mo'min bo'lib hijrat qilib kelsa, uni ortiga qaytarib yuborish edi. Kimki Makkaga Rosulullohning huzurlarida ketsa, ular uni ortiga qaytarmasliklari edi. Bu ish sahobalarga juda og'ir keldi, ayniqsa Abu Jandalni kishanlardan qiynalib Nabiy alayhissalomdan uni Qurayshdan himoyasiga olishini so'rab kelganini ko'rganlarida og'riqlari yanada ortdi. Shu zahoti Suhayl ibn Amr o'zi va Nabiy alayhissalomning o'rtalaridagi sulhni tuzdi va aytdiki: "Bu oramizdagi birinchi kelishuvdir". Va Abu Jandal qaytarilishini talab qildi. Nabiy alayhissalom bu kelishuvdan Abu Jandal istisno bo'lishini so'radilar. Lekin Suhayl bundan bosh tortdi va Abu Jandalni o'zi bilan olib ketdi.
Bu haqida Ibn Sirindan kelgan rivoyatda: Nabiy alayhissalom Abu Jandalga: "Ey Abu Jandal sabrli bo'l, savob olasan. Alloh taolo senga va sen kabi zaiflarga osonchilik beradi. Biz qavming bilan ahdlashdik, ahdimizga vafo qilamiz, ahdimizni buzolmaymiz", dedilar.
Umar ibn Hattob roziyallohu anhu Abu Jandalni chetga oldilar va: "Sabr qil Ey Abu Jandal, ular mushriklardir. Albatta, ularning qoni itning qoni bilan barobardir", dedilar va Abu Jandalga qilichni sopini yaqinlashtirdilar.
Keyinchalik Umar roziyallohu anhu: "Men uni qilichni olib, otasini uradi deb o'ylagan edim, lekin otasining hurmatini saqladi", deganlar.
Barcha siyrat kitoblarida rivoyat qilinadiki, Alloh taolo Abu Jandalni aziyatlarini aritdi, uni mushriklar qo'lidan qutulishga muvaffaq qildi va uni dengiz sohilida Abu Basir ismli kishi bilan uchrashtirdi. Ikkalalari 70 ga yaqin odam yig'dilar va Qurayshning karvonlariga katta havf tug'dira boshladilar. Ularni yonidan o'tganki karvonni tunab, ichidagilarni o'ldirishdi. Ular guruhlariga Makkadan odamlarni qabul qilishdi. Ularni kelganini eshitgan ko'plab arab qabilalari ularga qo'shilishdi, hattoki guruhidagilar soni 300 ga etdi. Va ahdiga vafo qilishni gap sotayotgan Qurayshning o'zi Abu Jandallarni Madinaga chaqirib olishlarini iltimos qilishdi. Abu Basir ko'ksida Nabiy alayhissalomning maktublari bilan vafot etdi. Abu Jandal esa Madinaga qaytdi. Amvos kunida vafot etguncha o'sha erda Allohning yo'lida jihodda bo'ldi.
“Hadis va islom tarixi fanlari” kafedrasi mudiri F.Homidov
Qilinmagan ishga haq olish
Savol: Direktorimiz menga 15 soat dars yozgan. Lekin men 10 soat dars o‘taman. Direktor o‘tilmayotgan 5 soatning pulini menga berasiz, men u pulni maktabning turli to‘lovlarga ishlataman, dedi. Uning bu gapi qanchalik rost bilmayman. Shu vaqtgacha uning aytgani bo‘yicha 5 soatning pulini unga berib kelyapman. Direktorning ortiqcha ish soati yozib, pulini olishi halolmi, mening bu ishga rozi bo‘lganim-chi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Bu ish o‘zganing haqini nohaq o‘zlashtirish bo‘lib, buni Alloh taolo O‘z kalomida ochiq-oydin taqiqlagan:
﴿وَلَا تَأْكُلُوا أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ﴾
“Mol-dunyolaringizni oralaringizda nohaq – harom yo‘llar bilan yemangiz!” (Baqara surasi, 188-oyat).
Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasuli Akram sollallohu alayhi vasallam aytdilar: “Haromdan oziqlangan hech bir jasad jannatga kirmaydi” (Abu Ya’lo, Bazzor va boshqalar rivoyati).
Direktoringizning maktab chiqimlarini ro‘kach qilib olayotgan pullari halol emas. Darhol bu ishni tark etib tavba qilishi, sizga o‘tadigan dars soatlaringizni to‘g‘ri yozishi lozim.
Sizning uning taklifiga rozi bo‘lishingiz ham gunoh sanaladi. Chunki shariatimizda ma’siyatlarga yordam berish ham gunoh sanaladi. Shuning uchun siz unga qilayotgan ishini xato ekanini bir ilojini qilib tushuntiring va bu ish uning boshiga dunyoda ham, oxiratda ham ulkan musibatlar olib kelishini ayting. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi